16 november 2011

Wijze mensen zijn van alle tijden

Recensie door: Hilde van Vlaanderen

Recensie door Hilde van Vlaanderen

‘Alles in de wereld is mooi, als je er op een goede manier naar kijkt …’ zegt de herder Gaietà tegen de jonge Mila, die haar man Matias is gevolgd naar een eenzame woning in de bergen.

Het is de bedoeling, dat Matias en Mila pelgrims ontvangen, die de kapel van de heilige Sint-Pons willen bezoeken. Vanaf de eerste wandeling aan het begin van de roman, naar de ‘kluis’, zoals hun woning genoemd wordt, lees je de eenzaamheid tussen de regels door. Matias is niet open en eerlijk. Als Mila vraagt, of hun toekomstige taak wel past bij jonge mensen zoals zij, bagatelliseert hij haar vraag door het werk als ieder ander werk te noemen. Als Mila vraagt, of ze nog ver moeten lopen, geeft hij haar voortdurend onjuiste informatie.

Wanneer ze bij de woning komen, ontmoeten ze de herder Gaietà. In hem leert zij een echte vriend kennen.

Mila is teleurgesteld: de woning is verwaarloosd en vervallen, Matias een saaie, onberekenbare, leugenachtige man. Matias verveelt zich mateloos in de woning en de kapel. Ook de inkomsten vallen tegen. Eerst gaat hij bedelen, later gaat hij gokken. Mila maakt voortvarend het huis en de kapel helemaal schoon. De herder ziet het met vreugde, maar waarschuwt haar, dat als ze te snel klaar is, ook bij haar de verveling zal toeslaan. Door het gokken van haar man, de toenemende schulden en zijn gevaarlijke vriendschap met een duister figuur, voelt Mila zich steeds meer alleen. Ze wordt depressief, verliest haar blijheid en vitaliteit. Dan neemt de herder haar en de achtjarige Baldiret, die eigenlijk op de boerderij beneden woont, mee de bergen in voor lange wandelingen en prachtige vergezichten.

Onderweg vertelt de herder verhalen aan Mila en aan de kleine jongen, die hen steeds vergezelt. Beiden genieten enorm van de vertellingen, de wandelingen en de avonden bij het haardvuur. De mooie verhalen, waarin veel symboliek verborgen zit, doen haar goed, evenals de wijsheid van de herder.

Matias blijft veel vaker beneden in het dorp om te gokken.

Aanvankelijk zijn de mensen in het dorp wel te spreken over de opgewekte en energieke Mila en bewonderen ze haar werklust. Maar de dreiging komt langzaamaan van verschillende kanten: de mensen kijken van haar weg als ze in het dorp komt, of klagen over hun schulden; op de boerderij, waar de kleine jongen vandaan komt, is ze ineens niet meer welkom en ook de natuur laat haar in de steek. Door regen en snijdende kou is het in de woning nauwelijks meer uit te houden, met potten en pannen moet ze in de woning het regenwater opvangen. De jongen mag niet meer bij haar komen.

Mila realiseert zich, hoe tegenstrijdig de mensen om haar heen zijn: haar man is jong, maar gedraagt zich als een oude man. De herder is veel ouder dan zij dacht, maar leek in zijn doen en laten jonger. Zij heeft het gevoel dat de tegenstrijdigheid haar hele leven vergalt en voelt doffe wanhoop. Ze vraagt zich af, waarom ze niet een stap de afgrond in zou zetten…

Op een dag wordt de herder dood gevonden, eerst wordt gedacht aan een ongeluk, maar later blijkt dat zijn geldbuidel verdwenen is en men kijkt naar Mila, mede omdat ineens al hun schulden betaald zijn. Mila is verstandig en neemt een beslissing. Als ze dan toch eenzaam is, kan ze er maar beter voor kiezen haar leven verder zèlf te bestemmen.

Eigenlijk eindigt de roman, die honderd jaar geleden geschreven is, hoopgevend. De hoofdpersoon gaat niet ten onder, maar neemt tenslotte het heft in eigen handen. Honderd jaar geleden geschreven? Als je de verschillende personen, hun doen en laten en de domme reacties van de dorpsbewoners ziet, zou je dat niet zeggen.

Het is een boeiende roman met goede karakterbeschrijvingen, fraaie sfeerbeelden. Een mooi portret van een landschap, van een tijdperk met bepaalde religieuze gewoontes en de ontwikkeling van een jonge vrouw.

Dit boek is geschreven door de Spaanse schrijfster Catarina Albert (1869 -1966), die voor een mannelijk pseudoniem, Vìctor Català, koos nadat een theaterstuk, dat zij geschreven had veel commotie had veroorzaakt.

Eenzaamheid
Auteur: Víctor Català
Vertaald door: Elly Bovée
Verschenen bij: Uitgeverij Thomas Rap (aug. 2011)
Aantal pagina’s: 336
Prijs: € 17,90