Underground,Vladimir Makanin

Tijdens het communistische regime werd zijn werk niet uitgegeven – wat hem in bepaalde kringen een zekere status gaf. Na de val van het communisme wil hij niet meer uitgegeven worden en weigert hij te schrijven. Petrovitsj, de hoofdpersoon uit Undergroud of Een held van onze tijd is een aan lager wal geraakt auteur met een drankprobleem. Net als bijna alle andere personages uit deze roman, de eerste van de Russische auteur Vladimir Makanin die in het Nederlands werd vertaald, leeft hij aan de zelfkant van de samenleving. Hoeren, corrupte politici, kunstenaars, rovers en gangsters, ze hebben één ding gemeen: ze proberen te overleven in het door alcoholdoordrenkte leven van het jonge Rusland.

 

Petrovitsj werkt als huisbewaarder in een woonkazerne, maar nadat hij bij een beroving zijn belager vermoord heeft, moet hij vluchten. Als dakloze raakt hij al snel aan nog lager wal en pleegt een tweede moord. Materieel zat hij al aan de grond, maar ook zijn psychische toestand verslechtert nu snel en uiteindelijk wordt Petrovitsj opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis – hetzelfde ziekenhuis dat hij al jarenlang regelmatig bezoekt omdat zijn broer Venja, ooit een begenadigd schilder, er ook is opgenomen. Uiteindelijk verlaat Petrovitsj het ziekenhuis als herboren en keert na vele omzwervingen terug naar zijn oude woonkazerne.

 

Een requiem voor de underground. Zo noemt Makanin zijn magnum opus zelf. De underground, een bonte verzameling dichters, schrijvers en schilders, had zich tijdens het communistische regime losgemaakt van het officiële, door de partij beheerste kunstleven en was ondergrond gegaan. Na de val van het communisme is een gedeelte van de underground ‘bovengronds’ gekomen, maar het overgrote deel is achtergebleven op de absolute bodem van de samenleving.

 

Rauw, ontgoochelend en vol persoonlijk drama, dat is het verhaal dat Makanin vertelt. Maar met humor. Al is ook de humor rauw en doordrenkt van sarcasme. Maar zelfs als je daar niet van houdt, dan moet je Makanin bewonderen om zijn efficiënte manier van schrijven en zijn vermogen om in zo min mogelijk woorden en zinnen een zeer geloofwaardige situatie te schetsen. Bij de verschijning van de Nederlandse vertaling, in 2002, van Underground gaf Makanin aan dat Nederlands een soort ‘blinde vlek’ in zijn populariteit was. Inmiddels is ook Geslaagd verhaal over de liefde – zes novellen verkrijgbaar (vertaald uit het Russisch door Gerard Cruys, De Arbeiderspers, 2003), maar of Makanin erg bekend en geliefd is in ons land betwijfel ik – ik kom maar weinig mensen tegen die iets van hem hebben gelezen. Jammer, hij verdient meer waardering en een breder publiek.
Vladimir Makanin Underground of Een held van onze tijd. Roman. Vertaald uit het Russisch door Arthur Langeveld. De Arbeiderspers, 2002

Recent

13 augustus 2019

Mooie en relevante roman

Literair Nederland - 10 jaar geleden

20 augustus 2009

Dunne grenzen tussen socialisme en nationaal-socialisme

Volgens de achterflap hebben we te maken een doctoraalscriptie, die de Scriptieprijs van de Stichting Lezen 2007 heeft gewonnen. Dat maakt meteen al nieuwsgierig, want zoveel scripties krijgt de gemiddelde lezer niet onder ogen. Ook het onderwerp over het reilen en zeilen tijdens de Tweede Wereldoorlog van de Arbeiderspers, die nauw verbonden was met de sociaal-democratische SDAP, boeit bij voorbaat. Bij mij kwam meteen de vraag op hoe het mogelijk was dat een socialistische uitgeverij ging samenwerken met de nazi’s.

Lees meer