21 augustus 2006

Wees elitair

Op het gevaar af dat dit redactioneel voor veel verwarring zorgt: de kop zegt iets wat ik nastrevenswaardig vind. Heel veel artikelen in kranten en tijdschriften zullen deze week de ‘ik ben terug van vakantie’-toon hebben. Vorige week schreef Saskia daar een grappig bedoelde variant van op deze plek. Ik heb nog een week vakantie goddank, maar ben er wel twee weken tussen uit geweest in Den Haag (als de zon niet schijnt geen aanbeveling). Ik zit dan in het huis van mijn zus, die zelf altijd naar verweggistan is (waar altijd de zon schijnt). Als het stapeltje boeken van mij op is, begin ik meestal aan die van haar. Zij heeft een andere smaak: Saskia Noort, Simone van der Vlugt, Maeve Binchey.

Dit jaar las ik De eetclub van Saskia Noort en, waarschijnlijk als een van de laatste Nederlanders De Da Vinci Code van Dan Brown. Lekkere boeken om te lezen als het regent, je wordt als lezer voortgestuwd door de plot, ze zitten handig in elkaar, kortom echte pageturners.
Maar geen literatuur. Daar kun je argumenten voor aandragen die te maken hebben met de stijl, de structuur en zelfs het genre (een boek ‘literaire thriller’ noemen, maakt het nog niet literair). Wat literair is of niet wordt door de elite bepaald (wetenschappers, recensenten, geschoolde lezers) en is aan verandering onderhevig. Op fora van Literair Nederland en elders kun je daarover meeschrijven. Hetzelfde gebeurt in de wereld van de haute cuisine: Michelinsterren laat je niet uitdelen door de bedrijfsleider van de Febo.
Mensen die oordelen wordt vaak arrogantie verweten (zoals mij vorige week overkwam) en het is typisch Nederlands om dan op hoge toon een discussie te voeren die al lang niet meer over het boek gaat, maar over je kennis van zaken. Daar moeten we eens van af.
Ik ben ook nog docent (om maar met L.H. Wiener te spreken, ook zijn laatste boek las ik de afgelopen weken: dat is pas literatuur om je vingers bij af te likken) en krijg van studenten wel eens de vraag of ze Kluun of Saskia Noort op de lijst mogen zetten. Ik probeer altijd te schipperen (nou goed, 1 Kluun, maar dan moet er wel wat stevigs tegenover staan) en ik lees dan meestal ook de boeken waar ik een negatief oordeel over heb om dat oordeel te kunnen onderbouwen. Liever slechte literatuur dan lectuur. Als (mede-)schrijver van twee gay-soaps denk ik dat ik daar ook over mag oordelen zonder van arrogantie beticht te worden.
Als vakantielezer kun je overigens ook bedrogen uitkomen. In mijn koffer op wieltjes zat dit jaar ook De schaduw van de wind van Carlos Ruis Zafón. Een boek dat gedeeltelijk over boeken gaat (‘verdwenen boeken’ die beschermd moeten worden). Het boek kent een interessante intrige, leest lekker weg, maar hoort volgens mij ook niet tot de literatuur, ondanks de vele schimpscheuten die de hoofdpersoon maakt over lezers van driestuiverromannetjes. Juist dit boek staat vol onverwachte wendingen en ongeloofwaardige overgangen; het vliegt van cliffhanger naar cliffhanger en is uiteindelijk zelf niet meer dan een driestuiverroman. Heerlijk op het strand, lekker om thuis te lezen als het regent en je niet teveel hoeft na te denken. Maar geen literatuur.

Coen Peppelenbos

Recent

20 november 2017

Het leven ontwijken

15 november 2017

Een portret in stukjes

Literair Nederland - 10 jaar geleden

26 november 2007

Een aantal jaren geleden heb ik een boek gelezen getiteld De kunst van het niets doen. Veel mensen reageerden met: "Oh, dat zou ik ook wel willen, een tijdje niets doen." Daar ging het boek echter helemaal niet over. Dat boek ging over Taoïsme en de gebeurtenissen in je leven op je af laten komen, van alle kanten bekijken, en dan weer verder gaan met je leven. Niet steeds in willen grijpen, dingen naar je hand willen zetten of bezweren. In het nu leven, de weg gaan die klaarblijkelijk zo moet zijn. Bij dit boek reageren mensen hetzelfde "Dat is toch dat boek van die dominee die niet in God gelooft? Dat is toch die atheïst?." Opschudding alom.

Een aantal jaren geleden heb ik een boek gelezen getiteld De kunst van het niets doen. Veel mensen reageerden met: "Oh, dat zou ik ook wel willen, een tijdje niets doen." Daar ging het boek echter helemaal niet over. Dat boek ging over Taoïsme en de gebeurtenissen in je leven op je af laten komen, van alle kanten bekijken, en dan weer verder gaan met je leven. Niet steeds in willen grijpen, dingen naar je hand willen zetten of bezweren.

Lees meer