Naar Berlijn

Stefan Ruiters

 

‘Ja! Boekenreizen? Ken je dat niet? Toen mijn man nog leefde, deden we dat regelmatig hoor. Naar Berlijn zijn we ook, ik meen, twee keer geweest.’

Ik vertelde de mevrouw die ik aan de telefoon had dat ik de afgelopen week een paar dagen in Berlijn was geweest. Ik zoek vaker boeken voor haar, omdat ze zelf geen internet heeft en ik ooit, jaren geleden, bij haar thuis ben geweest en toen een flink aantal dozen met boeken van haar kocht. ‘Via de NRC ging dat geloof ik. Ik ben een beetje vergeetachtig, dus dat weet ik niet precies meer.’ Als ik na het telefoongesprek op ‘boekenreizen’ google, zijn er geen verwijzingen naar een dergelijk tijdverdrijf. Vooral ‘goedkope vakantie boeken’ en ‘boeken over reizen’ verschijnen op het scherm. ‘Dan gingen we dus met gelijkgestemden op reis. Allemaal geïnteresseerd in boeken. En dan was er iemand van de reisorganisatie die ons dan naar antiquariaten en ook wel verzamelaars bracht. Leuk hoor.’

Blijkbaar zijn er nu minder mensen die dat leuk vinden, of zou dat niet zo zijn? In gedachten ga ik terug naar de – in mijn geheugen – kleurige jaren zeventig of tachtig, de jaren van mijn jeugd. Toen Duitsland nog twee namen had: de BRD en de DDR. Ik hoorde wel eens van oudere antiquaren dat ze heel veel wetenschappelijke collecties uit Oost-Duitsland kochten en er in het Westen een flinke duit aan verdienden, dat laatste vertelden ze er niet bij, maar anders reis je daar niet heen. De cowboy-jaren van het antiquariaat, zonder internet, gedeelde databases en snelle verbindingen en een clientèle die niet keek op een dollar meer of minder. De bestellingen kwamen met bootladingen uit de Verenigde Staten en Canada en de boeken gingen met containers weer terug de oceaan over. Universiteiten en bibliotheken en musea verrijkten zich in de eerste decennia na de Tweede Wereldoorlog met boekengoed uit de Oude Wereld.

Mijn oude werkgever, een Amsterdams antiquariaat, kocht eind jaren negentig nog grote delen van Zuid-Afrikaanse universiteitsbibliotheken op om ze maanden later in containers aan de Nederlandse wal te begroeten. Vervolgens gingen die boeken weer richting andere delen van de wereld, want in Nederland is er meestal weinig animo voor echt antiquarisch goed. We handelen meer dan dat we zelf verzamelen. Uit mijn collectie gaan ook de meeste en mooiste en duurste items, boeken, kunst, foto’s, naar bij voorbeeld London of München, Rome of New York. Zelfs een originele foto van Ed van der Elsken heb ik niet kunnen verkopen aan een Nederlander. Nee hoor, die ging naar de oosterburen. Hun Wilkommenskultur geldt niet alleen de vluchtelingen op deze aardbol, maar ook de kunst uit andere landen. Daar kunnen wij, zuinige en bekrompen Nederlanders nog wat van leren. Nu al weer zin in Berlijn, op boekenreis.

 

Joot.nl

 

Recent

Literair Nederland - 10 jaar geleden

21 april 2009

Recensie 'Kruis en kraai' - A.F.Th. van der Heijden

Door Jessica Brouwer

Het oeuvre van elke romanschrijver verraadt diens opvattingen over de romankunst. In Kruis en kraai. De romankunst na James Joyce (2008) maakt A.F.Th. van der Heijden zijn poëtica expliciet. In briefvorm geeft hij vervolg aan vervlogen gesprekken met zijn vroegere redacteur, wijlen Anthony Mertens, door hem andermaal deelgenoot te maken van zijn gedachten over de roman, zoals eerder een decennium lang in Café de Zwart aan het Spui.

Lees meer