14 mei 2007

Gezegend boven alle vrouwen, Malika Chaara

De jacht op de schrijver

Malika Chaara is een van de nieuwe literaire stemmen die aan meedogenloze verwachtingen moeten beantwoorden. De eerste grote generatie schrijvers van andere origine in Vlaanderen is, in tegenstelling tot Nederland, nog niet echt opgestaan. Uitgeverijen zijn dan ook naarstig op zoek naar dé minderhedenschrijver. Maar die schrijver van een sociale, culturele minderheid is eveneens op zoek, veelal naar erkenning van zijn/haar niet aan achtergronden gebonden schrijverschap. Op Het groot beschrijf in Brussel werd rond het thema The silenced minority al een debat georganiseerd met Rachida Lamrabet, Geert Buelens, Tom Lanoye en Caryl Phillips. Een van de meest bijblijvende uitspraken daar werd gedaan door Rachida Lamrabet, toen ze zei dat de ‘Vlamingen van andere origine’ even verdeeld zijn als de Vlamingen zelf, en dat ze daardoor onmogelijk als vertegenwoordiger van de hele gemeenschap kon spreken. Goed om de ballon van ‘de allochtoon’ als eenduidig begrip even te doorprikken. Malika Chaara van haar kant lijkt zich ook te kunnen vinden in die visie. Haar origine valt niet af te leggen maar vormt tegelijk slechts een van de vele deelaspecten van haar identiteit.
Gezegend boven alle vrouwen, de debuutroman (voor volwassenen dan toch) van Malika Chaara, lijkt aan het bovenstaande debat overigens niet deel te nemen. De roman volgt door de ogen van een alwetende verteller het hoofdpersonage Sappho en haar levensloop. Sappho is gezegend ? tussen aanhalingstekens, mag dat heten ? met een uitzonderlijke schoonheid. Zo uitzonderlijk dat ze door eenvoudigweg haar blik te laten rusten op een gewone sterveling diens hoofd op hol doet slaan. De zegen blijkt al snel een vloek te zijn. Haar ongewilde lokroep ontgaat niemand. En wat iedereen wil, daarvoor wordt gevochten. Ze leidt al vroeg een leven dat de nodige rijpheid van haar kant eist; een psychotische moeder en een vader met een drugsverslaving en losse handen. Ook op school leidt haar uitzonderlijke wezen tot storingen. Bovendien zijn haar enige echte liefdes net diegenen die voor altijd onbereikbaar zullen blijven.

Teen angst
Malika Chaara heeft met Gezegend boven alle vrouwen geen grootse roman geschreven, maar een jeugdboek. Er komt zo bijvoorbeeld nogal wat nostalgisch sentiment bovendrijven. Het meest opvallende is de referentie aan Dawson’s Creek, een zachtaardige televisiesoap met overdreven filosoferende (er als twintigers uitziende) tieners met een raak gevoel voor Schmerz aan de wereld en zichzelf. Opvallend omdat die verwijzing meteen ook veel verheldert over het boek zelf. Het niveau van de bende van Dawson ? die wel filosofeert maar dat zo gemaakt doet dat de geloofwaardigheid van de personages er niet langer is, en daarmee ook de zogezegde rijpheid van hetgeen ze zeggen ? wordt zelden overtroffen. Dat hoeft geen zonde te zijn, de serie trok wellicht een aardig groepje jonge kijkers aan. Maar voor de jonge speurder met behoefte aan net dat ietsje meer, laat staan de iets minder jonge lezer, valt Gezegend boven alle vrouwen wellicht te licht uit. De bijzondere Sappho vertoont als puntje bij paaltje komt toch net iets te botte weerhaakjes. Het geschetste portret van Sappho als tragische figuur ? aan de ene kant onweerstaanbaar mooi en ook nog eens voorzien van een vroegrijpe intelligentie, en aan de andere kant de verborgen identiteit van een onzekere tiener ? komt niet tot leven. De gebeurtenissen die ze in haar jeugd moet doorspartelen zijn uiteraard wreed, en het feit dat ze overal en door iedereen verkeerd begrepen wordt, leidt vast tot een zekere eenzaamheid. Maar Sappho kan zich, voortgaand op de gesprekken in het boek of de opgerakelde herinneringen, niet beroepen op een scherper inzicht dan dat van de doorsneeleeftijdgenoot. Het meisje dat als zo bijzonder wordt ervaren, is helemaal niet zo bijzonder. De pointe, vraagt u, jawel. Maar de manier waarop die werd aangereikt, moet ik u zeggen, neen. Dat Malika Chaara met haar roman pogingen onderneemt om een stekelig verhaal te brengen is duidelijk. Maar vooralsnog is het een kwestie van proberen en willen, maar (nog niet?) kunnen. De uitwerking van haar ideeën haalt in dit boek niet het gewenste niveau. En op grond van intenties valt geen oordeel te vellen.

Malika Chaara, Gezegend boven alle vrouwen. Manteau, Antwerpen, 2007.
Prijs: 18,95 euro. 

Een interview met Malika Chaara is te vinden op:
http://www.site.kifkif.be/kifkif/nieuws.php?nws_id=795&page_class=one&open_menu_id=19

Recent

11 augustus 2017

Zorgenkind of zondagskind

7 augustus 2017

Een kanjer

4 augustus 2017

Wondranden

Literair Nederland - 10 jaar geleden

27 augustus 2007

Iemand gaat op reis naar een prachtig land, Peru in dit geval, en schrijft een boek over deze reis. Op de flap staat: "Het neusje van Peru voert de lezer mee naar de Peruviaanse woestijn, het Triticameer, over de Andes naar het hart van het Incarijk, tot in de jungle nabij Iquitos."

Iemand gaat op reis naar een prachtig land, Peru in dit geval, en schrijft een boek over deze reis. Op de flap staat: "Het neusje van Peru voert de lezer mee naar de Peruviaanse woestijn, het Triticameer, over de Andes naar het hart van het Incarijk, tot in de jungle nabij Iquitos."

Dat klinkt toch goed nietwaar? Helaas, we worden wel meegenomen maar niet naar het bovengenoemde. Natuurlijk komen deze gebieden wel voor in het boek maar het frappante is dat ik heel veel over het reizen zelf heb gelezen maar weinig over het land.

Lees meer