11 september 2006

Tom Lanoye

Tom Lanoye, auteur van de week. Een man die hier elk jaar wel een update kan gebruiken. Onlangs publiceerde hij zijn langverwachte nieuwe roman, Het derde huwelijk. In afwachting van de onontkoombare bespreking daarvan dissen we alvast het onderstaande nog eens op uit het archief (artikel van Daphne de Heer, 2003).

Lanoyes laatste roman dateert van 2002. Niet dat de man intussen heeft stilgezeten; vorig jaar publiceerde hij nog zijn Stadsgedichten, en de verzamelaar De meeste gedichten; en schreef hij voor het theater Fort Europa en dit jaar nog Mefisto for ever, dat op 13 oktober in première gaat in de Bourla-schouwburg in Antwerpen en tot december in België en Nederland te zien zal zijn (www.toneelhuis.be).

Hij was natuurlijk niet de eerste performancedichter in het Nederlands taalgebied, maar stond wel aan de wieg van de geboorte van een nieuwe generatie voordrachtskunstenaars: de Vlaamse schrijver Tom Lanoye. Behalve zijn manier van voordragen waren ook zijn brillen behoorlijke blikvangers.

De in 1958 geboren Lanoye bleek nog meer dan een begenadigd performer een begaafd romancier te zijn.
In eerste instantie schreef hij vrij autobiografisch getinte boeken, waaronder Een slagerszoon met een brilletje en Kartonnen dozen. Met name dat laatste boek toonde aan dat Lanoye een grote sensibiliteit aan de dag weet te leggen en met een ragfijne stijl een wereld aan gevoelens op kan roepen. Hij schrijft meer dan andere Nederlandstalige schrijvers, maar net als veel van zijn landgenoten, secuur en bloemrijk Nederlands; stilistisch is hij een klasse apart.

Lanoye bestendigde zijn literaire reputatie met de alomgeprezen ‘Monstertrilogie’, waarin opgenomen de romans Het goddelijke monster, Zwarte tranen en Boze tongen. Met dit laatste boek won hij in 2003 zowel de Gouden Uil jury- als de publieksprijs. Lanoye legt in deze trilogie op schrijnende wijze het België van na de affaire-Dutroux bloot. De schandalen, de corruptie etc. hangt hij op aan de kapstok van de rijke en machtige familie Deschryver. Hij laat zijn vaderland op genadeloze wijze met de billen bloot gaan en dat alles in een stijl die zowel scherp als zwoel is.

Naast romancier en dichter profileert Lanoye zich tevens als toneelschrijver. Zijn bewerking van Shakespeares koningsdrama, Ten oorlog genaamd, is wellicht zijn bekendste werk. Daarnaast heeft hij werk van Euripides bewerkt en oorspronkelijke stukken geschreven.

Hoewel hij op poëtisch gebied al lange tijd niks meer van zich had laten horen, revancheerde hij zich dit jaar indrukwekkend met het prachtig vormgegeven Niemands Land, een bewerking van de zogenaamde War Poets, dichters die schreven over de gruwelen van de Eerste Wereldoorlog.

Humor is een in het oog lopend stijlkenmerk bij Lanoye, maar hij gebruikt dit minder hardhandig dan zijn landgenoot Herman Brusselmans. Lanoye integreert de humor meer als tragi-komisch instrument in zijn verhalen. Langzaam maar zeker laat hij zich gelden als een van de grotere schrijvers van dit moment.

Werk van Tom Lanoye:

Poëzie:
In de piste (1984)
Bagger (1984)
Hanestaart (1990)
Niemands Land (2002)
Overkant (2004)
Stadsgedichten (2005)
De meeste gedichten (2005)

Proza:
Een slagerszoon met een brilletje (1985)
Alles moet weg (1988)
Kartonnen dozen (1991)
Spek en bonen (1994)
Het goddelijke monster (1997)
Zwarte tranen (1999)
Boze tongen (2002)
Het derde huwelijk (2006)

Kritieken:
Het cirkus van de slechte smaak (1986)
Vroeger was ik beter (1989)
Doén! (1992)
Maten en gewichten (1994)
Gespleten & bescheten (1989)
Tekst & uitleg/Woorden met vleugels (2001)
Het vroegste vitriool (2004)
Vitriool voor gevorderden (2004)

Toneel:
De Canadese muur (met H. Brusselmans) (1989)
Komieken (1991)
De schoonheid van een total loss (Blankenberge/Bij Jules en Alice/Celibaat) (1993)
Onweer in de tropen (1994)
Ten oorlog (1997)
Mamma Medea (2001)
De Jossen (2004)
Diplodocus Deks (2004)
Fort Europa (2005)
Mefisto for ever (2006)

Cd: The very best of the artist formerly known as a young man (1999)

Video: Gespleten en bescheten (1998)

Secundair:
Naamloze vennootschap L.A.N.O.Y.E., diverse essays over de auteur en zijn werk(wijze), samengesteld door journalist Bart Vanegeren (’98)

Gebruikte bronnen: www.lanoye.be.

Recent

21 november 2017

Reizen in een binnenwereld

20 november 2017

Het leven ontwijken

15 november 2017

Een portret in stukjes

Literair Nederland - 10 jaar geleden

26 november 2007

Geloven in een god die niet bestaat
Door Bernadet

Op de titel De kunst van het niets doen reageerden veel mensen met: ‘Oh, dat zou ik ook wel willen, een tijdje niets doen.’ Daar ging het boek echter niet over. Het ging over Taoïsme en de gebeurtenissen in je leven op je af laten komen, van alle kanten bekijken, en dan weer verder gaan met leven.

Lees meer