Arnon Grunberg – Tirza

Pijnlijk en misselijkmakend confronterend

Door Anne-Marie van der Poel

Voor wie er nog aan twijfelde: Arnon Grunberg is de grootste contemporaine Nederlandse schrijver. Tirza consolideert deze positie. Nog zwartgalliger dan Willem Frederik Hermans, maar een zeer waardig opvolger. De existentiële ervaring waarop Grunberg zijn lezers trakteert in zijn jongste roman is aangrijpend, pijnlijk, misselijkmakend en confronterend. Maar oh, zo verschrikkelijk goed.

Jörgen Hofmeester houdt zich staande. Hij is alles kwijt: zijn opgebouwde spaargeld is samen met het hedge fund waarin hij het heeft belegd verdwenen, ten gevolge van de economische neergang na 11 september 2001. Zijn vrouw heeft drie jaar geleden haar gezin verlaten om het geluk elders te zoeken, zijn oudste dochter heeft zich losgeweekt van het gezin en is een bed and breakfast begonnen in Frankrijk en op de uitgeverij waar Hofmeester werkte hoeft hij niet meer te komen. Hij is overbodig verklaard, maar te oud om ontslagen te worden. De enige voor wie Hofmeester nog leeft is Tirza, zijn jongste en ‘meest geslaagde’ dochter. Hij leeft letterlijk voor haar: de rol van vader spelen is wat hem op de been houdt. Koken voor Tirza en de schijn van een baan ophouden (reizigers uitzwaaien op Schiphol kan ook een job zijn, het helpt je in ieder geval praktisch door de dag). Maar de echtgenote keert terug. En Tirza wil na haar eindexamen met haar vriendje naar Afrika. In Choukri, zoals de jongen heet, ziet Hofmeester de belichaming van het kwaad. Hij ziet in hem Mohammed Atta, één van de kapers van de ‘9/11 vliegtuigen’. Choukri is dus, in de logica van Hofmeester, degene die de financiële zekerheid die Hofmeester zo zorgvuldig voor zijn dochters en zichzelf had opgebouwd in rook heeft doen opgaan.

Op het eindexamenfeest van Tirza vergrijpt Hofmeester zich aan een schoolvriendinnetje van haar, als uiterste poging zijn bestaan te bevestigen: ‘Maar hij bestaat nog. Iets anders dan dat voelt hij niet, ziet hij niet, neemt hij niet waar, de sensatie van het eigen bestaan die allesoverheersend is, die door alles heen dringt, die geen enkele conventie heel laat’.

Tirza betrapt hen en het wordt het pijnlijk duidelijk dat de praktische oplossingen die Hofmeester altijd hanteerde als hij voor een crisis stond niet meer afdoende zijn om op terug te vallen: ‘Van het bestaan herinnert hij zich een ongemakkelijke stilte, een stijve motoriek, een zenuwtrek, een ternauwernood onderdrukt verlangen. De eeuwige behoefte onder alle omstandigheden beschaafd over te komen.’

Tirza
is de meest aangrijpende en indringende roman van Arnon Grunberg tot nu toe. De vaste ingrediënten zijn weer aanwezig: de zwartgalligheid, het absurdisme en het spelen van rollen om maar niet toe te moeten geven aan de rol waarin het leven je vanzelf duwt. Sinds Blauwe maandagen zijn het bekende thema’s in zijn werk. Wellicht komt het door zijn stijl, die zich in deze laatste roman tot een nog strakkere heeft ontwikkeld, of door de plot, dat pijnlijk hard aankomt, in ieder geval laat deze roman je vertwijfeld achter. Voor wie de humor in de zwartste kanten van het bestaan ziet, valt er nog wel iets te lachen. Gelukkig maar. Humor is het enige dat dit verhaal draaglijk maakt. Al vergaat het lachen je uiteindelijk wel.

 

Omslag Tirza - Arnon Grunberg
Tirza
Arnon Grunberg
Verschenen bij: Nijgh & Van Ditmar
ISBN: 9789038890593
429 pagina's
Prijs: € 12,50

Recent

19 oktober 2018

De man die wachtte

Over 'De belofte' van Friedrich Dürrenmatt
18 oktober 2018

Een strijdbare vrouw

Over 'Rebel' van Angelica Balabanoff
17 oktober 2018

Snippers vol belofte

Over 'Röntgenfotomodel' van Vicky Francken
16 oktober 2018

Een doolhof van gedachten

Over 'De rover' van Robert Walser
15 oktober 2018

Ervaringen van een gewezen grenswachter

Over 'De streep wordt een rivier' van Francisco Cantú