Jaap Scholten

Jaap Frederik Scholten (Enschede, 1963) is de vierde van vijf zonen die door moeder alleen werden grootgebracht. Behalve een studie binnen het kader van een filosofie keuzevak naar de invloed van Tolstoi op Wittgenstein, wees niets op een literaire toekomst. Door pech – een onder de auto uitgevallen cardanas – in de Algerijnse woestijn, 600 kilometer ten noorden van de dichtstbijzijnde stad Insalah, ontdekte hij de magie van het geschreven woord. Na drie dagen kwam een vrachtautochauffeur langs die na één blik op Scholten concludeerde; ‘Et ça, c’est le philosophe?’

Niet lang daarna schreef Scholten in een kloostercel nabij Barcelona het script voor Beauville, een lange korte film over een oude man die voor hij sterft zijn zoutwaterschildpadjes naar zee wil brengen. In 1995 werd het scenario in Los Angeles verfilmd door de Belgische regisseur Rudolf Mesdag met in de hoofdrollen Julien Schoenaerts en Marianne Sagebrecht. Scholten sloot zich hierop van de wereld af in de Dordtse Biesbos. Daar probeerde hij proza te schrijven, wat helaas op niets uitdraaide. Hij knapte onderwijl  een oude – uitsluitend per boot bereikbare – kooikerswoning – zonder elektriciteit of stromend water – op en werd na drie maanden horendol van het witte papier en vooral van het oeverloze gekwetter van eenden. Hij ging werken in de drukkerij van Schiphol en woonde aan de Bloemgracht waar hij ’s nachts korte verhalen in briefvorm schreef, die hij naar uitgever Thomas Rap stuurde.

Verhalen in briefvorm

Na enkele maanden zei Rap: ‘We gaan een boek maken.’  Dat werd Bavianehaar & Chipolatapudding (1990).
Na veel omzwervingen, vooral door Oost-Europa, werkte Scholten vijf jaar lang full-time in reclame en uitgeverij. Onderwijl schreef hij ’s avonds en ’s nachts de roman Tachtig en het toneelstuk Caravangeluk. Na het succes van Tachtig en een lucratief aanbod van een filmmaatschappij nam hij ontslag.
Sindsdien kwam er nog maar weinig uit zijn vingers. Het volledige schrijverschap verlamde hem of hij hield zich met andere zaken bezig.

De laatste tijd komt daar verandering in; hij schreef een televisiefilm, Wodan! (regie Norbert ter Hall) voor de KRO in de serie ‘De zeven deugden’. Daarnaast verscheen de roman Morgenster (longlist AKO literatuurprijs). Scholten werkt momenteel aan de korte film Mercedes (regie Mark de Cloe), aan een speelfilm met de werktitel Luna (regie Jean van der Velde) en aan de novelle Als één van de honden jarig is.
In april/mei 2001 verscheen Reisverhalen en bedevaartstochten, met daarin de herbegrafenis van de laatste tsaar in Sint Petersburg; een zoektocht naar de Hongaarse bloedgravin Erszébet Bathory; een bezoek aan Paul Bowles in Tanger kort voor diens dood; Pepín Bello en de Residencia de Estudiantes in Madrid en een bedevaartstocht naar J.D. Salinger in Cornish, New Hampshire.

Bijzonderheden: Scholten studeerde industriële vormgeving in Delft, grafische vormgeving en reclame in Rotterdam. Hij richtte een meubelwerkplaats op, ontwierp affiches, werd tweede met de jeugdkampioenschappen Tae Kwondo, trok door de Sahara, werkte als barkeeper en als tankercleaner. Na het afronden van zijn studies werkte hij als art-director bij een groot Amerikaans reclamebureau maar werd ontslagen wegens het beledigen van de directeur. Op het moment woont hij met zijn gezin in Hongarije.

Citaat: ‘Ik heb een voorliefde voor mensen die tegen de stroom ingaan. Ik houd van die romantiek, ben iemand van heldenverering en bedevaartsoorden.’ (HP/De Tijd, 5-1-1996)

 

Bibliografie:
Bavianehaar & Chipolatapudding (korte verhalen,1990 )
Tachtig (autobiografische roman, 1996)
Zelda – vertel me hoe te leven (novelle, 1996)
Morgenster (roman, 2000)
Reisavonturen en bedevaartstochten (reisverhalen, 2001)
De wet van Spengler, (autobiografische roman, 2008)
Heer & Meester. Berichten uit de voormalige dubbelmonarchie, (non-fictie, 2008)
De avonturen van Jaap Scholten. Van Oldenzaal tot Ouaguadougou, verhalen 2010 (verscheen eerder als Bavianehaar & Chipolatapudding, 1990)
Kameraad Baron. Een reis door de verdwijnende wereld van de Transsylvaanse aristocratie, (non-fictie, 2010)
Horizon City, 2014 (familiekroniek, onder meer over zijn tante Ankie Stork)
Suikerbastaard, 2020

Prijzen:
1995: Longlist AKO Literatuurprijs voor Tachtig
2000: Longlist AKO Literatuurprijs voor Morgenster
2009: ‘selexyz uitgelezen keuze’ voor De wet van Spengler
2011: Shortlist Bob den Uyl-prijs voor Kameraad Baron
2011: Libris Geschiedenis Prijs voor Kameraad Baron
2014: Overijssels Boek van het Jaar 2014 voor Horizon City,

 

Bron: Schrijversnet / Wikipedia

 

 

Recent

24 september 2020

Verlangen naar verandering

22 september 2020

De vreemdeling in huis

Literair Nederland - 10 jaar geleden

30 september 2010

Recensie door: Rein Swart

IJzersterke thriller met echte mensen

Het laatste boek van Stewart O’Nan met de wat curieuze titel Laatste avond in de Lobster vroeg om meer van deze schrijver te lezen. Zijn debuutroman Sneeuwengelen kent een soortgelijke ambiance: het is kersttijd, de periode om cadeautjes voor elkaar te kopen en buiten sneeuwt het, maar tegelijk bevinden we ons in een heel andere wereld; niet in die van een lobster restaurant in de staat New York, maar in de omgeving van Pittsburg, waar een jonge vrouw met een pistool om het leven wordt gebracht.

Lees meer