9 december 2013

Woesten – Kris Van Steenberge

Stormdebuut

‘Was het de wind die haar naam naar hem toe liet lopen? Of gaf het lot haar een zetje? Hij stond onder een eenzame boom naast het bietenveld, in een lange jas gehuld, een grijze hoed op het hoofd, de rug naar haar toegekeerd. Ze twijfelde even tussen de preek van haar moeder, spreek zomaar geen vreemde mensen aan, en haar eigen nieuwsgierigheid, hij komt misschien wel uit de stad. Toen ze tot vlak bij hem genaderd was en hij zich omdraaide, zag ze pas wie het was.’ (p.11)

Woesten lijkt op het eerste gezicht wel een Jane Austen roman. Centraal in deze roman staat de dromerige Elisabeth, dochter van de dorpssmid, die wordt neergezet als de heldin van de Vlaamse Westhoek. Niet alleen in naam, maar ook in haar gedrag doet Elisabeth denken aan Austens heldin ‘Lizzie’ uit Pride and Prejudice. Elisabeths overgevoeligheid voor onrecht, haar onstilbare nieuwsgierigheid en haar liefde voor boeken zijn karaktereigenschappen die ze met haar gelijknamige Engelse tegenhangster deelt.

Van Steenberge lijkt opzettelijk de fundamenten te leggen voor een dergelijk romantisch verhaal, om vervolgens de zeepbel extra hard te laten knappen. Elisabeths droom begint namelijk al snel af te brokkelen. Het verdwijnen van de eerste minnaar en de onbereikbaarheid van de tweede, dwingen haar enkel en alleen op haar verstand te vertrouwen. Ze huwt Guillaume Duponselle, een jonge arts uit Brussel. Deze relatie brengt haar echter allesbehalve rust.

Het onheil nadert langzaam, maar uiterst voelbaar. Al voordat het huwelijk voltrokken wordt raakt ze zwanger. Tijdens de bevalling blijkt dat ze niet van één zoon, maar van twee zal bevallen. Hoewel een tweeling, zijn de jongens elkaars antithesen. Waar het engelachtige uiterlijk van de een hem de naam Valentijn oplevert, onthoudt de duivelse mismaking van de ander hem al zijn rechten. Hij zal als Nameloos door het leven gaan. ‘Het niet beschadigde oog van het kind was bruingrijs en straalde een ongekende melancholie uit, terwijl de twee blauwe kijkers van Valentijn het leven vrolijk toelachten. Het kind had slechts enkele zwarte haarpijlen, Valentijn een bos blonde krulletjes. Het kind was eerder klein van gestalte, Valentijn was langer, had sterke beentjes en grote voeten. Het kind leed. Valentijn leefde.’ (p. 66)

Met de geboorte van Nameloos vind een omwenteling in het verhaal plaats. De Eerste Wereldoorlog doet zijn intrede. Terwijl de oorlog in al zijn heftigheid woedt, blijkt het gehavende gezicht van ‘de Nameloze’ symbool te staan voor een veel grotere verminking. Hoewel de kwezels in het dorp Nameloos nog steeds als een rariteit beschouwen, worden er op het slagveld talloze soortgenoten geboren. Als de soldaten van het front terugkeren wordt het duidelijk dat de oorlog niet alleen diepe sleuven in de aarde heeft getrokken, maar ook in het leven van de personages. Zowel psychisch als fysiek vertonen de personages sporen van deze verminking.

Kris van Steenberge maakt zijn debuut met Woesten. Deze onderwijzer uit Lier volgde de vierjarige schrijfopleiding aan de Antwerpse SchrijversAcademie waar hij werd opgemerkt door schrijver Erik Vlaminck (Suikerspin 2008 en Brandlucht 2011). Zoals Ronnie Terpstra, boekhandelaar van Van der Velde in Leeuwarden, al aangaf als lid van het boekpanel dat maandelijks bijeenkomt voor DWDD, ‘van Steenberge heeft geen inkt, maar buskruit in zijn pen’. Dit lijkt niet alleen op de overweldigende schoonheid van het verhaal te slaan, maar ook op het hoge tempo ervan. Zonder afhankelijk te zijn van cliffhangers, weet van Steenberge zijn lezers als verslaafden aan zijn boek te kluisteren.

Verassend voor de debutant is de vertrouwdheid met zijn verhaal. Ondanks de toepassing van ingewikkelde verteltechnieken, staat het plot als een huis! Net zoals Elisabeth eindeloos zit te klossen, is van Steenberge bezig met het constant aaneenhaken van losse stukjes. Zo laat hij op belangrijke momenten gaten vallen in het verhaal, die pas veel later worden opgevuld in zogenaamde sleutelscènes. Deze sleutelscènes worden op hun beurt weer verteld vanuit de perspectieven van meerdere personages. Dankzij deze entrelacement-vertelwijze (het verstrengelen van verhaallijnen) vervagen de grenzen tussen het goede en het slechte. Ieders verhaal wordt gehoord, waardoor de lezer pas na het lezen van de allerlaatste letter zijn/haar oordeel kan vormen. Trouw aan zijn hoofdthema (verminking), wijst Van Steenberge ons uiteindelijk dan ook op de grootste imperfectie van allen: de Mens, in al haar vormen.

 

Woesten
Kris Van Steenberge
Verschenen bij: Vrijdag, Uitgeverij
ISBN: 9789460011955
164 pagina's
Prijs: € 19,95

Meer van :

17 augustus 2017

Gedichten die op afstand blijven maar ook weten te ontroeren

Over 'De wereld onleesbaar' van Jeroen van Kan
11 augustus 2017

Zorgenkind of zondagskind

Over 'Herinneringen in aluminiumfolie' van Jamal Ouariachi
9 augustus 2017

Wachten op Godot aan de Moldau

Over 'Een afgedane zaak' van Patrik Ouredník

Recent

7 augustus 2017

Een kanjer

Over 'De tandeloze tijd 6 : Kwaadschiks' van A.F.Th. van der Heijden
4 augustus 2017

Wondranden

Over 'Een tuin in de winter' van Anna Enquist
2 augustus 2017

Jannie Regnerus gebruikt geen woord te veel

Over 'Nachtschrijver' van Jannie Regnerus
31 juli 2017

Het gitzwarte leven

Over 'Noordwaarts' van Naomi Rebekka Boekwijt
28 juli 2017

Het lot van een niet-joodse jood

Over 'Buster Kafka' van Martin Schouten

Verwant