6 juni 2005

Tussen oud en Nieuw Amsterdam

De laatste jaren is het nogal druk in uitgeversland. Waarschijnlijk is het allemaal begonnen op het moment dat Emile Brugman De Arbeiderspers de rug toekeerde nadat Ronald Dietz daar de leiding nam. Een grote groep auteurs volgde in het kielzog van hun redacteur en gaven daarmee aan dat ze meer vertrouwen hadden in hun redacteur dan in hun uitgeverij.

Sindsdien zijn er meer uitgeverijen uitgekleed. Meulenhoff is bijna helemaal kaalgeplukt. Tilly Hermans begon een nieuwe uitgeverij, Eva Cossee ook. En telkens zag je auteurs de overstap maken. Toen Robert Ammerlaan uitgeverij De Prom verliet voor De Bezige Bij stapten eveneens veel schrijvers over, waaronder de bestsellerauteur John Irving.
Schrijvers vertrouwen dus personen. Ze hebben contact met iemand bij een uitgeverij en als die redacteur een overstap maakt, dan gaan zij mee.
Soms zijn schrijvers zelf moedig genoeg om een andere uitgeverij op te zoeken. Recente voorbeelden zijn Carry Slee en Heleen van Royen die respectievelijk Prometheus en Vassallucci verlieten om naar de Foreign Media Group te gaan.
En dan is in de laatste weken weer een nieuwe uitgeverij opgedoken: Nieuw Amsterdam van geldschieter Derk Sauer. Hij trok een aantal mensen aan van uitgeverij Veen en meteen stroomde het eerbiedwaardige oude uitgevershuis leeg.
Bert de Groot, algemeen uitgever van de Veen, Bosch & Keuning groep was door die leegloop verbijsterd. In Vrij Nederland spuit hij kritiek op de redacteuren en uitgever Marie-Anne van Wijnen die Veen verlieten. Van Wijnen schreef vervolgens weer een kwaad stuk in Boekblad (online).
De vraag is echter wat er nu zo erg is aan al die bewegingen. Ze tonen aan dat redacteuren zich niet erg op hun gemak voelen binnen grote concerns, waarin het alleen om rendementscijfers gaat. Eveneens lijkt me bewezen dat grote uitgeverijen die alleen nog maar marktgericht denken, nog niet door hebben dat hun personeel in een vrije markt kan overstappen naar een andere baan. Dan past het niet om te piepen.

De schrijvers van Nieuw Amsterdam zeggen allemaal dat ze blij zijn met een jonge dynamische uitgeverij. Wat er verandert in de praktijk is onduidelijk: schrijven, redigeren en uitgeven zal hetzelfde blijven. Misschien komt er een extraatje bij het boek (cd-rom, theelepeltje), maar uiteindelijk moet het boek het zelf doen. De reden om dan over te stappen moet, naast trouw aan de redacteuren, liggen aan een haast kinderlijke blijmoedigheid dat er iets nieuws gecreëerd wordt: dat is altijd spannend, uitdagend en verrassend.
De meeste auteurs hebben al laten weten dat geld niet direct een rol speelde. Sauer heeft niet met de geldbuidel lopen zwaaien, benadrukte men in de media. En zelfs als dat zo zou zijn: in hoeverre is dat dan erg? Schrijvers hebben toch recht op een uitgeverij die hun het beste vertegenwoordigt, die het meeste rendement garandeert? Waarom zou een schrijver niet die reden aanvoeren?
Het lijkt me volstrekt legitiem dat schrijvers naast een prettige uitgeverij met redacteuren die ze vertrouwen ook mogen denken aan hun inkomen dat voor een groot deel van die uitgeverij moet komen. Een schrijver heeft tenslotte ook een winkel, om de oude meester Reve maar te parafraseren (die overigens bij De Bezige Bij, Van Oorschot, Athenaeum ? Polak & Van Gennep, Elsevier en Veen zat, voordat hij weer bij De Bezige Bij terugkeerde). 

Coen Peppelenbos

Recent

15 november 2017

Een portret in stukjes

Literair Nederland - 10 jaar geleden

19 november 2007

Net niet spannend genoeg
Door Fatima Bajja

Het lijkt alsof Sylvia Houweling alles heeft wat haar hartje begeert. Ze is getrouwd met Eddie Kronenburg, heeft twee kinderen en woont in een prachtig huis in Amsterdam-Zuid. Toch is het allemaal niet zo mooi als het lijkt. Eddie werkt namelijk in de onderwereld, hij is verantwoordelijk voor het transport van drugs.

Lees meer