Het volgen van een hond, een dag lang, in alle straten van de stad

Twee weken terug stond dit citaat op de website van Literair Nederland: het komt de literaire schrijvers goed uit dat mensen niet meer lezen wat lang geleden is geschreven, want als ze dat zouden doen zouden ze tot de conclusie komen dat het schrijven van nieuwe boeken beslist ijdelheid is.
De verovering van het geluk, Bertrand Russell, vertaald door Hans P. Keizer.
Op dat moment las ik Het proces-verbaal van J.M.G. Le Clézio. En het citaat viel op vruchtbare grond, schoot wortel en wil nu vrucht dragen. Nu is Russell niet direct iemand die je erg veel literair talent kan verwijten, maar wel voldoende distantie om het gezegde niet alleen aan kinnesinne te wijten.
Het is een Literaire Reuzenpocket, deze Le Clézio, nummer 115, en het is wellicht een aardig tijdverdrijf om eens na te gaan welke vrienden en vriendinnen je op welk drietal Literaire Reuzenpockets zou willen onthalen als je echt wil laten zien dat je van ze houdt, want het is een prachtige serie.

Zo kan je bijvoorbeeld Het proces-verbaal van J.M.G. Le Clézio, De vreemdeling van Albert Camus, en Onder de vulkaan van Malcolm Lowry in een mooie strik binden en gedrieeën aanbieden. Met de mededeling: ‘hoe smachtende eenzaamheid zuivere schoonheid wordt.’ Ofiets dergelijks, dat ligt een beetje aan de vriendin. Of vriend. Want zo’n zin kan ook erg tegenstaan.
Maar deze boeken kunnen dat niet.
Of: Gelukkige dagen van Samuel Beckett, De Aleph van Jorge Luis Borges en Het sadistisch universum van w.F.Hermans met de mededeling: ‘de wereld is zowel groter, als kleiner dan je denkt.’ Goed, je kan nog wel even doorgaan met dit experiment, voorwaarde is wel dat je de boeken nog antiquarisch kunt vinden, want dat valt misschien niet mee. Waarom brengt de Bezige Bij in het jubileumjaar niet een mooie cassette met delen Literaire Reuzenpockets in dundruk uit? Geld zat. En kwaliteit genoeg.
Want het debuut Het proces-verbaal van J.M.G. Le Clézio moet bepaald ontmoedigend zijn voor beginnende schrijvers die aan de slag willen en eens een ouder werk ter hand nemen vanuit de gedachte ‘zal dit wat zijn?’ Stel je voor dat David Sandes, de kersverse schrijver van Sergei Bubka’s wondermethode dat in 2004 uitkwam bij uitgeverij de Geus, het boek had gelezen. Had hem dat geholpen te beseffen dat er al een Aristide von Bienefeldt is, en dat die bovendien wél grappig is? Waarschijnlijk niet. Maar het had hem tot het inzicht moeten brengen dat er gedebuteerd is met een grootsheid aan taalvermogen, een weidsheid aan thematiek en een diepte aan inzicht.
Het boek had dan wel voorhanden moeten zijn. En uitgeverij De Geus moet nagegeven worden dat zíj Le Clézio nu aan het uitgeven zijn. Maar dan weer net niet Het proces-verbaal. Waarom eigenlijk niet? Omdat het al eens is gedaan? Dat was in 1964, en die uitgave is nu niet meer te vinden.
Het boek is tijdloos. Het toont de weerzin van een jongen om aan het leven deel te nemen, de verkozen eenzaamheid: de voorkeur de dagen te vullen met lanterfanten en een hond in alle straten van de stad te volgen boven het voeren van een gesprek. Het is niet zo dat resultaten uit het verleden de mogelijkheden van het heden decimeren, het is meer dat kennis van die resultaten de kwaliteit van het contemporaine werk ten goede zou kunnen komen. En dan is het uitgevers aan te bevelen weer eens wat dieper in de backlist te kijken, gewoon eens een paar goede oude titels te hernemen, goed vorm te geven en de actualiteit ervan in te zien. Blijven lezen wat al in de kast staat, en dan geen bestsellers van tien jaar geleden, maar goede boeken van veertig jaar terug.

Levi Entfield

Recent

Literair Nederland - 10 jaar geleden

18 juli 2008

Leven na een moord

Door Pauline van der Lans

Zoals de in het begin van de serie Desperate Housewives overleden Mary Alice Young met een alziende blik de gebeurtenissen in Wisteria Lane weergeeft, zo vertelt in Alice Sebolds roman De wijde Hemel de vermoorde tiener Susie Salmon hoe het haar achterblijvers vergaat.

Lees meer