30 juni 2003

Engelenplaque

Als 250ste deel in de Privé-domein reeks van De Arbeiderspers verscheen onlangs Engelenplaque van A.F.Th van der Heijden. Engelenplaque bevat dagboekfragmenten uit de periode 1966 (het jaar waarin de Privé-domein reeks werd opgericht) tot 2003. Smeuïge kost. Van der Heijden is het type schrijver dat zelfs zijn boodschappenbriefje met het oog op de eeuwigheid schrijft. Al eerder verscheen ter gelegenheid van zijn vijftigste verjaardag een selectie uit zijn briefcorrespondentie (Gevouwen woorden, Querido, 2001) en uit elk woord daarin sprak de aanwezigheid van een meelezend publiek.

De vraag is natuurlijk of zo’n hyperbewustzijn het waarheidsgehalte van zijn brieven en dagboeken ten goede komt. En of dat er toe doet. Bij schrijvers als Van der Heijden, wiens leven zo vervlochten is met zijn werk, kun je fictie en werkelijkheid eigenlijk niet meer scheiden. Het ultieme schrijverschap: de mythologisering van het eigen leven.

Engelenplaque biedt dan ook voor alles een kijkje in de keuken van een schrijversleven. Ik hou daar altijd wel van. Je kunt van alles vinden van Van der Heijden (zijn optreden met vrouw Mirjam ‘Minchen’ Rotenstreich bij Martin ?imek heeft de gemoederen ook weer flink beroerd), maar hij is wel een fenomeen pur sang. Zoals de meeste mensen die een absolute keuze maken in hun leven. Bij schrijvers die dat doen zou je bijna kunnen stellen dat ze er heel rigoureus voor gekozen hebben níet te leven. Althans: niet anders te leven dan als schrijver, dus een bedacht leven te leiden. Alle namen en plaatsen die in Engelenplaque genoemd worden zijn eenduidig naar de werkelijkheid te herleiden, maar krijgen een onmiskenbare AFTHiaanse saus over zich heen gegoten, dromen, fantasieën, escapades worden onverbloemd, of juist opgebloemd weergegeven; het is geen roman, het is niet Van der Heijdens onderkant van het tapijt, het is de werkelijkheid die vermengd wordt met de allesoverheersende verbeeldingskracht van de schrijver. Spannend wel. Onsmakelijk soms, maar wel lékker onsmakelijk.

Voor iedereen die geïnteresseerd is in het boekenvak, de literaire wereld desnoods, biedt Engelenplaque veel moois. Hoe zijn boeken tot stand komen, hoe zijn uitgever en redacteuren met hem omgaan. Interessant is ook te kunnen volgen hoe Van der Heijdens boeken ontstaan en geconstrueerd worden. De eindeloze schema’s, maar ook de bezweringen die hij over zichzelf moet uitroepen om bezig te blijven. Hoe ongelooflijk arbeidsintensief het schrijfproces voor hem is. Fascinerend. Wie ooit dacht dat schrijver gewoon een kwestie was van achter je bureau gaan zitten en een pen op papier zetten, kan flink verstoord worden door Van der Heijdens dagboeknotities aangaande het métier.

Engelenplaque lees je niet in één keer weg, daarvoor doet het te veel denken aan een gigantisch bord in de vette saus zwemmend voedsel, maar af en toe een hapje, ja, dat smaakt wel. 

Engelenplaque
A.F.Th. van der Heijden
Privé-domein reeks, De Arbeiderspers
Amsterdam, 2003
€ 20,- (De gehele Privé-domein reeks is deze maand € 5,- goedkoper in het kader van hun heuglijke jubileum)
 

DdH

 

Recent

16 oktober 2017

Nooit meer los van Indië

13 oktober 2017

Leven zonder moeder

Literair Nederland - 10 jaar geleden

22 oktober 2007

Klein boek zonder enige allure
Door Frans

Waarom gaf de commissie – Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek – aan Geert Mak de opdracht om het boekenweekgeschenk 2007 te schrijven? Vermoedelijk vanwege zijn succes met de dikke pil ‘In Europa’. Zou Mak daarom als onderwerp voor zijn boek de Galatabrug, die Europa met Klein-Azië verbindt, gekozen hebben?

Lees meer