18 juli 2005

De alleseter

De alleseter is karakterloos. Smaak kan niet afgebakend genoeg zijn. Of je houdt van het bondige proza van Nescio en Bordewijk, of je geeft je met genoegen over aan de meanderende zinnen van Couperus of Van der Heijden. Je bent een overtuigd Mulisch-adept of een Reviaan in hart en nieren. Smaak is keuzes maken.

Ik ben een alleseter die nooit heeft ingezien waarom De avonden superieur is aan Het stenen bruidsbed, of Het stenen bruidsbed aan De avonden. Iemand die niet begrijpt dat er mensen zijn die de uitgebeende taal van Nescio tot hun referentiekader hebben gemaakt en Couperus dus een slechte schrijver vinden, en andersom dus ook iemand die niet begrijpt dat er mensen zijn die kaalschrijvers per definitie afdoen als literaire provincialen. Smaak hoeft geen program te zijn, in mijn geval dan. Maar duidt dat niet op karakterloosheid? Natuurlijk heb ook ik een gezonde en soms niet geheel gefundeerde afkeer van sommige oeuvres en schrijvers, maar ik heb me nooit bekend tot een stroming of één zaligmakende stijl. Met de beste wil van de wereld kan ik in Renate Dorrestein geen groot schrijfster zien en de boeken van Ronald Giphart zijn nooit aan mij besteed geweest, maar duidt dat op een vastomlijnde literaire smaak? Nee, ik zal toch echt wat feller stelling moeten nemen voordat de contouren van echte opvattingen zichtbaar worden. Maar ik kan het niet. Goede en slechte boeken bevinden zich op alle terreinen, zowel op die van de kaalschrijvers als die van de barokke zinnenbouwers. Maar wat een saaie nuance levert dat toch op!

Misschien heeft mijn leeshouding iets met de tijdgeest te maken. Dat zou me tot een representant van een generatie maken en van de karakterloosheid een onderscheidend kenmerk. Helaas is dat niet mogelijk. Karakterloos ben je altijd alleen. En ik ben het. Ik vreet alles. Soms spuug ik het uit als de smaak niet bevalt, maar dat is dan alleen omdat de aardbei in kwestie niet vers is, de worst bedorven of de ovenschotel bremzout. Alle smaken kunnen naast elkaar bestaan, zolang ze in hun smaaksoort maar deugen. God wat een saaiheid!

Ik wil opvattingen! Ik wil heel vaak “ik vind” kunnen zeggen en daar dan ferme meningen op laten volgen. Maar helaas. Ik ben veroordeeld tot de literaire karakterloosheid. Mulisch of Reve? Wie zou ik kiezen als het spreekwoordelijke mes me tegen de keel gehouden zou worden? Wie is er beter, Vestdijk of Couperus? Weet ik een antwoord? Nee, ik verdrink reeds bij voorbaat in de nuance. Verzin uitvluchten, zeg dan dat de literatuur geen wedstrijd is en dat het geen zin heeft je af te vragen of een appel per definitie beter is dan een peer of andersom. Maar godverdomme, wat is dat toch saai!

Recent

16 oktober 2017

Nooit meer los van Indië

13 oktober 2017

Leven zonder moeder

12 oktober 2017

Een antikrimi

11 oktober 2017

De stijl tekent de man

10 oktober 2017

Eindeloos gepieker

Literair Nederland - 10 jaar geleden

22 oktober 2007

Klein boek zonder enige allure
Door Frans

Waarom gaf de commissie – Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek – aan Geert Mak de opdracht om het boekenweekgeschenk 2007 te schrijven? Vermoedelijk vanwege zijn succes met de dikke pil ‘In Europa’. Zou Mak daarom als onderwerp voor zijn boek de Galatabrug, die Europa met Klein-Azië verbindt, gekozen hebben?

Lees meer