Buitenstaanders

Door Stefan Ruiters

Een jaar geleden overleed Wim Brands. Overmorgen wordt in de Rode Hoed te Amsterdam zijn Verzamelde gedichten gepresenteerd. Ik ga erheen om een bijzondere man te gedenken, die eigenlijk bijna in weerwil van zijn eigen weerbarstigheid aardig werd gevonden door een hoop mensen. Hij ademde en leefde een literaire vorm van overlevingsdrang. Iemand die buiten het domein van de literatuur en de cultuur waarschijnlijk een nog moeizamer leven zal hebben geleid wanneer hij had moeten leven zonder poëzie in het hoofd en boeken in de hand.

En zo geldt dat denk ik voor veel meer mensen op deze wereld, en niet alleen in deze tijd en op deze plek op aarde. Net buiten de kudde heeft de non-conformistische mens het in principe altijd lastig. En je moet een sterk mens zijn om er buiten te vallen en dan toch in de mainstream te kunnen en moeten meedraaien. Kijk ook naar outsider-projecten als het kunstenaarsdorp Ruigoord, in de haven van westelijk Amsterdam. Steeds meer ingesloten door de havenindustrie waar enorme opslagtanks en loodsen de kleine gemeenschap naderen. Het buitenstaandersschap wordt opgeslokt door de economie. Het is ook te zien in de kunsten. Kunstenaars moeten culturele ondernemers zijn om – met een slinkende subsidiepot – hun bestaan als creatieve geest in de maatschappij te kunnen volhouden. Terwijl het in de creatieve sector juist niet gaat, of in elk geval niet alleen, om geldelijk gewin.

Vandaar dat politieke partijen als de VVD en de PVV het mes willen zetten in ondersteunende maatregelen voor kunst en cultuur. Elke menselijke activiteit wordt bij hen teruggebracht tot een instrumentele, rationale handeling ten bate van onze welvaart en welzijn. Maar ons welzijn is juist niet enkel te verhogen met materialistische doelen. Dat vind ik een karig bestaan. En dus is een samenleving rijker als er mensen zoals Wim Brands en andere dichters en schrijvers en kunstenaars langs de randen van het conformistische bestaan mogen wandelen en gewaardeerd worden om hun status van outsider. Al ben ik er zelf te weinig creatief voor en met het vooruitzicht dat het gevecht met de binnen de lijntjes kleurende maatschappij niet makkelijk zou zijn, ik was toch graag een literaire outlaw of kunstzinnige buitenstaander geweest. Verstandige rebellen zijn hard nodig.

 

 

Recent

19 september 2018

Omdenken in optima forma

Literair Nederland - 10 jaar geleden

03 oktober 2008

Niet overtuigend maar wel sterk in het laatste deel
Recensie door Menno Hartman

Coen Peppelenbos debuteerde onlangs met de roman Victorie, een roman in drie delen. In het eerste deel wordt Merijn – broer van de hoofdpersoon – gevolgd nadat bekend is geworden dat de hoofdpersoon, Victor, dood is.

Het tweede deel van de roman gaat over Sarah. We volgen er de gedachten van een leraar Engels, die in zijn huis dit meisje vasthoudt, het vriendinnetje van Merijn en waarin duidelijk wordt dat deze Ten Haaf, Merijn gedood heeft door een grote steen naar hem te gooien, nadat hij hem met een camera had gezien.

Lees meer