4 februari 2008

Koetsier Herfst, Charlotte Mutsaers

Veertien jaar na haar overweldigend goede roman Rachels rokje, en negen jaar na haar laatste verhalenbundel Zeepijn, ligt er weer een roman van Charlotte Mutsaers in de winkel. Een stevige pil, 461 pagina’s, een roman waar ze naar eigen zeggen zeven jaar aan heeft gewerkt. En met resultaat. De twee delen zijn genaamd ‘Use your illusion’ I & II, twee albumtitels van Guns ’n Roses die Mutsaers al bij verschijnen in 1991 met veel instemming zal hebben genoteerd, om ze ooit nog eens te gebruiken. Ze zijn hier uitstekend op hun plaats.

Mutsaers’ hoofdpersonage is dit keer een man, de succesvolle Nederlandse schrijver Maurice Maillot, die na de succesvolle roman Zomerchloor een writer’s block heeft opgelopen en ook in de rest van zijn leven vastgelopen is. Hij heeft een ongelukkig huwelijk achter de rug, en het hem dierbaarste wezen op aarde ? zijn kat, is overleden. Hij sluit zich op in zijn huis, totdat hij op een dag besluit dat het zo niet langer kan. In het Vondelpark vindt hij een mobiele telefoon en met dit wondertje van de techniek weet hij zijn leven weer een beetje op gang te krijgen. De leus van Nokia is niet voor niets ‘connecting people’, meent hij. Door te fantaseren over de eigenares van de telefoon krijgt hij zijn libido weer vlot getrokken, hij ontmoet een man in een restaurant die hem weer aan het voorzichtig schrijven krijgt (waarin hij besluit dat hij de verbeelding nu aan de kant schuift en alleen nog te vertellen over wat hij echt meegemaakt heeft), hij bemachtigt een nieuw huisdier in de vorm van de poedel Slava en uiteindelijk ontmoet hij ook de liefde van zijn leven.
Dat is een nogal fanatieke dierenliefhebster die lid is van het Lobster Liberation Front, en Maurice voor hun wittebroodsweken meesleurt naar Oostende, waar nogal wat kreeften schreeuwen om bevrijding, voordat ze op vreselijke wijze levend worden gekookt. Maurice voelt hier sympathie voor, aangezien zijn biologische ouders ook ooit opgekomen zijn voor een levend gekookt dier, in dit geval een circusnijlpaard. Hij zweert zijn voorliefde voor steaks af, wordt onder lichte dwang van zijn aanstaande (een drammerig en manipulatief kreng, maar dat lijkt Maurice niet te beseffen) vegetariër en steunt haar in haar door vis- en vleeseters als ‘terroristisch’ bestempelde werk.

In het eerste deel vliegen de vreemde en speelse gebeurtenissen de lezer om de oren, dit is Mutsaers op haar best. De lichte toon die contrasteert met sommige gebeurtenissen, het vleugje moralisme ? zeker waar het dierenmishandeling betreft, is aanwezig, Maurice die als een verliefde puber onbevangen bidt tot Jorma Ollila, de CEO van Nokia, of verwachtingsvol masturbeert met de telefoon als fetisj, is onvergetelijk. In het tweede deel neemt het tempo af en wordt de relatie tussen Dora en Maurice bestendigd en uitgediept, wat soms nogal dweperige passages oplevert (ja, nu weet ik wel dat vis eten eigenlijk moord is, ja, nu weet ik wel dat je zielsverliefd bent), maar meer dan genoeg memorabele momenten biedt: Dora die een volleerd champagnekenner blijkt te zijn tijdens de plasseks en de geheimzinnige maar mooie passage op de Amandine, de laatste Oostendse IJslandvaarder.

Het vreemde van Mutsaers’ besmettelijk vrolijke vertelstijl, is dat je haar volstrekt ridicule ontwikkelingen in het verhaal probleemloos vergeeft. Ik kan er de vinger niet op leggen, maar bepaalde gebeurtenissen zijn volstrekt ongeloofwaardig en bij veel andere schrijvers zou ik geërgerd zijn door deze inconsequenties, slordigheden of weeffouten. Bij Mutsaers is het bijvoorbeeld veel minder erg dat een nationaal bekende schrijver in het Vondelpark een collega buiten westen gooit met een mobiele telefoon, vervolgens het poedeltje van het nichtje van die collega steelt en verder niet meer wordt geconfronteerd met die daden. Noch komt het nichtje de hond ophalen bij de dief, noch komt de collega verhaal halen, of heeft hij aangifte gedaan bij de politie. Normaal gesproken zou ik dat een slordig of niet afgewerkt verhaallijntje vinden, maar Mutsaers weet het toch zo te brengen dat je ver meegaat in de gedachte dat de afwikkeling voor de rest van het verhaal waarschijnlijk niet van belang is. Of zoals Dora het verwoordt: ‘het leven is de literatuur niet, hè? Het leven hangt van toeval aan elkaar.’ Dus als Maurice besluit alleen nog maar over de werkelijkheid te schrijven, dan is er gelukkig altijd nog een trapje hoger de superieure schrijfster Charlotte Mutsaers, die genadeloos haar illusion blijft gebruiken.

Charlotte Mutsaers, Koetsier herfst. Amsterdam, De Bezige Bij 2008 € 22,50

Patrick Bassant ? Literair Vlaanderen

Recent

11 augustus 2017

Zorgenkind of zondagskind

7 augustus 2017

Een kanjer

4 augustus 2017

Wondranden

Literair Nederland - 10 jaar geleden

27 augustus 2007

Iemand gaat op reis naar een prachtig land, Peru in dit geval, en schrijft een boek over deze reis. Op de flap staat: "Het neusje van Peru voert de lezer mee naar de Peruviaanse woestijn, het Triticameer, over de Andes naar het hart van het Incarijk, tot in de jungle nabij Iquitos."

Iemand gaat op reis naar een prachtig land, Peru in dit geval, en schrijft een boek over deze reis. Op de flap staat: "Het neusje van Peru voert de lezer mee naar de Peruviaanse woestijn, het Triticameer, over de Andes naar het hart van het Incarijk, tot in de jungle nabij Iquitos."

Dat klinkt toch goed nietwaar? Helaas, we worden wel meegenomen maar niet naar het bovengenoemde. Natuurlijk komen deze gebieden wel voor in het boek maar het frappante is dat ik heel veel over het reizen zelf heb gelezen maar weinig over het land.

Lees meer