19 december 2005

Underground,Vladimir Makanin

Tijdens het communistische regime werd zijn werk niet uitgegeven – wat hem in bepaalde kringen een zekere status gaf. Na de val van het communisme wil hij niet meer uitgegeven worden en weigert hij te schrijven. Petrovitsj, de hoofdpersoon uit Undergroud of Een held van onze tijd is een aan lager wal geraakt auteur met een drankprobleem. Net als bijna alle andere personages uit deze roman, de eerste van de Russische auteur Vladimir Makanin die in het Nederlands werd vertaald, leeft hij aan de zelfkant van de samenleving. Hoeren, corrupte politici, kunstenaars, rovers en gangsters, ze hebben één ding gemeen: ze proberen te overleven in het door alcoholdoordrenkte leven van het jonge Rusland.

 

Petrovitsj werkt als huisbewaarder in een woonkazerne, maar nadat hij bij een beroving zijn belager vermoord heeft, moet hij vluchten. Als dakloze raakt hij al snel aan nog lager wal en pleegt een tweede moord. Materieel zat hij al aan de grond, maar ook zijn psychische toestand verslechtert nu snel en uiteindelijk wordt Petrovitsj opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis – hetzelfde ziekenhuis dat hij al jarenlang regelmatig bezoekt omdat zijn broer Venja, ooit een begenadigd schilder, er ook is opgenomen. Uiteindelijk verlaat Petrovitsj het ziekenhuis als herboren en keert na vele omzwervingen terug naar zijn oude woonkazerne.

 

Een requiem voor de underground. Zo noemt Makanin zijn magnum opus zelf. De underground, een bonte verzameling dichters, schrijvers en schilders, had zich tijdens het communistische regime losgemaakt van het officiële, door de partij beheerste kunstleven en was ondergrond gegaan. Na de val van het communisme is een gedeelte van de underground ‘bovengronds’ gekomen, maar het overgrote deel is achtergebleven op de absolute bodem van de samenleving.

 

Rauw, ontgoochelend en vol persoonlijk drama, dat is het verhaal dat Makanin vertelt. Maar met humor. Al is ook de humor rauw en doordrenkt van sarcasme. Maar zelfs als je daar niet van houdt, dan moet je Makanin bewonderen om zijn efficiënte manier van schrijven en zijn vermogen om in zo min mogelijk woorden en zinnen een zeer geloofwaardige situatie te schetsen. Bij de verschijning van de Nederlandse vertaling, in 2002, van Underground gaf Makanin aan dat Nederlands een soort ‘blinde vlek’ in zijn populariteit was. Inmiddels is ook Geslaagd verhaal over de liefde – zes novellen verkrijgbaar (vertaald uit het Russisch door Gerard Cruys, De Arbeiderspers, 2003), maar of Makanin erg bekend en geliefd is in ons land betwijfel ik – ik kom maar weinig mensen tegen die iets van hem hebben gelezen. Jammer, hij verdient meer waardering en een breder publiek.
Vladimir Makanin Underground of Een held van onze tijd. Roman. Vertaald uit het Russisch door Arthur Langeveld. De Arbeiderspers, 2002

Recent

19 september 2017

Nieuw leven beschreven

18 september 2017

Dichter van de werkelijkheid

16 september 2017

Een week lang feest

15 september 2017

Een wonderlijk leerdicht 

14 september 2017

Daar waar granaten fluiten

Literair Nederland - 10 jaar geleden

24 september 2007

"Toen ik jou voor het eerst zag, kwam je voorbijfietsen op een bakfiets waarin je spullen vervoerde. Het was laat in het jaar 1952, in de winter. Ik stond voor het raam van mijn ouderlijk huis in de Wilhelminastraat, waar mijn ouders een hotel-pension dreven, naar buiten te kijken. De Wilhelminastraat heette alweer een jaar of zeven zo. Als jong kind groeide ik op met de Schouwburgstraat, omdat in de oorlog namen van de koninklijke familie waren geschrapt door de Duitse bezetter. Soms reed je wel drie keer per dag op die bakfiets langs. Ik vond je koddig en stoer met je houtje-touwtjejas aan en je mutsje op. Je was toen al een apart type. Ik was vijftien jaar en had wat je noemt een voorspellende blik. Ik herinner mij dat ik, nadat je weer langs was gekomen, mijn moeder vertelde dat wij zouden trouwen en een kind zouden krijgen. Mijn moeder was het gewend dat ik zulke dingen zei. Ik had vaker van die voorspellingen, soms ook over de dood. Dat vond ze eng."

"Toen ik jou voor het eerst zag, kwam je voorbijfietsen op een bakfiets waarin je spullen vervoerde. Het was laat in het jaar 1952, in de winter. Ik stond voor het raam van mijn ouderlijk huis in de Wilhelminastraat, waar mijn ouders een hotel-pension dreven, naar buiten te kijken. De Wilhelminastraat heette alweer een jaar of zeven zo. Als jong kind groeide ik op met de Schouwburgstraat, omdat in de oorlog namen van de koninklijke familie waren geschrapt door de Duitse bezetter.

Lees meer