Iets los te krijgen van wat je bewondert

Het tijdschrift Het trage vuur, Tijdschrift voor Chinese literatuur heeft in het laatste nummer (nr. 25 van maart 2004) een serie gedichten opgenomen van Nachoem Wijnberg, waarin dichtregels uit verschillende vertalingen van klassieke Chinese poëzie worden gebruikt. Een procédé dat recent in de muziek bijvoorbeeld succesvol door Moby wordt gebruikt: knip een sequentie uit een blueshit, of een onverslijtbare negro spiritual en ga er mee aan het werk. Su Dongpo en de truc die hij zegt van Tao Qian geleerd te hebben. De eenvoudigste manier om tot rust te komen:Steeds weer op een andere manier beginnen.

Over wie het lukt tot rust te komen, vrij van waarin hij blijft,
Weet hij niets; zo iemand is hij nog niet tegengekomen.

Laten wij hem ergens anders heen sturen, kijken hoe hij dan piept.
Zijn truc is meer dan gelukkig te zijn als het hem goed gaat.

Het is een warme avond en het gaat straks regenen.
Links en rechts meer te zien dan hij op kan noemen.

Stil, behalve oude man Du Fu die oude man Tao Qian verwijt
Dat hij onrustig blijft om wat hij te weinig heeft.

Deze laatste zin zou dan weer heel goed versneden kunnen worden tot een hoofdstuktitel in de monografie over ‘status’ van Alain de Botton Statusangst waarin de redenen worden verzameld dat de huidige mens ‘onrustig blijft om wat hij te weinig heeft’. En waarin aan de hand van filosofie en kunst verlichtend uit de doeken wordt gedaan hoe je dat gevoel te lijf gaat. Een belangrijke hint die De Botton geeft is eigenlijk een betrekkelijk oude (Rousseau): wantrouw je behoeften. Kijk, daar wordt het probleem nog eens bij de wortel aangepakt! Het boek leest als een niet te nadrukkelijk omgegooide boekenkast waarmee gepoogd wordt de veronderstelde superioriteit van anderen onder de vracht van lectuur te vermorzelen. Het statusprobleem echter dat De Botton te lijf gaat – feitelijk de lul met zijn te grote auto – is niet het statusprobleem dat bij de lezers van zijn boek het meest manifest zal zijn, veronderstel ik. Hij ondergraaft weliswaar de superioriteit van het kapitaal door er een morele superioriteit tegenover te stellen, maar laat zo de statusangst – de in het negatieve verzeilde bewondering – voor de ‘intellectueel’ of ‘artistiek’ superieure geest onbetwist, en dat sluit dan wel weer mooi aan bij zijn eigen theorie: de bezitter van de hoogste status zal er altijd voor ijveren die positie te handhaven. Dat maakt het boek dus een interessante case-study zonder dat de schrijver onder zijn paradigma uitkomt.

In de literatuur is er een zeer geëigend middel om iets los te krijgen van wat je bewondert: het literair interview. Op het forum was een speciale plek daarvoor ingericht, en afgelopen week hield Literair Nederland met een interview met Arthur Japin. Hij werd geïnterviewd door Coen Peppelenbos. Lees hier meer. Het geschreven interview kent, met name bij het literaire tijdschrift, een behoorlijke traditie. Het geschreven interview op websites heeft een aanzienlijk voordeel op de oude media: de geïnterviewde schrijver heeft de tijd om na te denken. De meeste schrijvers schrijven beter dan zij spreken, dat maakt het resultaat van een geschreven interview misschien ook beter dan een waarin ze gebonden zijn hun gedachten sprekend te ordenen. Een mooier voordeel is dat je krijgt wat je ziet, onversneden antwoorden.  

De eenvoudigste manier om tot een goed gesprek te komen:
Steeds weer op een andere manier beginnen.

LE

Alain de Botton Statusangst Atlas 2004
Het trage vuur, Tijdschrift voor Chinese literatuur (http://www.tragevuur.com/)

Recent

Literair Nederland - 10 jaar geleden

18 juli 2008

Leven na een moord

Door Pauline van der Lans

Zoals de in het begin van de serie Desperate Housewives overleden Mary Alice Young met een alziende blik de gebeurtenissen in Wisteria Lane weergeeft, zo vertelt in Alice Sebolds roman De wijde Hemel de vermoorde tiener Susie Salmon hoe het haar achterblijvers vergaat.

Lees meer