21 mei 2007

Strafhok – Bea Vianen

Een eyeopener

Door Sen Nandoe

Strafhok (1971), is Bea Vianens tweede roman. Hiermee oogstte ze, net als met haar debuutroman Sarnami hai, veel succes. Het verhaal geeft precies weer wat zich in die tijd in Suriname afspeelde: de sociaal-politieke situatie als gevolg van de hokjesmentaliteit. Met deze roman heeft Bea Vianen vooral getracht een gedragsverandering teweeg te brengen, of tenminste erkenning van het feit dat er in Suriname grote verdeeldheid heerst onder de verschillende etnische groepen.
Vianen zoekt de oorzaak bij het kolonialisme. Dat heeft immers altijd een verdeel-en-heerspolitiek gevoerd en die zou erin hebben geresulteerd dat er onderling etnische, culturele, religieuze, sociale en zelfs politieke verdeeldheid is ontstaan. Die verdeeldheid komt tot uiting in verschillende ‘strafhokgebieden’.

De hoofdpersonen in deze roman, Nohar Gopalraj en Raymond van den Berg, zijn beiden het product van een ‘strafhok’. Nohar is een vooruitstrevende onderwijzer die er ‘moderne’ politieke ideeën op na houdt, maar die zich opgesloten voelt in zijn hindostaans milieu, zijn ‘strafhok’. Om zich daartegen af te zetten begint hij een relatie met de javaans-creoolse Roebia, maar laat haar zitten om aan te pappen met een meisje van zijn ras, maar een andere geloofsovertuiging. Dit is eigenlijk Nohars dilemma. Aan de ene kant houdt hij van Roebia, maar hij is bang voor de druk van zijn ‘strafhok’. Immers, in zijn milieu is het ondenkbaar dat een hindostaan met een niet-hindostaan trouwt! Uiteindelijk komt het wel goed, Nohar ziet in wat het beste is voor hem en kiest voor Roebia.

Minder goed loopt het af voor Raymond. Hij is gay, en op basis van dat ‘anders-zijn’ zit hij opgesloten in een eenmansstrafhok. Het is niet alleen zijn homoseksualiteit die hem parten speelt, Raymond is geobsedeerd door het neokolonialisme van de ‘zwarte bakra’s’. Volgens hem verziekt dat de samenleving waardoor er grote onverdraagzaamheid onstaat voor elkaar. Wanneer een politieke actie mislukt, houdt het voor Raymond op. Hij begrijpt dat hij niet is geslaagd in zijn poging de situatie te veranderen en pleegt met een ijsbreker zelfmoord.

Door Strafhok te lezen wordt je met de neus op de feiten gedrukt. Je moet het toegeven: er is in principe niets veranderd aan de politieke situatie. De ‘strafhokken’ bestaan nog steeds, al zijn er weinig mensen die dat openlijk willen toegeven en al lijkt het allemaal koek en ei. Maar de moslim mag nog steeds niet met de hindoe trouwen, homoseksuelen worden nog niet voor honderd procent geaccepteerd, de marrons worden niet voor vol aangezien en zo zijn er nog tal van voorbeelden, zolang je maar goed genoeg om je heen kijkt.
Maar er is hoop. En daar ligt de kracht in van Strafhok. Vianen geeft aan dat geen enkele situatie onveranderd hoeft te blijven. Als je het beter wilt hebben, ga je ervoor moeten vechten. En misschien heb je de eerste keer niet direct succes, maar langzamerhand zullen dingen veranderen. Nohar heeft toch ook voor Roebia gekozen?

Strafhok
Bea Vianen
Verschenen bij: Conserve
ISBN: 97 89054290766.

Meer van :

17 augustus 2017

Gedichten die op afstand blijven maar ook weten te ontroeren

Over 'De wereld onleesbaar' van Jeroen van Kan
11 augustus 2017

Zorgenkind of zondagskind

Over 'Herinneringen in aluminiumfolie' van Jamal Ouariachi
9 augustus 2017

Wachten op Godot aan de Moldau

Over 'Een afgedane zaak' van Patrik Ouredník

Recent

7 augustus 2017

Een kanjer

Over 'De tandeloze tijd 6 : Kwaadschiks' van A.F.Th. van der Heijden
4 augustus 2017

Wondranden

Over 'Een tuin in de winter' van Anna Enquist
2 augustus 2017

Jannie Regnerus gebruikt geen woord te veel

Over 'Nachtschrijver' van Jannie Regnerus
31 juli 2017

Het gitzwarte leven

Over 'Noordwaarts' van Naomi Rebekka Boekwijt
28 juli 2017

Het lot van een niet-joodse jood

Over 'Buster Kafka' van Martin Schouten

Verwant