17 juni 2016

Toch een geluk – Barbara Stok

Barbara Stok in het basispakket!

Recensie door Teunis Bunt

Alle kunst begint bij de waarneming en zeker de beeldende kunst. Bij de striptekenaar Barbara Stok valt dat wel heel erg op. Ook in haar nieuwe boek, Toch een geluk, weet ze in elke tekening feilloos wat de essentie is. Die tekent ze. Ze kan een emotie terugbrengen tot een blik, de stand van een mond, een gebaar, en altijd weet je precies wat het personage voelt.
Daardoor doen de tekeningen van Stok simpel aan: al het overbodige is immers weggelaten. Een argeloze lezer zou kunnen denken dat het eenvoudig is om zulke tekeningen te maken. Die vergist zich. Je moet heel goed zijn als je zoveel niet hoeft te tekenen.

Die scherpe waarneming zien we bij Stok niet alleen terug in het beeld. Ze weet ook de verhouding en de interactie tussen mensen scherp te treffen, ook door de teksten die ze gebruikt. Een enkele opmerking maakt vaak alles duidelijk.
Vooral ook kijkt ze scherp naar zichzelf. Daarbij ontziet ze zichzelf niet. Ze durft haar schaamte en haar kwetsbaarheid op te zoeken, ze durft zichzelf in situaties te brengen waarin ze bepaald geen heldenrol speelt. Daardoor durft de lezer dichterbij te komen. Hij herkent zijn eigen onvolmaaktheid, zijn klunzigheid. Hij kan die alleen niet zo scherp onder woorden brengen en niet in zulke rake beelden treffen.

Succes
Wat hierboven staat, geldt voor veel uit Toch een geluk, maar eigenlijk voor nagenoeg al het werk van Barbara Stok, dat in brede kring gewaardeerd wordt. Niet voor niets heeft ze al in 2009 de Stripschapprijs voor haar hele oeuvre gekregen. Ze was in de vijfendertig jaar dat de prijs toen bestond de eerste vrouw in de rij laureaten. De tweede vrouw won hem in dit jaar: Maaike Hartjes, wier naam in 2009 al in het jury-overleg werd genoemd.
Wat de prijs met haar deed en welke vermoeiende drukte het gevolg was, liet Stok al zien in een vorig boek, Lang zal ze leven! (2013). In Toch een geluk beschrijft ze een ander succes, haar getekende biografie van Vincent van Gogh, die wereldwijd goed verkocht werd. Stok vertelt waar dat boek haar heen voert, maar ook hoe het wennen is als je niet meer aan zo’n project hoeft te werken. Natuurlijk is het mooi als een grote opdracht af is, maar het is ook een leegte.

Over Van Gogh schrijft Barbara Stok in proza. Blijkbaar had ze meer tekst nodig dan gebruikelijk. Natuurlijk is haar tekst wel rijk geïllustreerd. Het verslag over Van Gogh brengt lijn aan in het boek. Daartussendoor staat kort werk, soms maar één tekening lang, soms een pagina lang, soms enkele pagina’s. We zijn dat gewend uit haar vorige boeken, die ook vaak een kleurige lapjesdeken van getekende verhaaltjes waren.

Fans
Zou er iemand zijn die niet houdt van het werk van Barbara Stok? Waarschijnlijk niet. Dat heeft niet alleen te maken met de kwaliteit van dat werk, maar ook met het optimisme dat eruit spreekt. Stok schuwt de moeilijke dingen in het leven niet, maar hoe het ook tegenzit, ze ziet in het donker altijd wel een straaltje licht. Ze zoekt het kleine geluk op en geniet van dingen waar een minder opmerkzaam persoon aan voorbij zou leven. En dan is er natuurlijk haar humor, die je vaak breed doet grijnzen.
Het lijkt erop dat iedereen beter wordt van het lezen van het werk van Stok. Aangezien het niet ongebruikelijk is alternatieve geneeswijzen te declareren zijn bij de ziektekostenverzekering, ook als de werking ervan niet bewezen is, is dit een pleidooi voor het opnemen van het werk van Barbara Stok in het basispakket. De werking is evident. Dagelijks een beetje Barbara is een probaat middel tegen een veelheid aan kwalen.

Toch een geluk
Barbara Stok
Verschenen bij: Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar (2016)
ISBN: 9789038801759
160 pagina's
Prijs: € 18,15

Meer van Teunis Bunt:

15 november 2017

Een portret in stukjes

Over 'Waarom ik mensen niet in mootjes hak' van Renske de Greef
7 november 2017

De dreiging van het duister

Over 'Wol' van Aart Taminiau
16 januari 2017

Sprookjes hebben geen woorden nodig

Over 'Sprookjes van Grimm zonder woorden' van Frank Flöthmann

Recent

23 november 2017

Weidse landschappen, bekraste zielen

Over 'Idaho' van Emily Ruskovich
21 november 2017

Reizen in een binnenwereld

Over 'en toen aten we zeehond' van Nicoline Timmer
20 november 2017

Het leven ontwijken

Over 'Kraaien tellen' van Lucas de Waard
17 november 2017

Uitzichtloos leven in Unthank / Glasgow

Over 'Lanark' van Alasdair Gray
14 november 2017

Diepe emoties in weloverwogen zinnen met originele beelden

Over 'Binnenplaats' van Joost Baars

Verwant

17 juni 2016

Verzamelde film-essays

Over 'Buster Keaton lacht nooit ' van Barbara Stok