Kastanjegedichten,Nanne Nauta

De gevaren van de paardenkastanjemineermot

Uitgeverij Passage geeft eigenzinnige bloemlezingen uit. Eerder verschenen de bundels Kutgedichten en Klotengedichten. Gedichten over de mannelijke en vrouwelijke geslachtsdelen. Een logisch vervolg was Eikelgedichten geweest, maar het is Kastanjegedichten geworden. Dat was ook wat verwarrend voor Karel ten Haaf die in een lang gedicht een meisje aan het woord laat:

‘ze zei
godallemachtig mammoetslurf
en jezus man wat een hengstenzwengel en
dat is geen eikel meer dat is een paardenkastanje’

Samensteller Nanne Nauta vroeg bekende en onbekende dichters om een gedicht over de paardenkastanje (ik wist niet eens dat de gewone kastanjeboom officieel paardenkastanje heet). En daar is een reden voor: paardenkastanjes worden bedreigd door de mineermot en de bloedingziekte. De mineermot is voor de kastanjeboom wat de knut is voor een schaap. In een bijzonder houterig geschreven stuk voor in de bundel leggen Wichertje Bron en Arnold van Vliet nog eens de verwoestende werking van de paardenkastanjemineermot (3x woordwaarde) uit en ze kunnen nog weinig hoop bieden aan de kastanjesliefhebbers, want het onderzoek ‘is nog in volle gang’. Een loofwaardig initiatief dus van Nanne Nauta om nu reeds aandacht te vragen voor de gevaren die dreigen voor deze boom. En meer dan het onderwerp  van de geslachtsdelendeeltjes leverde dit thema een stortvloed aan gedichten op.

Echte dichters weten van elk thema iets te maken. Diana Ozon bijvoorbeeld vergelijkt het vallen van de kastanjes op de daken van de auto’s met de free jazz van Han Bennink. En Ruben van Gogh vergelijkt de vallende kastanjes in zijn klankrijke en afgewogen gedicht met bommen die vallen. Jan Baeke heeft altijd intrigerende regels in zijn gedichten:

‘Hij kon ook zien dat menig tak voor vlinders
te fragiel was, dat hij doorboog onder
strakgetrokken verhalen.

Er had iemand gehangen, er had iemand
in een sloot gelegen.’

En zo zijn er wel meer geslaagde gedichten te vinden. Maar hemeltjelief, wat staat er een hoop rotzooi tegenover.

‘Kastanjetak

Kronkelend, eerst diepduikend
en dan weer
klimmend spoor
van een zoektocht naar het
licht.’

Wim Schot schreef dit nietszeggende haiku-achtige ding. Het lijkt of Nauta alles wat hij binnenkreeg wilde plaatsen. Kneuterige jeugdherinneringen en pathetische onzin: alles mocht.

‘Als dit alles verdwijnt
de enige remedie hakken
en branden is, verliest ook taal
zijn woorden en klanken.’

Nou, dat zal wel een beetje meevallen, Hannie Rouweler, maar we houden je er graag aan mocht het eens zover komen. Quirien van Haelen rijmelt er ook nog een versje uit, ik citeer even de rijmwoorden: Anje, haar, oranje, kastanje, zwaar, staar, nepchampagne, gepaar, klaar, franje, kruin, ban, kan, kastanjebruin. En hoppa, weer een bladzijde vol.
Het lezen van de bundel is kortom een wisselend genoegen. Een iets strenger toelatingsbeleid had een veel betere bundel opgeleverd. Die zit nu verscholen in het geheel en het is aan de lezer om de mooie gedichten eruit te halen. Het is voor een goede zaak moet je maar denken.

COEN PEPPELENBOS

NANNE NAUTA (RED) – Kastanjegedichten. Uitgeverij Passage, Groningen, 158 blz. 15,95

Recent

12 november 2018

Zwanger van dood

Literair Nederland - 10 jaar geleden

18 november 2008

Vochtige streken - Charlotte Roche

Dirty reading: Taboes doorbreken met de botte bijl

Afgelopen september was ik op vakantie in Nederland. Met goede vrienden zaten mijn man en ik aan een grote houten keukentafel, dikke kranten op tafel, tijdschriften, een lekker glas wijn er bij, toastjes met Franse kaas, de kinderen languit op een vloerkleed met een nieuw prentenboek De aap met de blauwe billen. Een tijdelijke verandering van omgeving kan het leven soms zeer genietbaar maken … Het gesprek kwam op een roman die nog niet in Nederland te krijgen was, maar de Duitse schrijfster Charlotte Roche werd desondanks in al dat leesvoer dat daar tussen ons in lag uitgebreid geïnterviewd.

Lees meer