Antichrista

Amélie Nothomb, Antichrista

Ze zeggen van sommige schrijvers wel eens dat ze telkens hetzelfde boek schrijven. Het is mij nooit helemaal duidelijk geworden of dat nou een kwaliteit is of een tekortkoming. Toont het juist aan dat een bepaalde auteur een zogenaamde oeuvrebouwer is, of is het juist een soort armoe: dat een schrijver maar één bepaald register bespeelt?
Amélie Nothomb (1967) is een goed voorbeeld van zo’n type auteur. Antichrista is de titel van haar nieuwe, alweer tiende, roman. Nu ja, roman. Haar boeken hebben doorgaans de lengte van een flinke novelle. Met wat goede wil en vooral een ruime bladspiegel, weet de uitgever de boekjes op te dikken tot zo’n 120 pagina’s.
Maar wat voor een boekjes. Nothomb is de Nellie Cooman van de romanliteratuur. Ze heeft bijzonder weinig woorden nodig om een compleet en overrompelend verhaal te vertellen.
In Antichrista gaat dit verhaal over Blanche, een wat eenzame en kleurloze studente. Reeds op haar zestiende gaat ze studeren aan de universiteit waar ze kennis maakt met de eveneens zestienjarige Christa. Christa is alles wat Blanche niet is: vlot, charismatisch, grappig en onderhoudend. Ze omringt zich met vrienden en, om voor Blanche totaal onduidelijke redenen, zoekt ze ook contact met Blanche. Al lacht Christa haar direct al uit wanneer blijkt dat Blanche nog bij haar ouders woont.

Ik wist niet of ik haar vriendin was. Welk per definitie duister teken vertelt je dat je iemands vriendin bent? Ik had nog nooit een vriendin gehad.
Ze had bijvoorbeeld om me gelachen: was dat een blijk van vriendschap of van minachting? Mij had het pijn gedaan. Dat kwam doordat ik nu al op haar gesteld was.
In een helder ogenblik vroeg ik me af waarom. Rechtvaardigde het bedroevend weinige wat ik van haar wist mijn verlangen om bij haar in de smaak te vallen? Of was het om de bedenkelijke reden dat zij de enige was die me een blik had gegund?

Blanches instinct verloochent haar niet. Zij is simpelweg dolgelukkig dat er eindelijk iemand is die aandacht aan haar besteedt waar Christa op haar beurt gruwelijk misbruik van maakt. Christa heeft zelf geen huisvesting in de stad waar ze studeert en zorgt ervoor dat ze in elk geval op de maandagen bij Blanche mag logeren. Langzaam maar zeker wordt duidelijk dat Christa een manipulatieve heks is die iedereen voor zich weet in te nemen, maar zodra ze alleen is met Blanche komt haar ware, nare aard naar boven en weet ze haar zogenaamde nieuwe vriendin keer op keer te vernederen zoals alleen meisjes in de volle bloei van hun puberteit dat kunnen. Deze dr. Jekyll en mr. Hyde-achtige transformaties inspireren Blanche ertoe in Christa ook een Antichrista te zien: ‘Als enige in mijn soort was ik voortaan op de hoogte van een geheim dat Christa me dagelijks openbaarde, zonder het zelf te beseffen: het gezicht van Antichrista, een meisje dat allerminst wilde behagen, maar mij behandelde als een stuk vuil.’
Zoals in elk boek van Nothomb kent ook dit verhaal een onverwachte wending die alle rollen omdraait. Die ingrepen zijn vaak wat vergezocht (ik zal deze niet verraden), maar aangezien Nothombs verhalen per definite een vrij hoog absurditeitsgehalte kennen stoort dit niet. Het is het handelsmerk van de schrijfster om één bepaald idee tot in het extreme consequente uit te werken en dat is ook de kracht van Antichrista: juist door die consequente uitwerking legt ze bepaalde mechanismen binnen intermenselijke relaties bloot.
Amélie Nothomb behoort zonder meer tot de categorie schrijvers van één boek. Alle tien haar romans hebben een ongelooflijk fantastisch (letterlijk en figuurlijk) uitgangspunt, maar door haar humor, zelfspot en ongelooflijk scherpe dialogen, volg je haar moeiteloos en verbaas je je keer op keer over de dingen die mensen elkaar aandoen. Wel is het waar dat ze alleen dit genre beoefent, maar omdat elk boek voelt alsof ze voor haar leven moest rennen, blijft de charme behouden en eenmaal verslingerd aan haar werk, blijf je dat ook.
Nothombs beste boek Met angst en beven, dat helaas niet meer verkrijgbaar is, is verfilmd en komt hopelijk dit jaar ook in Nederland uit.

Amélie Nothomb, Antichrista. Uitgeverij De Bezige Bij, € 15,95

Voor meer informatie en een bibliografie: http://www.student.kuleuven.ac.be/~m0121169/anothomb/index.htm

DdH

Recent

Literair Nederland - 10 jaar geleden

18 juli 2008

Leven na een moord

Door Pauline van der Lans

Zoals de in het begin van de serie Desperate Housewives overleden Mary Alice Young met een alziende blik de gebeurtenissen in Wisteria Lane weergeeft, zo vertelt in Alice Sebolds roman De wijde Hemel de vermoorde tiener Susie Salmon hoe het haar achterblijvers vergaat.

Lees meer