28 augustus 2006

Het belang van Edward Lindeman,Joseph Pearce

In de paasvakantie vertrekt Edward Lindeman, wiskundeleraar, voor een korte vakantie naar Engeland. Zijn vrouw Roos, lerares klassieke talen op dezelfde school, begeleidt op dat moment de laatstejaars op hun reis naar Griekenland. De overtocht naar Engeland per veerboot loopt tragisch af: ‘Het schip is aan het zinken, ik verdrink, zo tragisch en zo simpel slaat het noodlot toe.’ Of toch niet?

Een pagina verder komt Edward Lindeman – weliswaar afgemat, maar verrassend genoeg heelhuids – aan in Granville Manor, een pensionnetje in het afgelegen noorden van Engeland; volgens Edward Lindeman zelf ‘de Hof van Eden’, en dan al ‘mijn thuis’, ‘mijn rechtmatig bezit’. Hoe hij alsnog is kunnen ontsnappen aan een gewisse dood en nadien in staat was de tocht naar het noorden zelf af te leggen, wordt slechts vagelijk omschreven: ‘Een mirakel dat u hier gekomen bent. De storm van de eeuw, zeiden ze in het dorp. Voor de kust is een schip met man en muis vergaan.’ Granville Manor en zijn bewoners doen al even mysterieus aan. Hoewel Edward Lindeman zich meteen thuis voelt en tot rust komt in het idyllische dorpje, bekruipt hem ook een gevoel van beklemming. Een soort benauwdheid die vooral te wijten is aan de indringende, overrompelende houding van de gastvrouwen.

De drie zussen – alle drie bejaarde, (op het eerste gezicht) deugdzame en bijster zelfzekere weduwen – wekken van bij het begin de indruk vol geheimen te zitten. Pru, Chas en Pat – kort voor Prudence, Chastity en Patience – ontvangen Edward Lindeman, de eerste gast van het seizoen, meteen met veel egards. Tegelijk gaat die hoffelijkheid gepaard met een overdreven nieuwsgierigheid, een poging diep door te dringen tot de identiteit van Edward Lindeman. Hij apprecieert de indringende houding van de zussen allerminst, maar bedenkt dat zijn paniekerige reactie op zoveel interesse geen gronden heeft: ‘Het pension is een lusthof, geen spookslot, de verloren zoon zou niet meer welkom zijn geweest dan ik.’ Geleidelijk aan vallen al zijn reserves weg.

Edward Lindeman komt meer en meer in de greep van de drie zussen. Bij de aankomst van enkele nieuwe gasten – de Britse Selina Middleton en het Nederlandse homokoppel Benno Bakker en Willem Zonneland – stelt hij zich op aan de zijde van de drie gastvrouwen. De man die zoveel belang hecht aan de rede en zichzelf steevast heeft weggecijferd op momenten van frictie en discussie, richt zich nu op als de beschermheer van al het goede in Granville Manor. De inhoud van dat goede wordt echter geheel bepaald door de gastvrouwen. Edward Lindeman gooit alle eigen principes overboord. Hij laat zijn terughoudendheid en reserves varen ten gunste van de drie zussen en komt in aanvaring met de gasten. In het bijzonder Selina, die de vriendelijkheid van de bewoonsters hekelt als een façade en zelf liefst zo snel mogelijk al haar ongemak in de openbaarheid brengt, wekt zijn afkeer op. Hoewel haar schoonheid en haar wit hem aantrekken, is het ook haar kracht, haar sterke identiteit die hij bedreigend vindt. Ze doet zijn vertrouwen in de zussen wankelen en net dat is voor hem onaanvaardbaar. Zijn aangeboren beleefdheid groeit uit tot een kritiekloze aanvaarding van de positie en het gelijk van de drie zussen. Wat daartegenin gaat, moet worden terechtgewezen.

In wat volgt ontpopt Edward Lindeman zich als troonopvolger van het dictatoriale trio. Hij ondergaat in de kleine gemeenschap een rite de passage – eigenlijk een en al vernedering – en voelt zich sterker dan ooit. Zijn her- of gewonnen onafhankelijkheid van alles en iedereen is echter een grote illusie. Edward Lindeman doktert strategieën uit en stelt zich fors en kordaat op tegenover de zussen, met de bedoeling zichzelf te laten gelden. Tegelijkertijd laat hij zijn hele gedrag afhangen van diezelfde zussen en leidt hij zichzelf naar een punt dat door diezelfde vrouwen tevoren al was vastgelegd.

In Het belang van Edward Lindeman roept Joseph Pearce een benauwende wereld op. De noordelijke uithoek van Engeland geeft hem de mogelijkheid idylle te koppelen aan mysterie. ‘We spelen dolgraag spelletjes met onze gasten’, zegt Chas al aan het begin van het boek. Edward Lindeman laat alle rede varen en geeft zich over aan de onredelijkheid, door alle grilligheid en veranderlijkheid, of andersheid, uit te schakelen. De gewonnen zelfzekerheid wekt argwaan op voor mogelijke bedreigingen van zijn nieuwe status. Hij laat zijn oude leven achter. Een terugkeer is niet meer mogelijk – hoewel dat aspect van het einde open blijft. Pearce lijkt naast een verhaal van vervreemding en dreiging ook een ander spoor te verspreiden. Het belang van Edward Lindeman heeft veel weg van een perverse allegorie: de deugden/zussen Prudence, Chastity en Patience die Granville Manor bewonen zijn allesbehalve deugdzaam, en brengen Edward Lindeman binnen in een wereld die wordt overheerst door wantrouwen, leugenachtigheid, illusie… Bovendien doen zowel de bizarre aanvang van het boek – de scheepsramp en de gewisse dood – als de religieuze en heidense verhaalelementen een interpretatie van het verhaal als tocht door de onderwereld vermoeden. Het vagevuur als een al gemaakte keuze: ‘Iedereen staart mij aan alsof ze niet een mens van vlees en bloed, maar een verschijning zien.’

Het belang van Edward Lindeman. Meulenhoff|Manteau, Antwerpen/Amsterdam, 2006.
ISBN 90-8542-052-0.

Ander werk van Joseph Pearce:
Land van belofte (1999)
Koloniale waren (2001)
Maanzaad (2002)
Met gebalde vuisten (2004)

Recent

15 november 2017

Een portret in stukjes

Literair Nederland - 10 jaar geleden

19 november 2007

Net niet spannend genoeg
Door Fatima Bajja

Het lijkt alsof Sylvia Houweling alles heeft wat haar hartje begeert. Ze is getrouwd met Eddie Kronenburg, heeft twee kinderen en woont in een prachtig huis in Amsterdam-Zuid. Toch is het allemaal niet zo mooi als het lijkt. Eddie werkt namelijk in de onderwereld, hij is verantwoordelijk voor het transport van drugs.

Lees meer