Op 16 mei 2026 overleed literatuurhistoricus, Reve-biograaf en kenner van de 19de eeuwse letteren Nop Maas. Na zijn overlijden vond op 3 juli in Haarlem een bijzondere herdenkingsbijeenkomst plaats waar werd ingegaan op Maas’ kwaliteiten. Een scala aan sprekers, van Arnon Grunberg tot Jos Bienen, burgemeester van Haarlem. Een en ander werd gedreven en onderhoudend gepresenteerd door Diederik van Vleuten. Het programma liep vreselijk uit en ook al is Nop Maas dood, de ruim driehonderd aanwezigen hadden een leuke middag.
Aan het slot volgde een uitzonderlijk gebaar: alle aanwezigen kregen een exemplaar van het boek Ratatouille, het laatste dat Nop Maas zelf voor de druk gereed heeft gemaakt en de eerste postume publicatie van hem.
In dit boek bracht Maas ‘literaire en academische anekdotes, verhaaltjes, vragen en opmerkingen, roddels en curiositeiten bijeen. Het boek bevat allerlei wetenswaardigheden uit lectuur, overpeinzing en werkelijkheid: soms als aanvulling bij andermans boeken, soms als herinnering aan personen uit de neerlandistiek en de literaire wereld, soms als kleine, scherpe observatie. Maas noteerde juist ook wat de officiële literatuurgeschiedenis doorgaans niet haalt.’ Aldus de aanbeveling op www.nopmaas.nl.
Opmerkelijk is dat overduidelijk uit het boek blijkt dat Nop Maas wist dat hij de verschijning van dit boek niet meer zou meemaken. Ongegeneerd trapt hij dan ook op tenen en andere lichaamsdelen van allerlei bekenden in het land der letteren. Ze zullen het hem kwalijk kunnen nemen of zich er tandenknarsend bij neerleggen: Maas zelf is dood, hem maakt het dus niet meer uit en weerwoord is zinloos.
De bijdragen in Ratatouille variëren in lengte van een enkele regel tot een paar pagina’s. Ook komen alle Nop Maas-onderwerpen aan de orde, zoals een blik op het register duidelijk maakt. De bijdragen zijn alfabetisch geordend, van ‘Advertenties’ tot ‘Zwanenzang’. Deze laatste aanduiding luidt voluit: ‘Dit boek is mijn zwanenzang. Ik heb in mijn leven veel gelezen en ook heel wat geschreven. In dienst gegaan bij de literatuur. Je kunt het slechter treffen.’ Waarvan akte.
