Armando

De Vijand

Ze roken anders, ze liepen anders, ze droegen andere kleren, ze spraken een andere taal. Dat zegt genoeg.
Toch waren het geen vreemdelingen: het was de vijand, het waren vijandelijke soldaten. Zo was het afgesproken.
Men probeert ons nu wel eens wijs te maken dat het eigenlijk gewone mensen waren, jonge mensen, maar hoe konden wij dat weten. Af en toe hoorde je wel eens iemand zeggen: het zijn ook maar jonge kerels, maar daar sloeg je geen acht op. Ze droegen immers uniformen!
Het was de vijand. Ik begrijp er niets van.

Uit: De straat en het struikgewas (1988)

Armando (Dirk van Dodeweerd) werd in 1929 geboren in Amsterdam, maar brengt zijn jeugd door in Amersfoort waar hij als jonge jongen tijdens de Tweede Wereldoorlog getuige is van de ontmenselijking in het Duitse strafkamp Amersfoort. Geweld, en speciaal het oorlogsgeweld houdt de schrijver, schilder, muzikant sterk bezig en is als onderwerp in veel van zijn werk terug te vinden.

Nadat Armano het ouderlijk huis verlaten heeft, studeert hij een aantal jaar kunstgeschiedenis en richt als beeldend kunstenaar in 1959 samen met geestverwanten de Nederlandse Informele groep op, die een jaar later bekend zal worden als de NULgroep. Zijn werk wordt gekenmerkt door een antireactie op de traditionele kunst. Inmiddels is Armando in binnen- en buitenland een zeer gewaardeerd kunstenaar. Het werk van Armando omvat series monumentale schilderijen, pasteus en doorwerkt in zwart en wit met hier en daar sporen van kleur, subtiele, poëtische tekeningen en grafiek. Vanaf 1989 ontstaan sculpturen die door natuurkrachten gevormd en gebeukt lijken.

Als dichter was Armando betrokken bij het blad Gard Sivik, waarin hij voor zijn werk gebruikmaakte van teksten die als het ware op straat lagen. Zo verwerkte hij in zijn ‘Agrarische cyclus’ zinnen die in een folder over landbouwmachines waren afgedrukt. Armando’s gedichten uit uit zijn Gard Sivik periode werden afgedrukt in de bundel Verzamelde Gedichten (1964). Naast de beeldende kunst en de poëzie is Armando ook actief in de journalistiek (hij schrijft voor de Haagse Post), het theater (Herenleed samen met Cherry Duyns en Johnny van Doorn) en in de muziek (als violist in het zigeunerorkest Tata Miranda). Zelf ziet Armando zijn werk als ‘Gesamtkunstwerk’ waarvoor zijn ervaringen uit de Tweede Wereldoorlog in de omgeving van Kamp Amersfoort de basis vormen. Armando wil vooral uiting geven aan de ‘diepliggende oergevoelens tussen mensen’ die hij zo kaal mogelijk wil weergeven. Veel van zijn geschriften zijn daardoor cyclisch gestructureerd en komen over als korte notities. Vanaf 1979 woont Armando in Berlijn, waar hij tot 1989 in het oude atelier van de nazi-beeldhouwer Arno Breker werkte.

In 1984 krijgt Armando voor Machthebbers (1983), verslagen uit Berlijn en Toscanbe, de Bordewijkprijs. In 1985 mag hij als eerste de Jacobus van Looyprijs in ontvangst nemen. Twee jaar later kent men hem de gouden ganzenveer toe voor zijn bijdrage aan het Nederlands Cultureel bezit en de verspreiding daarvan in Europa.

Op 8 mei 1998 wordt in de Ellenboogkerk in Amersfoort een museum over het werk van Armando geopend.

Kijk voor meer informatie ook op http://www.armandomuseum.nl/  

Bibliografie:
Verzamelde gedichten (poëzie, 1964)
De SS’ers: Nederlandse vrijwilligers in de Tweede Wereldoorlog (interviews, 1967)
Hemel en aarde: een heroïsche cyclus in drie delen (poëzie, 1971)
Vorstin der machtelozen (roman, 1972)
De denkende, denkende doden (poëzie, 1973)
Dagboek van een dader (proza, 1973)
Het gevecht (poëzie, 1976)
Herenleed (roman, 1977)
De ruwe heren: negen benarde verhalen (verhalen, 1978)
Tucht: gedichten 1971-1978 (poëzie, 1980)
Geschiedenis van een plek (non-fictie, 1980)
Aantekeningen over de vijand (beschouwingen, 1981)
Uit Berlijn (artikelen, 1982)
Machthebbers: verslagen uit Berlijn en Toscane (verzamelde artikelen, 1983)
Het plechtige, het donkere (poëzie, 1984)
Wat zegt? Wat doet? (toneel, 1985)
Krijgsgewoel (beschouwingen, 1986)
Een nieuw leven bloesemt uit de ruïnes (gedenkbundel, 1987)
Holda de hond (beschouwingen, 1987)
De dieren en de bloemen (poëzie, 1987)
De straat en het struikgewas (verhalen, 1988)
De veldtocht (poëzie, 1989)
Dirk de dwerg: en zeven andere sprookjes (kunstsprookjes, 1990)
Verzamelde gedichten (poëzie, 1991)
Duits: herinneringen (beschouwingen, 1991)
De boksers (verhalen, 1993)
Voorvallen in de wildernis (verhalen, 1994)
Mensenpraat (verhalen, 1994)
De hand en de stem (poëzie, 1995)
De prinses met de dikke bibs (sprookjes, 1997)
De naam in een kamer: een gedicht (poëzie, 1998)
De heideweg (verhalen, 1998)
We waren zo heerlijk jong (herinneringen, 1999)
Dierenpraat (verhalen, 1999)
Schoonheid is niet pluis (verzameld proza, 2003)
De haperende schepping (verhalen, 2003)

AV

Recent

17 januari 2018

Rusland, mijn Rusland

12 januari 2018

Voelen met verstand

Literair Nederland - 10 jaar geleden

21 januari 2008

Een verhalendebuut
door Bernadet

Het blijft altijd lastig een verhalenbundel te bespreken hoewel door deze verhalenbundel een rode draad loopt. Op de flaptekst staat: De personages in deze verhalen treden elke dag de wereld monter tegemoet, om dan altijd weer te ontdekken dat het leven tegenstrijdige eisen stelt. De situaties waarin ze terechtkomen zijn verwarrend – tragisch voor hen, vaak hilarisch voor de lezer.

Lees meer