3 oktober 2008

Victorie – Coen Peppelenbos

Niet overtuigend maar wel sterk in het laatste deel

Recensie door Menno Hartman

Coen Peppelenbos debuteerde onlangs met de roman Victorie, een roman in drie delen. In het eerste deel wordt Merijn – broer van de hoofdpersoon – gevolgd nadat bekend is geworden dat de hoofdpersoon, Victor, dood is.

Het tweede deel van de roman gaat over Sarah. We volgen er de gedachten van een leraar Engels, die in zijn huis dit meisje vasthoudt, het vriendinnetje van Merijn en waarin duidelijk wordt dat deze Ten Haaf, Merijn gedood heeft door een grote steen naar hem te gooien, nadat hij hem met een camera had gezien. Merijn stond met die camera achter het raam, op het moment dat Sarah de leraar Engels aan het pijpen was in zijn woonkamer, de docent vermoedde onmiddellijk kwade opzet en chantage.

In het derde deel wordt een boeiende relatie beschreven tussen deze twee adolescenten en Stefan, Victors vriend. Sarah blijkt een meisje te zijn dat graag het initiatief neemt en dat een pijnlijke ervaring achter de rug heeft. Gedrieën testen ze docenten uit, eerst intellectueel, later seksueel. Zonder chantagebedoelingen overigens, wat het geheel dus tragisch toevallig maakt.

Merijn, de hoofdpersoon van het eerste deel, is fotograaf, heeft net als zijn broer Victor zijn ouders vroeg verloren in een ongeluk, en bracht zijn jeugd door op een kasteeltje in Salland. Voor het hek van dat kasteel verschijnen na de dood van Victor knuffelberen, brieven, een bloemenzee. Niet kort daarna volgt de stille tocht. Wanneer Merijn spreekbuis van de familie wordt, blijkt zijn mediageniek karakter. Een handige vriend en sauna-eigenaar treedt op als spindoctor en gezamenlijk stampen ze een Trots op Nederland-achtige beweging uit de grond die ‘Victorie’ gaat heten.

Aan dit staketsel dat het plot is hangt de schrijver natuurlijk zijn kerstballen van inhoud en kleur: het eerste deel tracht een afrekening te zijn met de medialisering van Nederland, de leegte waarin de goegemeente slechts eensgezindheid vindt in obligate rouw en volkswoede. Merijn wordt achtervolgd door een te dikke fotograaf met een slechte huid, die eerder al eens in een scène die aan Lady Di in Parijs doet denken een foto maakte van hun ouders, in een autokarkas om een boom gebogen. We moeten herinnering krijgen aan hetzes rond Fortuin, Van Gogh, Wilders, Verdonk, dat wat Nederland de eerste paar jaar van het millennium bezighield.

In het tweede deel versiert de schrijver zijn outline met Belgische toestanden van gekelderde meisjes, misse mannen van het type Oostenrijker dat een heel gezin -dat hij zelf voortbracht- onder zijn huis gevangen hield. Het derde deel toont een paar aantrekkelijke, intelligente adolescenten a la Holden Caulfield die het allemaal niet meer weten, leuk experimenteren, met macht, mogelijkheden en seks.

Waar wordt deze roman het boeiendst: in de weergave van idolatie en braderie filosofie die toch tot grote hilariteit zou moeten leiden? Nee daar gebeurt het niet. De aandacht van de media voor zowel de moord als de persoon van de broer zijn weinig geloofwaardig vormgegeven, de ontwikkeling van de Beweging is volledig oningevuld -en dat is niet leuk ‘omdat dat soort bewegingen nu juist leeg zijn’. Schuilt de kracht van de roman dan in de akelige keldersfeer van de zwaar gefrustreerde middelbare schooldocent die online met bont gevoerde handboeien bestelt? Nee, het is er gewoon niet eng genoeg. De personage van Sarah is daar nog niet ontwikkeld, zodat het de lezer niet zo gek veel interesseert wie daar nu ligt. De docent is in zijn cynisme soms nog wel grappig, maar of dat de bedoeling is?

De enige momenten waarin de roman tot leven komt is in het derde deel, en dan speciaal in de persoon van Stefan, de homoseksuele vriend van de drie die eerst verliefd op Merijn is en met hen in Parijs Pascal ontmoet. Pascal is een Afrikaan die als mimend Zonnekoning aan zijn geld komt en Stefan inleidt in een mooie liefde. Deze Stefan in het boek neemt afstand, creëert zijn eigen ruimte, neemt besluiten. Dit is de persoon waar Peppelenbos een boek over had moeten schrijven, niet over onbesuisde meisjes, die boeien hem niet voldoende. Noch over de Sallandse broers, want die zijn een constructie, niet over de volkswil, want die irriteert de schrijver blijkbaar nauwelijks afdoende om in gloedvolle passages daaromtrent uit te barsten.

Victorie is een roman die in het eerste deel teveel horig is gebleven aan de tijdsgeest, of juist aan een behoefte die te bestrijden. De kracht van Peppelenbos treft de lezer veel meer aan in het laatste deel van Victorie, waar zoekende adolescenten op een fraaie en aanstekelijke manier levende mensen worden. Althans een van hen.

 

 

Victorie
Coen Peppelenbos
Verschenen bij: Arbeiderspers
ISBN: 9789029566810
198 pagina's
Prijs: € 0,00

1 reactie

  • Louis Stiller schreef:

    Wat een merkwaardige recensie is dit. Sowieso vind ik het altijd een ultiem zwaktebod als het woord ‘geloofwaardig’ van stal wordt gehaald in literaire recensies (want: daar gaan we weer met het uberrealisme dat de Nederlandse roman al zolang gijzelt), maar vreemder nog vind ik dat de sterke structuur van de roman (namelijk: een verhaal dat teruggaat in de tijd) helemaal niet genoemd wordt. Daardoor mis je hoe knap en spannend dit debuut van Peppelenbos is. Ik las het in een ruk uit, en daarna nog een keer, om erachter te komen wat me overkwam.

    Als lezer word je in deze roman van de ‘buitenkant’ (de politieke en sociale opstand in het begin), via het interpersoonlijke (leraren, leerlingen, ruzies) naar het persoonlijke getrokken. Bijzonder, spannend en van belang, dat voel je aan alles. Als je alleen leest naar het persoonlijke, zoals Hartman blijkbaar heeft gedaan, dan is inderdaad het derde deel het geslaagdst, maar dan mis je het knappe spel dat dit debuut met je speelt.





 

Meer van Menno Hartman:

22 april 2016

De macht om te binden of te ontbinden

Over 'District en Circle' van Seamus Heaney
16 april 2016

Een goed observeerder

Over 'Wat huid is' van Peter du Gardijn

Recent

20 oktober 2017

Soepel en licht vallende poëzie

Over 'Wax Hollandais' van Abdelkader Benali
18 oktober 2017

‘Een luchtig sprookje’

Over 'Waterscheerling' van Rascha Peper
17 oktober 2017

Van poldercrimineel tot godfather in Frankrijk

Over 'Ondijk/Punt' van Barry Smit
16 oktober 2017

Nooit meer los van Indië

Over 'De Tanimbar-legende' van Aya Zikken
13 oktober 2017

Leven zonder moeder

Over 'Het intieme vreemde' van Jente Jong