Antwerpen, de stad in gedichten

Volgend jaar, op 23 april 2004, zal de UNESCO de stad Antwerpen voor één jaar benoemen tot Wereldboekenstad. Een handige uitgever springt hier natuurlijk op in en brengt enkele maanden van tevoren een kloeke, met zorg samengestelde bloemlezing van gedichten over Antwerpen op de markt.

Die handige uitgever is de Amsterdamse Uitgeverij 521, die eerder al stadspoëzie bijeenbracht over Amsterdam, Den Haag, Groningen, Rotterdam en Utrecht. De samenstelling van deze voorgaande bloemlezingen was grotendeels in handen van Henk van Zuiden (voor de Amsterdamse variant werd Guus Luijters ingezet); nu was het aan de West-Vlaamse dichter Philip Hoorne om gedichten te verzamelen die alle hun onderwerp, décor en/of aanleiding hebben gevonden in de ‘Stad aan de Stroom’.

Op donderdag 30 oktober, tijdens de Antwerpse Boekenbeurs 2003, overhandigde de dichter-samensteller het eerste exemplaar van zijn bloemlezing aan de Antwerpse burgermeester Patrick Janssens. Hoorne, die zelf vorig jaar bij Uitgeverij 521 debuteerde met de bundel Niets met jou (Sandwich-reeks, deel 1), heeft met Antwerpen, de stad in gedichten bepaald geen half werk geleverd. In zijn woord vooraf gaat hij slechts summier in op de inhoud van de verzameling, maar dat is gedeeltelijk begrijpelijk: hij wil zo min mogelijk aandacht vestigen op zijn eigen woorden, en zo veel mogelijk op die van de opgenomen dichters. (Het is in dat opzicht een sympathiek detail dat een gedicht van Hoorne zélf in de bloemlezing ontbreekt, hoewel met recht aangenomen kan worden dat ook híj wel enkele mooie regels aan de stad gewijd moet hebben.)

De selectie van Hoorne beslaat zo’n honderdvijftig gedichten, enerzijds van grote bekenden als Paul van Ostaijen, Herman de Coninck en Hugo Claus, anderzijds van (vooralsnog?) minder beroemde dichters als Raf Vantuykom en Carl de Strycker. Ook enkele Nederlanders, waaronder Emma Crebolder en Remco Campert, hebben hun bijdrage mogen leveren. En natuurlijk bevat Hoornes keuze enkele gedichten van Tom Lanoye, die zich sinds januari 2003 stadsdichter van Antwerpen mag noemen.

De bloemlezing bestaat uit zeven afdelingen, achtereenvolgens ‘Mensen’, ‘Bekende figuren’ (dichters en kunstenaars), ‘Rubens/Middelheim’, ‘Op stad in de stad’, ‘Toerisme/ontspanning’, ‘Schelde/haven/Doel’ en ‘De stad’. Aldus wordt de lezer in de gelegenheid gesteld om tijdens een aangename stadswandeling op papier tegelijk locaties en dichters beter te leren kennen, bekijken of lezen. Het enige minpuntje is hier, dat een overzichtelijke inhoudsopgave ontbreekt: alle gedichten staan achterin wel vermeld, maar dan in een alfabetische volgorde die is bepaald door de namen van de dichters. De corresponderende pagina’s en de beginpagina’s van de verschillende afdelingen blijven achterwege, waardoor de lezer zich eerder in een speurtocht zonder plattegrond kan wanen, dan in een uitgestippelde literaire route.

Natuurlijk heeft het dwalen over de bladzijden ook zo zijn aangename kanten, juist vanwege de omvang en verscheidenheid van Hoornes selectie. De meeste gedichten in Antwerpen, de stad in gedichten werden eerder elders afgedrukt, maar de samensteller vertelt dat hij ook dichters benaderde ‘van wie ik wist of vermoedde dat ze een al dan niet innige band hebben met Antwerpen, maar van wie ik niet zo meteen een passend gedicht vond.’ Dit resulteerde in de opname van twaalf niet eerder gepubliceerde gedichten, en volgens Hoorne zijn het wellicht juist ‘die extra dichters en gedichten die van deze stadsbundel maken wat hij niet per se hoefde te worden, namelijk hét poëtisch handboek over Antwerpen.’

Antwerpen, de stad in gedichten
Samengesteld en ingeleid door Philip Hoorne
Uitgeverij 521, Amsterdam 2003
Aantal pagina’s: 256
ISBN/nugi: 907627723/306
Prijs: €14,50

Website uitgever: http://www.uitgeverij521.nl/

Thomas Möhlmann

Recent

Literair Nederland - 10 jaar geleden

18 juli 2008

Leven na een moord

Door Pauline van der Lans

Zoals de in het begin van de serie Desperate Housewives overleden Mary Alice Young met een alziende blik de gebeurtenissen in Wisteria Lane weergeeft, zo vertelt in Alice Sebolds roman De wijde Hemel de vermoorde tiener Susie Salmon hoe het haar achterblijvers vergaat.

Lees meer