29 juli 2016

Lichte kunst

Martin Lok

Alhoewel iedere zomervakantie zich bij uitstek leent om je eens goed te verdiepen in kunst is er vaak een gewichtige reden die je ervan weerhoudt. En dat bedoel ik letterlijk, want veel kunstboeken lijken geschikter voor de koffietafel dan voor de koffer. Zo weegt mijn favoriete naslagwerk Gardner’s Art through the Ages van Fred Kleiner e.a. ruim 4 kg. Niet echt een lekker boekje om mee op het strand te liggen dus. Maar er zijn goede alternatieven. Ik zet mijn persoonlijke top 10 graag op een rij. Een top 10 die je ook kan lezen als een persoonlijk portret. Immers, om met Oscar Wilde te spreken, ‘it is the spectator, and not life, that art really mirrors‘. En dat geldt dus ook voor lijstjes favoriete boeken.

 

Nummer 10. Hugh Honour en John Flemings, Algemene kunstgeschiedenis. Qua naslagwaarde nog zo’n topper, maar met zijn 3649 gram hier misschien eigenlijk helemaal niet op zijn plaats.

 

Nummer 9. Ernst Gombrich, Eeuwige schoonheid. Weegt ‘slechts’ 1625 gram en biedt toch een onovertroffen overzicht door de eeuwen heen. Zou in de lijst meest toegankelijke kunstoverzichten de onbetwistbare nummer 1 zijn.

 

Nummer 8. Heinrich Wölfflin, Classic art. An introduction to the Italian Renaissance. Omdat de gehele kunstgeschiedenis eigenlijk te omvangrijk is voor een hanteerbaar boekje dalen we af naar afzonderlijke periodes. In dit klassieke boek van Wöllflin (928 gram) gaat het vooral om hoe kunst er uitziet en minder om wat het allemaal zou betekenen. Heerlijk relaxt dus.

 

Nummer 7. Hans den Hartog Jager, Dit is Nederland in tachtig meesterwerken (892 gram). Ideale zomerlectuur voor wie in Nederland blijft of heimwee heeft. Den Hartog Jager laat Nederland in tachtig kunstwerken op onnavolgbare wijze uit de verf komen.

 

Nummer 6. Erwin Panofsky, Renaissance and Renascences in Western art. Ondanks zijn bescheiden 620 gram een theoretisch zwaargewicht. Maar hét boek om alles te weten te komen over de wedergeboortes van de oudheid. Waarin je zult ontdekken dat die befaamde renaissance niet op zich staat en eigenlijk in de Middeleeuwen al broertjes en zusjes had.

 

Nummer 5. Rudolf Wittkower, Sculpture. Nipt op 5, met slechts 618 gram, maar verplichte literatuur voor de ware liefhebber van beeldhouwkunst. Er is geen betere introductie voorhanden over dit deel van de kunstgeschiedenis. Wittkower beschrijft het allemaal, van de klassieken tot de twintigste eeuw. Toegankelijker als dit krijg je het niet, zonder overigens concessies te doen aan kwaliteit. En steeds weer interessant. Een boekje dat je op elke vakantie wel twee of drie keer lezen kunt.

 

Nummer 4. Michael Baxandall, Schilderkunst en leefwereld in het quattrocento. We duiken nu ruim onder het pond. In 366 gram schetst Baxandall de strenge context waarin de kunstenaars van de vijftiende eeuw hun meesterwerken maakten. Zodat we ons blijven realiseren dat die mythe van de vrije kunstenaar echt niet van alle tijden is, En we een nog grotere bewondering krijgen voor kunstenaars die vernieuwden en ten aanzien van bijvoorbeeld compositie of kleurgebruik de toenmalige grenzen tartten.

 

Nummer 3. John Berger, Ways of seeing (202 gram). In het Nederlands ook verschenen als Anders zien. Een bundeling van essays over het kijken naar kunst, gebaseerd op de gelijknamige, populaire BBC serie over kunst. Waarbij overigens slechts vier van de essays naast beelden ook woorden gebruiken. De andere drie bestaan uit louter beelden. Boeiende lectuur.

 

Nummer 2. Hélène Nolthenius, Duecento. Zwerftocht door Italië’s late middeleeuwen. Over hoe landschap en geschiedenis een cultuur bepalen. Met een hoofdrol voor de muziek en poëzie, van het Zonnelied van Franciscus tot de Goddelijke Komedie van Dante.

 

Nummer 1. Walter Paatz, De kunst der Renaissance in Italië. Het toppunt van lichtheid. Dit paperbackje op broekzakformaat weegt nog slechts 145 gram maar bevat toch een enorme rijkdom en wetenswaardigheden over Renaissancekunst. De perfecte metgezel voor elke Toscaanse stedenreis.

Recent

19 januari 2017

Lawaaidichter en lawaaimakers

Over 'Radeloos en betoverd' van Pat Donnez
18 januari 2017

Streng en gewichtig

Over 'We hadden liefde, we hadden wapens' van Christine Otten
17 januari 2017

Ongrijpbare gedichten

Over 'Bladgrond' van Roland Jooris
16 januari 2017

Sprookjes hebben geen woorden nodig

Over 'Sprookjes van Grimm zonder woorden' van Frank Flöthmann