Grote Jiddische roman, Arnon Grunberg

Grote Jiddische roman, Arnon Grunberg

Weldenkende mensen, overal ter wereld, waren het erover eens: Hitlers oorlog was niet netjes geweest maar wel preventief. En wie hem met een onbevooroordeeld oog bekeek moest toegeven: hij had zijn mindere kantjes gehad, maar hij was een ziener geweest.

(uit: Grote Jiddische Roman, p 482) 

De Grote Jiddische Roman verteld het verhaal van de ambitieuze Xavier Radek die zichzelf ten doel heeft gesteld, een verloren volk te troosten. Hij woont thuis bij zijn ouders in Basel en bezoekt in het geheim synagogen. Zijn synagogenbezoeken houden op een onnavolgbare wijze verband met zijn opa.
Zijn grootvader had met veel enthousiasme bij de SS gediend. Hij was iemand die niet bij de pakken neer ging zitten maar er van hield om flink de mouwen uit de handen te steken, kortom, iemand die het handwerk van de dood verstond. Tegelijkertijd hield zijn prille synagogenbezoek verband met een levensfase. Nadat zijn interesse in de wetenschap was geblust, werd hij nieuwsgierig naar het echte leven en het lijden van de mens.
Om meer over het lijden te weten te komen, sluit  Xavier Radek onder valse voorwendselen aan bij een joodse jeugdvereniging en leert Awromele kennen. Awromele is een joodse jongen met blonde krullen die voornamelijk geïnteresseerd is in schuine moppen. Xavier kan het goed met Awromele vinden en verzwijgt zijn afkomst. Awromele helpt hem zijn weg vinden in de joodse gemeenschap en samen geloven ze dat de tijd rijp is om Mein Kampf naar het Jiddisch te vertalen. Omdat Xavier nog onbesneden door het leven gaat, zoekt Awromele een goedkope arts voor Xavier. Meneer Schwartz. Meneer Schwartz blijkt alleen praktisch blind te zijn maar: ‘Om een Jood te besnijden hoef je niet goed te kunnen zien. Om een jood te besnijden moet je nesjomme hebben.’
De ogenschijnlijk simpele ingreep loopt uit op een drama waarbij Xavier levensgevaarlijk gewond raakt en een van zijn teelballen verliest. Na zijn ziekenhuisopname krijgt hij zijn teelbal in een potje mee naar huis wat een nieuwe fase inluidt. Xavier blijkt niet onverdienstelijk te kunnen schilderen en zeker de portretten van zijn moeder met teelbal in de hand baren veel opzien. Samen met Awromele vertrekt hij daarom naar Amsterdam om zich aan te melden voor de Rietveld academie. De relatie tussen Xavier en Awromele gaat dan inmiddels al veel verder dan alleen een vriendschap. Ze zoenen en ze vrijen, zijn jaloers en maken ruzie. De jongens houden van elkaar maar spreken af niets voor elkaar te voelen. Als de Rietveld op een deceptie uitdraait, besluit Xavier zijn geluk te beproeven in Israël. Hij wordt adviseur, niet lang daarna minister president en verklaart vanuit deze positie de rest van de wereld de oorlog. 
Met Grote Jiddische Roman lukt het Arnon Grunberg niet het niveau van boeken als Fantoompijn of De Asielzoeker te evenaren.. Grote Jiddische Roman lijkt in alle opzichten (behalve de omvang) op een literair tussendoortje. 
Het is een wat trage en ongeconcentreerde roman. In tegenstelling tot eerder werk zit er veel ruis in de dialogen en neemt het verhaal een haast onacceptabele wending. Je zou bijna gaan denken dat er in de redactiefase op de uitgeverij onzorgvuldig met het materiaal is omgesprongen. Misschien is het toeval, maar Grote Jiddische Roman is de eerste roman van Grunberg die niet bij Nijgh&Van Ditmar is uitgegeven, maar  bij Vassallucci.

AV

Groetjes van Anne Frank
ISBN: 9789050005968

Recent

10 december 2018

René Appel stelt de lezer niet teleur

Over 'Dansen in het donker' van René Appel
9 december 2018

Mussen met longen als vliespinda’s

Over 'Wat huid is' van Peter du Gardijn
5 december 2018

Gevoelloos ronddwalen aan de zelfkant van Kopenhagen

Over 'Sus' van Jonas T. Bengtsson
4 december 2018

Verglijden van de tijd

Over 'Vogels, vlinders en andere vliegers' van Hans van Pinxteren
3 december 2018

Er was eens ...

Over 'Venushaar' van Michaïl Sjisjkin