29 augustus 2005

Divided Kingdom

Het Verenigd Koninkrijk is ziek. Alle evenwicht verloren, alle rede zoek.

Het was een gekwelde plaats geworden, geheel in beslag genomen door verwerving en roem, een plaats die werd bepaald door afgunst, ellende en hebzucht. De criminaliteit tierde welig: rechtbanken werden overspoeld, gevangenissen puilden uit. Huwelijken liepen zo snel en voorspelbaar uit in een echtscheiding, als puberteit overging in tienerzwangerschap. Elk deurgat, elke greppel, elke tunnel herbergde daklozen. Racisme was, als nooit tevoren, wijdverspreid en diepgeworteld. Geweld loerde achter elke hoek. Het waren niet langer alleen volwassenen die volwassenen vermoordden. Kinderen brachten kinderen om. Mensen speelden eigen rechter, nu de politie jammerlijk onderbemand was. Als je niet hield van iemands rijstijl, sloeg je z’n ruiten in met een krik. Als je buurt werd bewoond door een waarschijnlijke kinderverkrachter, lynchte je hem. Als je een inbreker over de vloer kreeg, schoot je hem dood. Decennialang, als het al geen eeuwen waren, had het land een ingewikkeld web van goede gedragingen en conventies als een sluier over zijn echte aard heen gesponnen. Nu had het eindelijk alle schijn afgeworpen, alle pogingen iets anders te zijn dan het was: noordelijk, egocentrisch, fundamenteel barbaars.

Maar de toestand valt te genezen. Het land wordt door de overheid intens hervormd: het verenigde koninkrijk wordt gevierendeeld en valt uiteen in de autonome staten Yellow Quarter, Green Quarter, Red Quarter en Blue Quarter. In navolging van Hippocrates, die ziekte beschouwde als het gevolg van een onevenwicht tussen de vier lichamelijke sappen, wordt de verdeling van het Britse volk gebaseerd op het overheersende humeur, en dus ook het uiteindelijke karakter, van elk individu. Mensen met een overwicht aan gele gal, worden gebrandmerkt als cholerisch, agressief en overdadig; melancholische mensen hadden een teveel aan zwarte gal en werden bestempeld als ziekelijk, somber en eenzelvig; flegmatische mensen bezaten te veel slijm, waren empathisch, maar neigden naar een traag en passief bestaan; de sanguinische types hadden een overwicht aan bloed en waren optimistische, goedgemutste mensen vol goede bedoelingen.

De grootste fout van het verleden ? de tijd voor de drastische hervormingen die bekend zullen staan als the Rearrangement ? bestond in de waanidee die van het gezin de hoeksteen van de samenleving maakte. Het gezin bracht mensen samen die ondanks hun genetische banden absoluut niets met elkaar gemeen hadden. Hun psychologische samenstelling maakte communicatie, omgang en waardering bijzonder moeilijk, met alle excessen van dien. De basis voor de verregaande maatregelen die leiden tot het Verdeelde Koninkrijk, the Divided Kingdom. Gezinnen worden uiteengerukt en opnieuw samengesteld en de grenzen tussen de verschillende staten worden ondoordringbaar gemaakt. Hoewel, personen die in hun gedrag niet voldoende overeenstemmen met het hun toebedeelde humeur, worden onherroepelijk heringedeeld.

Matthew Micklewright, het hoofdpersonage in Rupert Thomsons nieuweling Divided Kingdom, is zo’n kind van de Rearrangement. Op achtjarige leeftijd wordt hij weggehaald bij het gezin Micklewright, en komt hij, onder de naam Thomas, bij het sanguinische gezin Parry terecht, dat bestaat uit de wat rebelse dochter Marie en de eerder melancholische vader Victor. Op latere leeftijd wordt hij zelf ambtenaar ? hij aanvaardt de missie om zijn nieuwe gezin te beschermen van eventuele verplaatsingsmaatregelen ? en zal hijzelf beschikken over het lot van ‘misplaatste’ personen. In die functie neemt het contact met andere types toe en vervaagt zijn beeld van de ingestudeerde karaktergrenzen, en tegelijk ook zijn eigen begrensde psychologie. Het vooraf grondig bepaalde uitgangspunt van de roman maakt de afwikkeling niet minder onvoorspelbaar. Divided Kingdom is buitengewone fictie die als een complex gesponnen web over de onderliggende diepte van de werkelijkheid ligt.

Rupert Thomson vertelt een krachtig verbeeld verhaal, dat even schrikwekkend als fascinerend is. Overtuigend ook, in zijn kijk op de nieuwe wereld, door een spectaculair oog voor detail dat de afwikkeling van de plot op geen enkele manier in de weg staat, en eerder de betrokkenheid van de lezer stimuleert. Thomson schrijft uitdagend intelligent proza, minutieus gecomponeerd en prachtig in beeld gezet. Dit moet en dit zal worden vertaald ? Rupert Thomson behoort tot het De Bezige Bij-fonds ?, maar voorlopig dit voor de ongeduldigen:

Rupert Thomson, Divided Kingdom. Bloomsbury, London, 2005. ISBN 0 7475 7218 6

Eerder, naar het Nederlands vertaald, werk van Rupert Thomson:

De ontlading (vertaling van The book of revelation, De Bezige Bij, 2001)
Soft (vertaling van Soft, De Bezige Bij, 1998)
Met open ogen (vertaling van The insult, De Bezige Bij, 1996)
Lucht en vuur (vertaling van Air and fire, De Bezige Bij, 1993)
De vijf poorten van de hel (vertaling van The five gates of hell, De Bezige Bij, 1991)

Alleen in het Engels verkrijgbaar:

Dreams of leaving. Bloomsbury, London, 1987.

Meer van :

17 november 2017

Uitzichtloos leven in Unthank / Glasgow

Over 'Lanark' van Alasdair Gray
15 november 2017

Een portret in stukjes

Over 'Waarom ik mensen niet in mootjes hak' van Renske de Greef
14 november 2017

Diepe emoties in weloverwogen zinnen met originele beelden

Over 'Binnenplaats' van Joost Baars

Recent

13 november 2017

Een aaneenschakeling van mislukkingen?

Over 'We haten elkaar meer dan de Joden' van Els van Diggele
9 november 2017

Verlangen in vele variaties

Over 'Het raadsel van de liefde' van Andre Aciman
8 november 2017

Biografie Herman de Coninck gedicteerd door De Coninck zelf

Over 'Toen met een lijst van nu errond' van Thomas Eyskens
7 november 2017

De dreiging van het duister

Over 'Wol' van Aart Taminiau
6 november 2017

Het licht gaat uit

Over 'Laatste dagen op Ellis Island' van Gaëlle Josse

Verwant