25 juli 2016

Lijstjes maken

Adri Altink

Ik hou van lijstjes. En tegelijk zijn ze me een grote ergernis. Rond de decemberdagen noemen recensenten in hun krant de toppers van het jaar. En altijd zijn er bij die ik wantrouw omdat ik het gevoel krijg dat een boek gepusht moet worden. Maar ook altijd mis ik boeken op zo’n lijst.

Een aparte vorm van lijstenmakerij is die waarin je zelf wordt gevraagd om de Top zoveel samen te stellen. Of om je op z’n minst het gevoel te geven dat je iets in te brengen hebt. Daarvan vielen me er de afgelopen maanden twee op, één die me blij maakte en één waarbij ik weer aan het mopperen sloeg. Kanttekeningen bij Hitler

Ik begin met de laatste, zodat ik de lezer hopelijk aan het slot toch een goede nasmaak kan laten overhouden.

Al eens de lijst voor boeken bekeken die voor de websitebezoeker van het VARA-programma De Meesterwerken is voorgekookt? Die lijdt aan het manco waardoor erg veel publieksprogramma’s smakeloos worden. In een oeverloze zucht om iedereen te behagen en vooral niet elitair over te komen wordt van alles in de grabbelton gegooid dat niet meteen in de ramsj is beland. Mij lijkt dat iedereen daarbij het gevoel moet krijgen dat het totaal de middelmaat is. Wie iedereen te vriend wil houden heeft het immers bij niemand meer echt warm.

Het onderdeel Boeken is te vinden op http://programma.vara.nl/demeesterwerken/boeken. Ik geef toe dat er meesterwerken op de lijst staan, maar het is natuurlijk al vreemd dat 10 van de 25 voorgeselecteerde boeken van Nederlandse auteurs zijn. En dan niet eens van Multatuli. Of van Couperus.

Ook al vind ik de meeste van die Nederlandse vertegenwoordigers op zichzelf de moeite waard, ik heb er toch moeite mee om in de strijd tussen Erik de Noorman en De gebroeders Karamazov om de hoogste eer een serieuze competitie te zien. En dan verzwijg ik nog maar dat Don Quichote niet eens aan de competitie mee mag doen. Net als Shakespeare.

De tijd van verwonderingMaar genoeg ergernis. Soms gebeurt er ook iets moois. Ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan zette het Historisch Nieuwsblad 250 geschiedenisboeken op zijn site (https://www.historischnieuwsblad.nl/beste-geschiedenisboeken/index.html) waaruit het publiek een Top 10 kan samenstellen. Het zijn er natuurlijk honderd keer meer dan bij De Meesterwerken en bovendien hebben die 250 ook nog eens een Bloedlandenverwantschap (de geschiedenis) die er voor zorgt dat je niet met een mand vol appels en peren zit, maar wat mij er vooral aan bevalt is dat het een ware speeltuin is. De lijst is allereerst niet bekrompen neerlandocentrisch, al kan ik wel een enkel boek aanwijzen dat ik, afgezet tegen de mondiale geschiedenis, wel wat licht van gewicht vind (Provo!), maar ook: ik herken een groot aantal boeken die ik niet snel zal vergeten. Kanttekeningen bij Hitler vond ik verbluffend, Doodgewone mannen bleef me (ook na herlezing) verbazen, Bloedlanden blies me van de sokken. En Tijd van verwondering: zelden een mooier boek over wetenschapsgeschiedenis gelezen.

Maar misschien wel het mooiste van de lijst van 250: er staat zoveel op dat ik nog moet inhalen. Dat onrustwekkende gevoel ken ik mijn hele leven al wel, maar hier staan zoveel prachtboeken op een rij, dat ik er bijna blindelings op kan vertrouwen dat er mensen achter de lijst zitten die niet probeerden iedereen te vriend te houden, maar die werkelijk opkomen voor een overtuiging: ‘dit moet je lezen!’ Ik heb mijn stem op mijn tien voorkeuren uitgebracht. Dat zal ik bij De Meesterwerken niet doen.

Recent

25 mei 2017

De andere kant van het land van beloften

Over 'Amerika, of de verdwenen jongen' van Franz Kafka
24 mei 2017

Het extreemrechtse drama

Over 'Ik had me de wereld anders voorgesteld' van Anil Ramdas
23 mei 2017

De man die niet kon liefhebben

Over 'Een onberispelijke man' van Jane Gardam
22 mei 2017

Herrijzende ster van Vaandrager en de tijd dat poëzie op straat lag

Over 'Vaan nu' van Bertram Mourits e.a.