Hajar en Daan

Dromerig roze omslag, de namen van de hoofdpersonen prijken in gouden letters op de voorkant. Ik draai het boek om. Een zinderend liefdesverhaal, zo wordt me beloofd. Nog voor het eerste hoofdstuk van start gaat, wordt me duidelijk dat het om een verboden liefde gaat.

Bernardo: ‘He’s one of them!’

Maria: ‘No, he’s only him.’

Het citaat uit West Side Story leidt me naar de eerste pagina. Daar gaat Anker heftig van start met een wilde vrijpartij. Zij is Marokkaanse, hij haar docent. Hij leeft van feest naar feest en van Gucci naar Prada, zij spreekt de taal van het bijbelse Hooglied en kent het slot van Max Havelaar van buiten. Hij weigert zijn wilde haren prijs te geven aan de volwassenheid, zij bedekt haar donkere krullen met een hoofddoek en is vastbesloten haar plek in de Nederlandse samenleving te vinden zonder haar afkomst te verloochenen.

Beide contrasten, docent-leerling en Hollander-moslima, bieden de mogelijkheid voor de bespreking van een breed spectrum aan maatschappelijke thema’s. Anker neemt het ervan. Gaandeweg komen integratie, zinloos geweld, de verloedering van het onderwijs, emancipatie, tolerantie, cultureel onbegrip en de kenmerken van de Ware Liefde aan de orde. Anker doet een verwoede poging om een actueel politiek thema te vervlechten in een liefdesverhaal van alle tijden, maar door de vele zijsporen en verwante onderwerpen raak ik als lezer het spoor een beetje bijster.

Ook stilistisch is het boek een wilde wervelstorm. Ik word uit de roes van shakesperiaans poëtische passages teruggeslingerd naar de meest recente anglicismen die de Nederlandse taal rijk is, en via lange, trage dialogen in spreektaal weer neergezet in het tot de verbeelding sprekende taalgebruik uit de regeringstijd van koning Salomo.

Wie Daan Hollander is, wordt me niet duidelijk. Maar dat is niet zo vreemd, Daan weet zelfs nauwelijks wie hij is. Hij waait met de winden van zijn emoties mee. Alle lof aan de auteur, Daan is en blijft een destructieve postmoderne dertiger zonder ruggengraat. Hajar daarentegen weet heel goed wat ze wil en Anker doet mijns inziens zijn best om sympathie te kweken voor zijn ‘Kranig Meisje’, de titel van het eerste hoofdstuk. Die sympathie krijgt ze van mij niet. Ze verbaast me keer op keer door haar hoogdravende moralistische emancipatiedrang in te ruilen voor een overgave aan de dwingende moslimcultuur. In Ankers poging het conflictueuze karakter van integratie te omlijnen en daarmee de onmogelijkheid van de liefde tussen Hajar en Daan, gaat de kracht van haar personage kopje onder.

Begrijp me goed, Hajar en Daan is zeker de moeite waard om gelezen te worden. De actuele setting, de vraagstukken die aan de orde komen en de stijlveranderingen zijn interessant genoeg om de lezer te blijven boeien. De auteur heeft op bewonderenswaardige wijze een moeilijk thema vormgegeven. Maar naar mijn beperkte inzicht had een beperking van het aantal onderwerpen binnen dit thema een scherpere roman opgeleverd.  

Hajar en Daan, Robert Anker
Uitgeverij Querido, Amsterdam 2004
ISBN 90 241 5017 8/ NUR 301; 288 pagina’s

Judith Ploegman

Recent

Literair Nederland - 10 jaar geleden

10 juli 2008

Saramago lezen tegen de tijdgeest
Recensie door Menno Hartman

‘De Nederlandse musea bevinden zich in een identiteitscrisis. Ze lijken niet te weten waar hun eigenlijke taak ligt: bij kunst of bij entertainment.’ schreef Janneke Wesseling in het NRC-Handelsblad van zaterdag 30 oktober. Verscheidene musea kiezen niet meer voor tentoonstellingen die gewijd zijn aan een kunstenaar, maar laten zich door een kunstmarketingbureau adviseren overzichtstentoonstellingen te maken met titels als Bloemen van verlangen, vier eeuwen bloemen in de kunst.

Lees meer