De luiaards in de vruchtbare vallei

Onlangs schreef ik op deze plaats over nikkeren. Voor diegene die het niet gezien hebben een klein fragment: Nikkeren. Vergeet al die associaties, stereotypen en meningen. Daar wordt je alleen maar moe van. Afhankelijk van opvoeding en peer-pressure kent iedereen het onder een andere naam. Niets doen, het fysieke nietsdoen.

Liggen. Lekker lang liggen. De achternaamloze Egyptische familie uit Albert Cossery’s De luiaards in de vruchtbare vallei heeft er een religie van gemaakt; met de poes als Oppergod. Liggen. Lekker lang liggen. Niet werken! Niet werken! Vooral niet werken! Elke inspanning is er een teveel. Gagaal, de oudste zoon, slaapt al drie jaar, hij is het meest ervaren en serieus in het bereiken van de hemel, hij kan maar niet genoeg krijgen van die roes, die verrukking!

De middelste zoon Rafiek is een luiaard uit principe. Heeft het buitenshuis uitgeprobeerd en is wezen studeren, kon op een gegeven moment zelfs trouwen, maar deinsde terug uit het angstgevoel dat zo’n vrouw wel eens zijn rust en staat van doezeligheid zou kunnen verstoren. Ambities heeft hij niet, of het moet de ambitie zijn om geen ambitie te hebben, want wat doet ambitie met de wereld?

En dan de jongste. De jongste zoon, Siraag, wil werken, rebels als hij is. Hij loopt elke dag naar een half-afgebouwde fabriek om te kijken of er al werk is, een wandeling die op zichzelf ook al werk is.

Het nest Oblomovs, zoals vertaler Mirjam de Veth het in haar nawoord noemt, wordt gecompleteerd door Oom Mustafa, per ongeluk terecht gekomen in dit krankzinnige gezin en zijn broer, de oude Hafiz, vader van de zitzakken, die wegens het feit dat hij altijd het bed moet houden zijn zitzakken nooit meer ziet, en dus argwanend wordt. Is er een complot, is het een droom? Hij besluit te gaan trouwen. Er is echter een probleem: de oude Hafiz heeft een breuk, tussen zijn benen, een breuk die zwelt en zwelt, daar kan je toch niet mee aankomen als bruidegom? Zeker niet bij een jonge maagd. Had ik het overigens al gehad over de huishoudster Hoda? De enige actieve in het nest, degene die de boel nog een beetje schoon houdt?

Onvergetelijk zijn de vele situaties waarin Cossery deze personages laat rondschuiven, in het huis en daarbuiten. Alleen al de ontmoeting van Siraag met de wilde jongen die op heel andere manieren aan zijn geld moet komen ? de opening van het boek – is de moeite van het liggen waard.
Ik zou al mijn indrukken hier kunnen gaan reproduceren, maar dat lijkt me wat al te veel werk, en bovendien zinloos, nee, de ambitie tot nieuwsvoorziening koester ik niet. Díe vruchtbare vallei kan me gestolen worden. Lees zelf maar. Ik ga liggen.

Mike Naafs

Recent

Literair Nederland - 10 jaar geleden

28 januari 2008

Mevrouw Couperus,Sophie Zijlstra

Maandag 2 juli 1900 vroeg in de ochtend.

Na een doorwaakte nacht, wachtend op haar man, wil Elisabeth Baud-Couperus uit haar stoel opstaan als hij eindelijk thuiskomt. Dan blijkt dat ze niet meer kan lopen…

Hiermee begint het schitterende verhaal over mevrouw Couperus, een zeer intelligente vrouw. Zoals gebruikelijk in die tijd wordt haar verlamming, na allerlei onderzoeken, gezien als een 'hysterische aandoening'. Uiteindelijk besluit ze naar dokter Bende te gaan, een arts die vrij nieuwe methodes toepast om mensen te genezen, te weten…

Lees meer