Als je wil dat een droom werkelijkheid wordt

Soso, auteur, heeft een nieuwe roman geschreven: Blauwe Bergen of Tien Shan. Trots brengt hij het manuscript naar zijn uitgeverij in Tbilisi. Hij heeft zes exemplaren bij zich: typoscripts voor de directeur en de uitgever, en voor de tien redacteuren met carbonpapier gemaakte eerste en tweede doorslagen, om na lezing onderling aan elkaar door te geven.  Soso weet hoe het werkt op de uitgeverij, dus hij dwingt bij iedereen de belofte af het manuscript snel, met voorrang, te lezen. Maar daar komt niets van terecht, want iedereen is druk met zijn eigen besognes. De enige die leest is de klusjesman, maar die moest juist met zijn tengels van de manuscripten afblijven. 

In Blue Mountains or Unbelievable Story, een film uit 1983 van de Georgische cineast Eldar Shengelaja (1933), zien we hoe het Sosa en zijn manuscript vergaat. In de goede traditie van voormalige Sovjetstaten is Blue Mountains een satire. Over een hilarische verzameling hopeloze nietsnutten onder leiding van een directeur die qua uiterlijk het midden houdt tussen Ernst Happel, Edouard Sjevardnadze en K. Schippers.
Terwijl iedereen de tijd stuk slaat met beuzelarijen, komen er steeds meer barsten in de plafonds. Waardoor worden die veroorzaakt? Dat is voor de directeur geen vraag: het komt ongetwijfeld door trillingen veroorzaakt door het motorvoetbal dat de godganse dag op een veldje naast de uitgeverij wordt gespeeld. Motorvoetbal! Over belachelijke noviteiten gesproken!

Aan het eind van de film heeft niemand het manuscript gelezen en is het gebouw ingestort. Maar geen nood: de medewerkers verhuizen naar een ander, nieuw pand, om hun non-activiteiten tot in lengte van dagen voort te zetten. De uitgeverij is uiteraard een metafoor: formeel, voor de censuur, alleen voor de bureaucratie, maar natuurlijk, dat snapt een kind, in feite voor de Sovjet-Unie zonder meer. Behalve een satire is Blue Mountains ook een meesterlijke film, die raakt aan iets wat iedereen overal aangaat: als je wil dat een droom werkelijkheid wordt, moet je de uitvoering ervan niet afhankelijk stellen van anderen.

Toen de film in 1985 werd vertoond op het filmfestival van Cannes, mocht regisseur Shengelaia (zijn vader was filmregisseur, zijn moeder actrice) er niet bij zijn van de Sovjetautoriteiten. Hij stopte met films maken om zich als politicus in te zetten voor de onafhankelijkheid van Georgië en maakte pas na tien jaar weer een film. In 2014, op zijn oude dag, werd Blue Mountains opnieuw in Cannes vertoond, nu als Cannes Classic, en ditmaal was hij wel aanwezig. De film stond na al die jaren, in tegenstelling tot de Sovjet-Unie, nog altijd als een huis.

 

 


Hans Heesen is filmhuisdirecteur, docent Filmacademie Amsterdam, schrijver van Naar Zutphen en Een naderend begin van iets nieuws (uitg. IJzer), en schrijft maandelijks een filmcolumn.

Om Literair Nederland draaiende te houden, zijn wij afhankelijk van vrijwillige bijdragen. U kunt ons steunen via de rode knop. Waarvoor onze hartelijke dank!

Meer van Hans Heesen: