4 december 2016

Late dagen – Bernard Dewulf

Van de hand gods geslagen

Recensie door Vic Veldheer

Scherpzinnige observaties, fijnzinnige aandacht voor gebeurtenissen en een schilderachtige pen maken het lezen van deze beschrijvingen van het dagelijkse leven tot een groot plezier. Dewulf deelt zijn levensgeluk en zijn verwondering daarover, maar ook zijn angsten en onzekerheden met de lezer, door deze toe te laten in zijn leven en dat van zijn vrouw, zoon en dochter.
Late dagen is een vervolg op Kleine dagen, bekroond in 2010 met de Libris Literatuurprijs, waarin hij de betekenis van zijn vaderschap beschrijft.

Jubel en angst
In vergelijking met zijn vorige boek zijn zijn kinderen nu ouder, worden zelfstandiger, maken eigen keuzes en gaan steeds meer hun eigen leven leiden, wat voor hem als vader niet gemakkelijk te accepteren is. Hij beschrijft in heel mooi proza wat dat met hem doet. De zorg voor je kind, de angst dat hem of haar iets zal overkomen op de ontdekkingstocht van het leven, zal iedere ouder herkennen, maar Dewulf weet zijn gevoelens hierover zo mooi onder woorden te brengen, dat je met hem meevoelt. Zijn zeventienjarige zoon die zaterdagavond uitgaat, hem in angst achterlaat dat hij niet meer terugkeert, en hij niet veel meer weet te zeggen dat ‘wees voorzichtig’, beseft niet hoe zijn vader zich voelt. Een citaat:
‘Wat ik voel wanneer hij de hoek omgaat, jubel en angst. De angst dat om die hoek een 4×4 hem schept, het zo knakbare schepsel dat wij hebben gemaakt. Dat de dood daar en dan zijn kortste woord zal gebruiken.
Het jubelen dat hij er wil zijn. De angst dat hij niet meer terugkeert, fluitend een zijstraat inslaat, niet eens omkijkt en zomaar wegrijdt uit ons bestaan.’

Wanneer zijn vrouw hem vertelt van een busongeluk waarbij meer dan twintig kinderen zijn gedood, voedt dat zijn angst. Hij raakt ervan van de kaart, loopt naar de slaapkamers van zijn kinderen, loopt daar doelloos rond en schrikt van het ‘onmetelijke, onmenselijke geluid’ als de tijd op de wekker van zijn dochter verspringt.
‘Ik weet niet meer hoe lang ik, als een uil in de duisternis, naar haar wekker heb gestaard. Wat ik wel weet is dat ik dacht: tegen die verschrikkelijke klik van elk aantikkend ogenblik is alles, elk nu, elk heelal (…) kansloos.’

‘Verstrengelde sprakeloosheid’
Dewulf beschrijft niet alleen zijn angsten en zorgen om zijn kinderen en zijn liefde voor hen, maar ook allerlei voorwerpen en gebeurtenissen die hem intrigeren.
Zo schrijft hij wat de nieuwe gezinskalender bij hem doet, brengt hij een prachtige ode aan een tafel (‘het stille, staande hart van elk samenleven; het altaar voor dagelijks gebruik’), verhaalt over lezen (‘waarom leest u?’), over ouder worden,  (‘hoe ouder de jaren, hoe ritueler de dagen’) over opvoeden (‘opvoeden heeft maar een doel, jezelf als ouder overbodig maken’), over de dood (‘de doden zijn vaak uitstekende therapeuten’), over jaloezie (‘ik zie grofweg drie jaloezieën’), over schaamte (‘de diepste schaamte kijkt uit de spiegel. Over die schaamte is het moeilijk spreken.’), over het verschil tussen zoenen en kussen (‘een tongzoen is verstrengelde sprakeloosheid’), over de rituelen van het samen leven, over slapeloosheid (‘welke man van 54 ligt nu ‘s nachts sinterklaasliedjes te zingen?’), over vergeten herinneringen, over geschiedenis, over de MH17, over als het miezert op zondag, over de dood van zijn kat, en zo meer. Vervelen doet het nooit, omdat hij met zijn prachtig  proza jou deelgenoot maakt van zijn overpeinzingen.

Onder al die mijmeringen zit een angst voor het leven. Nu hij ouder wordt en de vijftig is gepasseerd, wordt de eens zo stille angst manifest. Wanneer hij Alles wat is van James Slater heeft gelezen, voelt hij zich kwetsbaarder dan ooit.
Vroeger kon het hem allemaal niet schelen, later zal het hem niet meer deren, maar nu nog wel. Hij zwaait elke dag zijn kinderen uit en gaat zitten voor ‘het vertrouwde gapende raam’, te peinzen over het leven: wat nu? ‘De dag keek mij koud aan en vroeg: Wat doe jij hier? Ik was net de vijftig voorbij en was van de hand gods geslagen’. Het is nu tijd om ‘de zegeningen te tellen, de zin van het bestaan te raden.’

De schrijver probeert telkens opnieuw, in de meest kleine en dagelijkse dingen, de zin van zijn leven te ontdekken. Enige spleen is hem niet vreemd en de angst voor het leven duikt altijd wel even op. Maar zijn observaties en beschrijvingen ervan zijn zo mooi, dat hij daarmee zijn angsten – soms – een plek kan geven. De kunst overwint.

 

Late dagen
Bernard Dewulf
Verschenen bij: Uitgeverij Atlas Contact
ISBN: 9789045032955
174 pagina's
Prijs: € 19,99

Meer van Vic Veldheer:

4 oktober 2016

Een bijbelse parabel 

Over 'Christus wordt weer gekruisigd' van Nikos Kazantzakis
17 augustus 2016

Wat als?

Over 'De man in het hoge kasteel' van Philip K. Dick
9 mei 2016

De liefde voor Henri

Over 'Sebastiaans neus' van Allard Schröder

Recent

24 januari 2017

Eendimensionaal verhaal in fraaie beelden

Over 'De man van nu' van Hanco Kolk, Kim Duchateau
23 januari 2017

Het verlangen elders te zijn

Over 'Stromen die de zee niet vinden' van Rob Verschuren
20 januari 2017

Openhartig over lotsbestemming

Over 'Het visioen aan de binnenbaai' van Oek de Jong
19 januari 2017

Lawaaidichter en lawaaimakers

Over 'Radeloos en betoverd' van Pat Donnez
18 januari 2017

Streng en gewichtig

Over 'We hadden liefde, we hadden wapens' van Christine Otten

Verwant

4 december 2016

Tussen Oost en West

Over 'De schaduw van de grote broer ' van Bernard Dewulf
4 december 2016

In het land van de gefrituurde chocoladetaart

Over 'Het diepe Zuiden' van Bernard Dewulf