28 mei 2006

Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin

Gelijk met de boekenweek met als thema  Boem Paukeslag, verscheen het boek van Jan Brokke dat ons meeneemt op een reis langs de muzikale tradities van Curaçao. Naast de reeds bekende familie-namen zoals de Palm, Corsen en Jules Blasini (1847-1887) zien we ook de minder bekend staande namen als Kleinmoedig en de violist Jacobo Conrad opduiken. Dit voorkomen laat zien dat de makers van Antilliaanse muziek niet iets elitairs hoeft te zijn. Jammer genoeg heeft de schrijver geen indeling gehanteerd naar wijk/woonplaats van de verschillende musici, die een beter beeld geeft van de rol van de wijken in de totstandkoming van de Antilliaanse muziek in de 19e eeuw.

Het boek is geen roman met personages, een thema en verhaallijnen. Voor zoverre er personages in voorkomen dan zijn het de musici die dat zijn. Opmerkelijk is dat er – behalve in het slothoofdstuk Izaline Calister wordt genoemd – in de beginperiode geen vrouwen in de muziekgeschiedenis voorkomen. Maar ook deze constatering zou duiden op een sociologische behandeling van het boek. Afgewisseld met een stuk proza dan weer in een historische context geplaatst vertelt de schrijver dat het heel gebruikelijk is dat op Curaçao op een verjaardagfeest een pianist achter de piano schuift en enkele nummers ten gehore brengt. Het varieert dan van een wals, mazurka tot een klassiek nummer van Chopin, Schönberg en Gottschalks. 

Hoe heeft het zover kunnen komen? Van oorsprong kent Curaçao een sefardisch-joodse gemeenschap, die in de 17e eeuw de cultuur bepaalde. Later werden de slaven aangevoerd, waaruit ook andere muziekstromingen zoals de tambú en de seú ontstaan. De laatste twee stromingen werden zowel door de Koloniale raad als de katholieke kerk streng verboden. Daarmee werd de muziek van de zwarte bevolking naar het platteland verbannen. Pas na de eindjaren ’60 kwam een herleving van deze muziek en werd het algemeen aanvaard.
Een herwaardering van de eigen cultuur en muziek kon niet langer uitblijven en een nieuwe groep vertolkers van het Antilliaanse lied diende zich aan.

De nieuwe generatie musici/zangers telt Izaline Calister, Eric Calmes, Randal Corsen en de mezzosopraan Tania Kross, die allen een Edison award hebben binnengesleept. Ze hebben allemaal op grote podia als het Concert gebouw, North Sea Jazz, Carnegie Hall gestaan. Men probeert van de traditionele wals, mazurka, danza en tambú van jazz-elementen te voorzien en daarmee een volgende levensfase in te luiden. Zangeres Izaline Calister geeft de seu, tambú een eigen wending aan door middel van haar samba-achtige stemgeluiden en laat evenals bij de van oorsprong caribische calypso een proteststem doorklinken. Zulks geldt ook voor La Kross die nummers van Curaçaose componisten voor haar cd uitkoos en daarmee lokale teksten tot internationale hoogte verheft.

Met dit boek toont de schrijver aan dat de wortels van de Antilliaanse muziek in Polen, Parijs en Afrika ligt. Behalve als naslagwerk is het een boek geworden dat laat zien hoe culturen in elkaar overgaan en vervlocht raken tot een gemeengoed. Het is een prima aanvulling op de in 1978 verschenen boek Muziek en musici van de Nederlandse Antillen, waarin ook aandacht wordt besteedt aan de Arubaanse pianist Padu Lampe. Na het lezen hiervan mag het niemand verwonderen waarom elf Antillianen de herdenkingdienst voor Chopin in Warschau en het driedaagse concert in Zelazowa Wola hadden bijgewoond.

Quito Nicolaas

Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin
Jan Brokke
Omvang: 303 pag./€ 19.90 incl. cd
Uitgeverij Atlas
ISBN 9045014246

Meer van :

20 oktober 2017

Soepel en licht vallende poëzie

Over 'Wax Hollandais' van Abdelkader Benali
18 oktober 2017

‘Een luchtig sprookje’

Over 'Waterscheerling' van Rascha Peper
17 oktober 2017

Van poldercrimineel tot godfather in Frankrijk

Over 'Ondijk/Punt' van Barry Smit

Recent

16 oktober 2017

Nooit meer los van Indië

Over 'De Tanimbar-legende' van Aya Zikken
13 oktober 2017

Leven zonder moeder

Over 'Het intieme vreemde' van Jente Jong
12 oktober 2017

Een antikrimi

Over 'De rechter en zijn beul' van Friedrich Dürrenmatt
11 oktober 2017

De stijl tekent de man

Over 'Mijn grote appartement' van Christian Oster
10 oktober 2017

Eindeloos gepieker

Over 'Parttime astronaut' van Renée van Marissing

Verwant