31 juli 2012

Zomerleugens – Bernhard Schlink

Geloofwaardige leugens

Recensie door Lodewijk Lasschuijt

Op het eerste gezicht het ultieme vakantieboek. Een reeks van hoogst onwaarschijnlijke gebeurtenissen en er is sprake van een brandende liefde tussen twee jonge mensen die elkaar slechts tweemaal vluchtig hebben ontmoet. In een roman en een film kan immers alles. Maar er is meer. In zijn boek heeft Bernhard Schlink het over relaties tussen mensen. Relaties tussen een man en een vrouw, soms al meer dan vijftig jaar getrouwd. Relaties tussen een vader en een zoon en tussen een moeder en een dochter. In zeven verhalen worden deze relaties ontrafeld.

In Naseizoen is er de verwachting dat aan het eenzame bestaan van twee mensen een einde zal komen. Maar er is twijfel en het oude leven kan niet zonder meer opgegeven worden.

Volop leugens in De nacht in Baden Baden. Een toneelregisseur brengt in een hotel de nacht door met zijn secretaresse en probeert dat te verbloemen voor een achterdochtige vriendin. De leugens stapelen zich op en de lezer zal zich afvragen of dit allemaal nog wel goed komt.

Jaloezie speelt een grote rol in Het huis in het bos en daar komt ook weer een serie leugens uit voort. Een niet zo succesvolle schrijver probeert te voorkomen dat aan zijn vrouw een belangrijke literaire prijs wordt toegekend. Vanuit hun afgelegen woning worden alle verbindingen met de buitenwereld verbroken. Na een auto ongeluk waardoor de vrouw in het ziekenhuis belandt, komt de waarheid aan het licht. De man hoopt dat het gezinsverband hersteld kan worden en alles goed zal komen maar hierbij kunnen toch wel enige vraagtekens worden geplaatst.

Iemand bied je een lift aan, twee vriendelijke heren bij een stoplicht, en het verzoek een brief op de bus te doen. Het licht wordt groen, de auto verdwijnt en je vriendin is ontvoerd. Na een jaar vindt een hereniging plaats maar na de vreugde van het weerzien ontstaan hevige ruzies en je duwt je vriendin van het balcon waarna ze te pletter valt. Al de leugens waarmee de hoofdpersoon zich uit de penibele situatie probeert te redden ten spijt, belandt hij toch in de gevangenis. In De vreemde in de nacht wordt de ene leugen op de andere gestapeld. Een man verdwijnt in de menigte, een vliegtuig stijgt op en tenslotte mag de lezer zelf bedenken wat de volgende leugen zal zijn.

In het leven van een emeritus hoogleraar vinden grote veranderingen plaats als hij beseft dat hij ongeneeslijk ziek is en hij in het grootste geheim voorbereidingen treft om euthanasie te plegen. Al zijn woorden en handelingen worden leugens omdat hij zijn vrouw en kinderen niet ingelicht heeft over zijn voornemen. Opa bakt pannenkoeken voor zijn kleinkinderen alsof er niets aan de hand is. Als zijn vrouw door een toeval achter de waarheid komt is zij boos, verontwaardigd en verdrietig en neemt zij haar intrek in een andere woning. In een brief aan zijn vrouw verzendt de professor de sleutel van het medicijnkastje en een tweede sleutel gooit hij in het meer. Bernhard Schlink noemde dit verhaal Zijn laatste zomer.

Vader en zoon gaan samen naar Rügen en luisteren daar naar de Franse suite van Bach. Een probaat middel om te komen tot een verbetering in de relatie tussen beiden. De zoon probeert zijn vader duidelijk te maken dat kinderen meer willen dan afgemeten gedrag en gedistantieerd zwijgen. De vader op zijn beurt is teleurgesteld en bedroefd omdat zijn kinderen zich hebben afgekeerd van het geloof en niets meer van de kerk willen weten. Aan het einde van de reis zijn er toch twijfels. Is de relatie zoveel beter geworden? In Johan Sebastian Bach op Rügen lezen we er alles over.

Een eenzame bejaarde dame viert met tegenzin haar verjaardag te midden van haar familie en vraagt zich af of ze haar kinderen nog liefheeft. Is ze nog wel geïnteresseerd in haar kleinkinderen? Tijdens een uitstapje arrangeert een kleindochter een ontmoeting met haar jeugdliefde. Er zijn bitterzoete herinneringen. Heeft ze destijds een verkeerde keuze gemaakt? In De reis naar het zuiden blijkt eens te meer dat éénmaal gemaakte keuzes niet meer ongedaan gemaakt kunnen worden.

De verhalen van Bernard Schlink maken de indruk van gecomprimeerde romans. In een kort tijdsbestek gebeurt er van alles. De meeste verhalen hebben een open einde. Dat heeft als voordeel dat de lezers er verder hun eigen fantasie op los kunnen laten.

 

Zomerleugens
Bernhard Schlink
Vertaling door: Nelleke van Maaren
Verhalen
Verschenen bij: Cossee, Uitgeverij
ISBN: 9789059363007
268 pagina's
Prijs: € 16,95

Meer van Lodewijk Lasschuijt:

2 augustus 2013

Stof tot nadenken

Over 'Schatplicht ' van Nelleke Noordervliet
4 maart 2013

Is het een somber boek?

Over 'In de schaduw van toekomstige rampen ' van Max Niematz
10 januari 2013

Een schuldbelijdenis

Over 'Hotel Linda ' van Arjan Visser

Recent

17 november 2017

Uitzichtloos leven in Unthank / Glasgow

Over 'Lanark' van Alasdair Gray
15 november 2017

Een portret in stukjes

Over 'Waarom ik mensen niet in mootjes hak' van Renske de Greef
14 november 2017

Diepe emoties in weloverwogen zinnen met originele beelden

Over 'Binnenplaats' van Joost Baars
13 november 2017

Een aaneenschakeling van mislukkingen?

Over 'We haten elkaar meer dan de Joden' van Els van Diggele
9 november 2017

Verlangen in vele variaties

Over 'Het raadsel van de liefde' van Andre Aciman

Verwant

31 juli 2012

Betoverend mooi

Over 'De vrouw op de trap' van Bernhard Schlink
31 juli 2012

Recensie door: Rein Swart

Over 'Recensie: Zomerleugens ' van Bernhard Schlink