Fotosynthese 4 – De vreugde van de menigte

door Menno Hartman

Propaganda voldoet aan wetmatigheden, een ervan is dat voor twijfel geen rol is. In de vele, vele Chinese propagandafoto’s die je in China tot zeer recent zag, zoek ik dan ook altijd naar een heel klein detail dat op te vatten valt als verholen kritiek. Noodzakelijk onmogelijk, maar ontdoe je maar eens van een gewoonte als deze.

Er is, verscholen Schermafbeelding 2016-05-16 om 12.30.18achter de dame met het blauwe vest echter een dame zonder glimlach, een bijzonderheid. Een ander opvallend verschijnsel in deze propagandafoto is de samenstelling van de groep. Op veel dergelijke posters moet een eenheid gesuggereerd worden door de diversiteit van de bevolking. Je ziet dus vaak een staalkaart van bevolkingsgroepen, China is tenslotte een enorm land waarin door de communisten, en voor hen, door de keizers een twintigtal grote etnische groepen bijeengehouden worden. Op zulke posters zie je er dan gewoon van de grootste bevolkingsgroepen steeds 1 lachend naast de ander staan. ‘Wij werken aan een mooi Communistisch China’ lijken ze te suggereren, en dat gaat boven etniciteit.

Maar op deze poster zie je die verscheidenheid niet, bovendien is er geen groot verschil in leeftijden. Zou het een poster zijn van een vrouwenorganisatie?

Ook de zicSchermafbeelding 2016-05-16 om 12.30.37htbare rijkdom van de dames is opmerkelijk, ik zie twee polshorloges, verschillende armbanden en oorbellen. Het is een feestdag, de kleren van de dames zijn feestelijk, het is geen kledij waarmee je in een fabriek werkt, of op het land, waar arbeiders en boeren toch de meest geportretteerde bevolkingsgroepen zijn op propagandafoto’s. De bloemen en de ballonnen suggereren ook een feest, een 1 mei-parade? De dag van de arbeid en de dames staan naar een optocht van arbeiders of eerder legereenheden te kijken?

Dat laatste lijkt mij het waarschijnlijkst. Hoewel het Chinese leger ook divisies voor vrouwen kent geeft de rijkere uitstraling en de redelijk jeugdige leeftijd de indruk van ‘vrouwen van’ een hoger regiment militairen.

Schermafbeelding 2016-05-16 om 12.31.14De karakters zeggen volgens mijn vertaalprogramma De Vreugde van de menigte, wat een schitterend voorbeeld is van een ander aspect van propaganda: benoem slechts dat wat volstrekt zichtbaar en voor de hand liggend is.

Tenslotte, de datering van deze foto? De mode is natuurlijk anders dan in het Westen, maar ook weer niet zo erg verschillend, vreemd genoeg. Ik zou zeggen -eind 60, begin 70. Wat de poster in het hart van de Culturele Revolutie plaatst. De wrangste tijd van de recente Chinese geschiedenis. En maar lachen. Zijn de shawls voor toewuiven, of uitwuiven? Als er een colonne militairen uitgewuifd wordt, dan gaan die wellicht orde op zaken stellen in een buitengewest, waar herplaatste bevolkingsgroepen tegen hun herplaatsing in opstand zijn gekomen, of men gaat intellectuelen vermoorden of in kampen stoppen.

In de algemeenheid van de propagandaposter gaat veel informatie verloren. Een ding blijft altijd bestaan: de wrange bijsmaak is ingebakken in de mooie kleuren, mooie dames, glimlachen, bloemen en kleurige shawls en frivole ballonnentrossen.

De dame zonder glimlach is dan opeens het enige mooie, hoopvolle, de toekomst van China.

 

(Achtergrondbeeld komt uit: The Chinese Photobook, From the 1900s to the Present, een verzameling fotoboeken. Curated by Martin Parr and WassinkLundgren 


Dit was een bijdrage over de achtergrondfoto van de site. In deze rubriek die naar Rudy Kousbroeks mooie genre-idee ‘Fotosynthese’ heet, wordt informatie gegeven over de afbeelding die dienst doet (deed) als achtergrond bij deze website.
Fotosynthese dus: een rubriek waarin beeld en tekst een verbinding aangaan. Heeft u ook een idee? Lever een achtergrond, met context, of lever context bij een achtergrond. Suggesties: redactie@literairnederland.nl

Recent

31 maart 2020

Libanese galgenhumor

Literair Nederland - 10 jaar geleden

10 april 2010

Recensie door: Machiel Jansen
Recensie door Machiel Jansen

Twee dagen nadat Kees Fens overleed op 14 juni 2008 ging de documentaire Erfgenaam van een lege hemel in première. Filmer Hans Keller portretteerde de literatuurcriticus en P.C. Hooftprijs winnaar aan het eind van zijn leven. De film begint als Fens de Chassékerk in de Amsterdamse wijk de Baarsjes binnenkomt. De kerk, gebouwd in de jaren twintig in de stijl van de Amsterdamse School, staat in de Amsterdamse buurt de Baarsjes waar hij opgroeide in de jaren 30 van de vorige eeuw.

Lees meer