Judith Koelemeijer – Anna Boom

Recensie door: Rosalien Koster

Recensie door Rosalien Koster

Superheldin Anna Boom

Vergeet Hannie Schaft en Aletta Jacobs. Onze nieuwe heldin is Anna Boom. Deze bijzondere vrouw redde niet alleen het leven van menig Hongaarse jood tijdens de Duitse bezetting van Boedapest als medewerkster van het Zweedse Rode Kruis maar leefde ook na de oorlog een buitengewoon leven. Geheel tegen de tijdsgeest in liet Anna zich door niets en niemand weerhouden om het leven te leiden dat zij wilde.

Schrijfster Judith Koelemeijer had zich dan ook geen beter onderwerp kunnen wensen toen ze bij toeval hoorde over het bijzondere levensverhaal van Anna. Na de eerste ontmoeting met Anna wist Koelemeijer meteen dat ze over deze eigenzinnige vrouw en levensgenieter pur sang een boek wilde schrijven. Het resultaat is een klein maar niettemin indrukwekkende levensgeschiedenis van een vrouw die bovenalles haar hart volgde.

Een gemakkelijke jeugd heeft Anna niet. Door haar tirannieke moeder wordt ze op sleeptouw genomen  van pension naar pension in het vooroorlogse Europa. Kans om zich ergens te hechten, krijgt ze niet.

Dit verklaart, volgens eigen zeggen, haar rusteloosheid die haar vrijwel de rest van haar leven parten zal blijven spelen. Want altijd is er het avontuur dat lonkt. En altijd is er weer de liefde die haar doet besluiten alle schepen achter haar te verbranden. Pas als ze op latere leeftijd Jan ontmoet, vindt ze eindelijk de rust. Maar dan heeft ze al een heel bewogen leven achter de rug waarin haar zoektocht naar de ware liefde haar de halve wereld heeft doen over reizen.

Zelfs de Tweede Wereldoorlog houdt Anna niet tegen om te doen wat haar hart ingeeft. Met haar moeder verblijft Anna na het uitbreken van de oorlog tijdelijk bij familie in Nederland. Maar Anna verveelt zich stierlijk in het provinciaalse Holland en heeft meer dan genoeg van de verstikkende zorg van haar moeder. In haar eentje, inmiddels is ze tweeëntwintig, reist Anna door het door oorlog geteisterde Europa terug naar Boedapest. Want hier wacht haar grote liefde, de getrouwde Géza, op haar.

De eerste tijd is het leven voor Anna in Boedapest als een sprookje. De oorlog is ver weg, want Hongarije steunt openlijk Nazi-Duitsland. Met Géza maakt ze romantische uitstapjes en leeft ze een vrij en zorgeloos leven. Maar dan bezetten Duitse troepen ook Boedapest en is het onbekommerde leventje van Anna verleden tijd. Ondertussen is ook de relatie tussen Géza en Anna op een dood spoor geraakt als Géza een kind verwekt bij zijn vrouw en niet anders kan doen dan kiezen voor zijn gezin.

Anna stort zich vol overgave op haar werk bij het Zweedse Rode Kruis dat onder de leiding staat van de diplomaat Wallenberg. Met gevaar voor eigen leven doet ze wat ze kan om de vervolgde Hongaarse joden uit de handen te houden van de Nazi’s. Als de grond te heet onder haar voeten wordt en ze als een wonder weet weg te ontkomen na een arrestatie, besluit ze onder te duiken in het ondergrondse ziekenhuis waar haar nieuwe liefde Otto als arts werkt. Het is de hel op aarde. Maar ook hier weet Anna zich staande te houden.

Dat Anna zelfs in de meest verschrikkelijke omstandigheden haar mannetje staat, is iets wat Koelemeijer de lezer keer op keer wil voorhouden. En hoewel dit min of meer zeker gerechtvaardigd is, want het kan niet ontkend worden dat Anna moedig is, zet Koelemeijer Anna neer als een bijna mythisch figuur.  En daarmee doet Koelemeijer de persoon Anna tekort. Want Anna is geen superheld waar elke kogel tegen afketst maar een mens van vlees en bloed dat evengoed worstelt met onzekerheid, angst en twijfel. Althans dat is te hopen.

Toch weet Koelemeijer Anna’s werkelijke gezicht zorgvuldig verborgen te houden achter de opsomming van Anna’s heldendaden en de chronologische beschrijvingen van belevenissen die Anna in haar turbulente leven meemaakt. Het gevolg is dat Anna’s verhaal soms meer leest als een spannend avonturenverhaal dan als een werkelijk geleefd leven. Een interessant verhaal welteverstaan. Maar desondanks een verhaal dat dankzij Koelemeijers afstandelijke benadering nauwelijks diepgang heeft.

Wat overblijft is een leuk en leesbaar boek. Want schrijven kan Koelemeijer ondanks dat ze de neiging heeft te vervallen in een simplistisch en soms bij vlagen storend kinderlijk taalgebruik. Maar dat Koelemeijer alle versiering achterwege heeft gelaten is een verstandige keuze geweest. Want het verhaal van Anne moet voor zichzelf spreken. Wat het ook doet. En ook al heeft Koelemeijer steken laten vallen bij het optekenen van het levensverhaal van Anna, van één ding heeft ze ons wel overtuigd: we mochten willen dat we iets meer als Anna waren. Moedig, zelfverzekerd en bovenal een vrouw van de wereld.

Anna Boom

Auteur: Judithe Koelemeijer
Verschenen bij: Uitgeverij Atlas
Prijs: € 24,95 (gebonden), € 19,95 (paperback)

Omslag Anna Boom  -  Judith Koelemeijer
Anna Boom
Judith Koelemeijer
ISBN: 9789058073211