3 november 2016

Bovenaardse E

Door Els van Swol

In het prachtige boek Revival van Stephen King komt een soort mantra voor: ‘De E was bovenaards, Schakelen tussen a-mineur en E (…) doet altijd dreigend onheil vermoeden’. In ieder geval staan volgens hoofdpersoon Jamie Morton de beste popsongs in deze toonsoort. Het is in ieder geval één van de eerste akkoorden die een popgitarist leert. En niet alleen popmuziek, ook de mooiste klassieke muziek die ik ken staat in E. Neem alleen al het openingskoor van Bachs Matthäus Passion.  Meer hoef ik toch niet te zeggen?

Allerlei componisten en muziekwetenschappers hebben zich in het fenomeen ‘ E’ verdiept. Volgens Mattheson, een tijdgenoot van Bach, staat de toon(soort) voor ‘dodelijke droefheid’, maar volgens zijn tijdgenoot Rameau is het ook geschikt voor vrolijke liederen. Quantz meent dat je er ook woede mee uit kunt drukken. Anderen verbinden de klankkleur met de kleur geel. Met levensvreugde en vroomheid. Kortom: je kunt er veel kanten mee op.

Hoe het ook zij: ik herken wat Kings hoofdpersoon zegt, want ik heb zelf ook wat met die toon. Hij zakt niet in de diepte weg, maar neigt ook niet naar de hoogste, schrille regionen. Hij zit er tussenin: een beetje aards en donker, en een beetje bovenaards en licht. En geel, ja: dat is toevallig ook mijn lievelingskleur, en – las ik in zijn nagelaten werk – ook van Frans Pointl.

Zou de voorliefde voor een bepaalde toonsoort iets over iemands karakter zeggen, net zoiets als een blik in de boekenkast dat kan doen? Ik denk het wel, al schieten geleerden als Mattheson en consorten alle kanten op. Nu pas meen ik te begrijpen waarom sommige kennissen en vrienden hun mails ondertekenen met alleen de eerste letter van hun voornaam – niet uit gemakzucht om hun hele naam te moeten typen, want daar bestaan automatisch te genereren handtekeningen voor. Maar omdat het tevens hun lievelingstoon(soort) is!

Als het met een voornaam niet lukt, kom je met een achternaam soms ook een heel eind. De volledige achternaam van Bach (op zijn Duits gespeld) leende zich zelfs voor hele composities: Bes – A – C – B; als je ‘BACH-motief’  in Google intypt, krijg je een overigens verre van volledig lijstje voorgeschoteld.

Ik heb inmiddels geprobeerd wat de uitwerking is van het ondertekenen van mijn naam met louter een E. Er kwam geen enkele reactie; ligt het zo voor de hand? Dat ik daar dan niet eerder op ben gekomen!

 

Recent

20 september 2017

In de huid van een leeuwin

19 september 2017

Nieuw leven beschreven

18 september 2017

Dichter van de werkelijkheid

16 september 2017

Een week lang feest

Literair Nederland - 10 jaar geleden

24 september 2007

"Toen ik jou voor het eerst zag, kwam je voorbijfietsen op een bakfiets waarin je spullen vervoerde. Het was laat in het jaar 1952, in de winter. Ik stond voor het raam van mijn ouderlijk huis in de Wilhelminastraat, waar mijn ouders een hotel-pension dreven, naar buiten te kijken. De Wilhelminastraat heette alweer een jaar of zeven zo. Als jong kind groeide ik op met de Schouwburgstraat, omdat in de oorlog namen van de koninklijke familie waren geschrapt door de Duitse bezetter. Soms reed je wel drie keer per dag op die bakfiets langs. Ik vond je koddig en stoer met je houtje-touwtjejas aan en je mutsje op. Je was toen al een apart type. Ik was vijftien jaar en had wat je noemt een voorspellende blik. Ik herinner mij dat ik, nadat je weer langs was gekomen, mijn moeder vertelde dat wij zouden trouwen en een kind zouden krijgen. Mijn moeder was het gewend dat ik zulke dingen zei. Ik had vaker van die voorspellingen, soms ook over de dood. Dat vond ze eng."

"Toen ik jou voor het eerst zag, kwam je voorbijfietsen op een bakfiets waarin je spullen vervoerde. Het was laat in het jaar 1952, in de winter. Ik stond voor het raam van mijn ouderlijk huis in de Wilhelminastraat, waar mijn ouders een hotel-pension dreven, naar buiten te kijken. De Wilhelminastraat heette alweer een jaar of zeven zo. Als jong kind groeide ik op met de Schouwburgstraat, omdat in de oorlog namen van de koninklijke familie waren geschrapt door de Duitse bezetter.

Lees meer