5 januari 2017

Winterrubriek 2016- Reinier van Houwelingen

Een zuidelijke roman
Mijn aanbeveling van het afgelopen leesjaar komt uit Zuid-Amerika. Ik las uit dat werelddeel negen romans van zeven schrijvers, waaronder minder vooraanstaand werk van Nobelprijswinnaars García Márquez (Colombia) en Vargas Llosa (Peru). Maar ook ontdekte ik voor mezelf een typische jaren ’60 auteur: Julio Cortázar (Argentinië).
De Latijns-Amerikaanse literatuur beleefde een enorme bloeiperiode in de tweede helft van de twintigste eeuw. Milan Kundera schrijft in een van zijn essaybundels over wat hij de ‘zuidelijke roman’ noemt: ‘een nieuwe grote romancultuur, gekenmerkt door een buitengewone werkelijkheidszin in combinatie met een ongebreidelde verbeelding die alle regels van de waarschijnlijkheid overtreedt.’ Volgens Kundera ligt de grens van deze literaire stroming bij de 35e breedtegraad. Overigens kende de grote Tsjechische schrijver enkele collega’s van het ‘rode continent’ persoonlijk door een bezoek van onder meer Cortázar en García Márquez in 1968, tijdens de Praagse lente.

 

Zo begint het slechte
Javier Marías
Verschenen bij: Meulenhoff Boekerij B.V.
ISBN: 9789029091695
552 pagina's
Prijs: € 15,00

Julio Cortázar werd wereldwijd bekend met Rayuela: een hinkelspel (1963). Deze roman bestaat uit 155 korte hoofdstukken, die niet in lineaire volgorde dienen te worden gelezen. Als een literair hinkelspel dus. Rayuela bevat enkele schitterende passages (bijvoorbeeld een beeldend beschreven scène waarin een van de vrouwelijke personages schrijlings op een plank een steegje naar de belendende bovenwoning van een vriend oversteekt). Er zit echter ook vrij veel ballast in het boek en het neigt soms naar spielerei, wat de vaart eruit haalt en de spanningsboog verzwakt.

Rayuela
Julio Cortazar
Vertaling door: Barber van de Pol
een hinkelspel; roman
Verschenen bij: Meulenhoff Boekerij B.V.
ISBN: 9789029089463
Prijs: € 22,99

Dat geldt niet voor De prijswinnaars (1960), een werk dat ten onrechte altijd in de schaduw bleef staan van Rayuela. Wat een leesplezier levert deze roman op! Vertrekpunt: een mysterieuze cruise, als loterijprijs aangeboden aan een divers gezelschap van mensen uit Buenos Aires. Tijdens de reis blijken er al snel vreemde regels te gelden op het schip. Een deel van de passagiers legt zich hier klakkeloos bij neer, een andere groep rebelleert. Qua thematiek is Het slot van Kafka dus niet ver weg. Maar De prijswinnaars behoort bij de zuidelijke romans: het is uitbundig, wervelend, ‘ongebreideld’. Je waant je als lezer tussen de al maar pratende karakters uit de films van Jean-Luc Godard in zijn hoogtijdagen. Denk aan Jean-Paul Belmondo, Brigitte Bardot en Anna Karina. De kracht van het boek zit dan ook in de personages en hun vederlichte onderlinge interactie met serieuze ondertoon. Dit mondt uit in een onvergetelijke scène aan het doodsbed van een van hen.

Slechts één echte decembertip dus, hoe warm ook aanbevolen (naast de essaybundels van Kundera uiteraard, vooral de eerste drie zijn heerlijk leesvoer). Daarom durf ik er een boek bij te smokkelen, dat eigenlijk in december vorig jaar gelezen werd en niet eens werkelijk zuidelijk is, omdat het stamt van boven de 35e breedtegraad. Zo begint het slechte (2014) van Javier Marías is echter van uitzonderlijke kwaliteit. Het oeuvre van deze Spaanse schrijver torent hoog uit boven de literaire waan van de dag en brengt de romankunst verder. Zo begint het slechte behoort in stijl, compositie en psychologische diepgang tot het beste wat hij tot nu toe geschreven heeft. Die Nobelprijs kan in 2017 gewoon niet meer uitblijven.

(Alleen nog antiquarisch verkrijgbaar.)

De prijswinnaars
Julio Cortázar
Verschenen bij: Samenwerkende Uitgevers VOF
432 pagina's

Recent

20 januari 2017

Openhartig over lotsbestemming

Over 'Het visioen aan de binnenbaai' van Oek de Jong
19 januari 2017

Lawaaidichter en lawaaimakers

Over 'Radeloos en betoverd' van Pat Donnez
18 januari 2017

Streng en gewichtig

Over 'We hadden liefde, we hadden wapens' van Christine Otten
17 januari 2017

Ongrijpbare gedichten

Over 'Bladgrond' van Roland Jooris
16 januari 2017

Sprookjes hebben geen woorden nodig

Over 'Sprookjes van Grimm zonder woorden' van Frank Flöthmann