5 september 2017

Leesjongen. Verzamelde gedichten 1978-2017 – Wiel Kusters

Verzamelbundel over dichters en poëzie

Wiel Kusters is een gedreven en actief publicist in het land der Nederlandse letteren, met kennelijk een extra warm plekje voor de provincie Limburg. Zijn literaire bezigheden sluiten ook aan bij zijn werkzame leven als hoogleraar Nederlandse letterkunde aan de universiteit van Maastricht.

Kusters debuteerde in 1976 rond zijn 30ste levensjaar en relatief laat, met een bundeltje gedichten van drie bladzijden. Vanaf dat moment verscheen er haast elk jaar  nieuw werk van hem , dikwijls in kleine oplage bij zogenaamde margedrukkers. Wel steeds op mooi papier, genummerd en gesigneerd. Vaak met illustraties en ter gelegenheid van  bepaalde gebeurtenissen, verjaardagen, jaarwisseling of jubileum. Het boek Leesjongen. Verzamelde gedichten 1978-2017, is een overzicht van zijn poëtische uitgaven .

In deze verzamelbundel van 300 bladzijden heeft Kusters zijn gehele poëtische oeuvre opnieuw overzien en voor de gelegenheid thematisch geordend. Zelf noemt hij het ‘de kern van mijn dichterlijke werk tot nu toe’. Aldus is een soort dichterlijke autobiografie ontstaan: de rubrieken waarin gedichten zijn ondergebracht zijn getiteld: ‘Dicht bij huis’, ‘Amor en de schedel’, ‘Ik ging eens niet graag dood’, ‘Mijn handen in een droom’, ‘Lezen in de nacht’ en ‘Het halve woord’. Alle poëzie van een leven lang (Kusters is dit jaar zeventig geworden) heeft zodoende ook een nieuwe plaats. De bestaande gedichten zijn uit hun oorspronkelijke verband losgemaakt en hebben een nieuwe , overkoepelende context gekregen. Een goede gelegenheid dus om de poëtische Kusters  te leren kennen. Voor het bestuderen van de ontwikkeling van de dichter Kusters blijkt  deze presentatievorm echter minder bruikbaar.

In het geval van een dichterlijke autobiografie ligt het min of meer voor de hand dat ‘verhalende’ gedichten overheersen: de gedichten die de lezer iets meedelen over Kusters’ eigen leven. Daarnaast bevat dit boek opvallend veel gedichten over dichters en poëzie.

‘Oor’
Op straat legde ik vaak
een oor aan de grond

bewoog daar beneden
een vader of een zoon?

Et voilà: een simpel gedichtje met een kinderherinnering, die in luttele woorden (ook) het beeld oproept van Limburg als het land waar de mijnbouw beoefend werd.

‘In volle vaart’

De boot glijdt langzaam over het gladde water.
Ik ben het kind dat mij heeft ingehaald.
Almaar sneller roeiend word ik als mijn vader,
die tussen oeverstruiken is verdwaald.

De vijver rust gelaten op zijn gronden.
In niets beweegt hij uit zichzelf vandaan.
Tot op de bodem ligt de tijd ontbonden,
in zomerdaglicht hangt een bleke maan.

Toen en nu zijn hier als steeds vervlochten.
Zo leeft de dood in ieders ver verleden.
Je roeit en ziet voortdurend waar je was
en elke slag verander dadelijk in zopas;
al had ons hart dat nog zo graag vermeden,
verliezend telkens wat we net nog zochten.

Andermaal een verhalend gedicht, vast van vorm, tijdloos naar inhoud. Lyrischer, speelser ook, is ‘Orgel aan zee’.

Van alle kanten, niet van zee
brengt de dag een orgel mee:

drie orgelschelpen op een rij.
De wind blaast vrij in allebei.

Het tweetal meeuwen dat hier vliegt,
krijst dat alle zonlicht liegt.

De ene die overblijft ten slotte,
omdat het weggaan niet zo vlotte,

strijkt op het zwijgend orgel neer,
kijkt mij aan en is niet meer.

Aan zoiets, maar bijvoorbeeld ook aan het merkwaardige ‘Villa massimo 1984’, met regels als, De silben stroomden glad naar /  grimm / piano tonies xylofoon / azijn en olie suikeroom

kan de lezer merken dat Wiel Kusters een dichter is, die met zijn gevarieerde vormentaal  verschillende registers bespeelt. Een bonus bij deze uitgave is een CD waarop we Kusters kunnen horen voorlezen. Deze selectie van ruim dertig gedichten vormt dan weer, kan worden aangenomen,  de persoonlijke voorkeur van de dichter zelf uit het grotere geheel. De dichter brengt dat dus nog dichterbij: zíjn selectie, uit zijn eigen poëzie, door hemzelf voorgelezen. Beluister zijn rustige voordracht, hoor zijn uitspraak met de onmiskenbare zachte g. Kusters is niet het soort performer wiens voordracht iets toevoegt, zoals bv. Bart Chabot. Het gedicht ‘Kniettewies’ in het Kerkraads, veroorzaakt een uitgesproken regionaal accent. Aldus maakt de lezer kennis met een veelzijdige Nederlandse dichter, schrijver en academicus, die begint en  eindigt in de provincie.

 

 

Leesjongen. Verzamelde gedichten 1978-2017
Wiel Kusters
verzamelde gedichten 1975-2017
Verschenen bij: Cossee
ISBN: 9789059367388
312 pagina's
Prijs: € 24,99

Meer van :

21 november 2017

Reizen in een binnenwereld

Over 'en toen aten we zeehond' van Nicoline Timmer
20 november 2017

Het leven ontwijken

Over 'Kraaien tellen' van Lucas de Waard
17 november 2017

Uitzichtloos leven in Unthank / Glasgow

Over 'Lanark' van Alasdair Gray

Recent

15 november 2017

Een portret in stukjes

Over 'Waarom ik mensen niet in mootjes hak' van Renske de Greef
14 november 2017

Diepe emoties in weloverwogen zinnen met originele beelden

Over 'Binnenplaats' van Joost Baars
13 november 2017

Een aaneenschakeling van mislukkingen?

Over 'We haten elkaar meer dan de Joden' van Els van Diggele
9 november 2017

Verlangen in vele variaties

Over 'Het raadsel van de liefde' van Andre Aciman
8 november 2017

Biografie Herman de Coninck gedicteerd door De Coninck zelf

Over 'Toen met een lijst van nu errond' van Thomas Eyskens

Verwant