Bea Vianen – Sarnama, hai

Een persoonlijke queeste

 Door Sen Nandoe

Het debuur van Bea Vianen is ook  37 jaar verschijnen in Suriname nog steeds een veelgelezen boek en dat graag door middelbare scholieren op ‘De leeslijst’ wordt gezet. En niet alleen vanwege de niet al te grote omvang van het boek. Bea Vianen beschrijft in Sarnami, hai het moeizame proces naar volwassenheid, het vinden van je eigen identiteit. De zoektocht is die van Sita, een leergierig Hindostaans meisje dat vastbesloten is iets van haar leven te maken. Het boek begint met een speurtocht naar het verleden, Sita wil weten wat voor man haar grootvader is geweest en waarom die, nadat zijn vrouw zelfmoord heeft gepleegd, haar moeder heeft weggegeven; achtergelaten bij een oude vrouw die helemaal geen liefde voor het meisje kon opbrengen. De antwoorden op deze vragen vindt ze niet, en voor Sita gaat leven rustig door, met de besognes die een ‘moeilijke’ vader en de puberteit met zich meebrengen.

Anders wordt het wanneer haar beste vriendin, een moslim, zwanger wordt van een hindoejongen. Sita wordt geconfronteerd met de conflicten die bestaan tussen deze twee religieuze groeperingen en bepaalt op dat ogenblik dat haar een ander lot beschoren zal zijn. Zij studeert hard en gaat naar de middelbare school, maar dan leert ze Islam kennen en ze beginnen een relatie. Sita slaagt voor haar examens en besluit de steeds bezitteriger wordende Islam de bons te geven. Maar dan blijkt ze zwanger te zijn en zit er voor haar niets anders op dan te trouwen met Islam. Deze stap betekent voor haar het einde van haar dromen. Zij is opgesloten in een liefdeloos huwelijk en haar kansen op een verdere studie zijn verkeken. Ze probeert zich aan te passen maar besluit uiteindelijk toch voor zichzelf te kiezen, alleen tegen een niet geringe prijs: zij is genoodzaakt haar zoontje aan haar man af te staan. Dat is het ogenblik wanneer zij zegt: ‘Sarnami, hai’ oftewel: ‘Suriname, ik ben’. Dan is zij voor zichzelf niet langer naamloos, maar heeft zij haar identiteit gevonden.

Sita heeft een transformatie ondergaan van een schoolmeisje dat zich bij de feiten neerlegde naar een volwassen, zelfstandige vrouw die zichzelf op de eerste plaats zet.

Deze sterk autobiografische roman geeft de toon aan van Vianens verdere werk; in haar gehele oeuvre zijn opgeslotenheid, vrijheid en vlucht belangrijke thema’s. Met het verschijnen van deze roman in 1969 is de aanzet gegeven voor de vrouwelijke romanauteurs. Van echte ecriture féminine kan nog niet gesproken worden, maar Sarnami, hai is wel een klassiek voorbeeld van een coming of age novel; Sita is aan het eind van het verhaal een zelfbewuste vrouw die kiest voor de kansen die onderwijs haar biedt.

Als klassieker is deze roman een ‘must’. Hij zou niet alleen door vrouwen gelezen moeten worden, om het emancipatorische dat aan de orde komt, maar ook door mannen die meer inzicht willen krijgen in de gevoelswereld van de vrouw. De identificatie bij (Surinaamse) studenten is groot, ook in deze tijd. Vianen beschrijft een universeel thema dat voor zowel jong als oud herkenbaar is, én zal blijven.

 

Lees hier meer over Bea Vianen en Surinaamse literatuur

 

 

Omslag Sarnama, hai - Bea Vianen
Sarnama, hai
Bea Vianen
Verschenen bij: Querido
ISBN: 9021493071

Recent

2 februari 2023

Wezenlijke stukjes uit het leven van een jonge, zoekende vrouw

Over 'Het Liefdesinterbellum' van Ine Boermans
1 februari 2023

Wat verscholen ligt onder de oppervlakte

Over 'Wit op wit' van Ayşegül Savaş
31 januari 2023

Voortrazende realiteit

Over 'Het gelijk van honderd tegelijk zingende bossen' van Pieter Boskma
30 januari 2023

Altijd alert op gevaar

Over 'Waar de wolf loert ' van Ayelet Gundar-Goshen
28 januari 2023

Wat weten mensen nu van dieren af? Minder dan niks

Over 'Vandaag houd ik mijn spreekbeurt over de anaconda ' van Bibi Dumon Tak