14 november 2014

Waarom bestaan er papieren literaire tijdschriften

Recensie door Ingrid van der Graaf

Hans Cottyn, ooit samen met Dirk Leyman verantwoordelijk voor de boekensite De papieren man, vroeg zich onlangs af waarom er nog literaire tijdschriften bestaan in tijden van digitalisering en geldnood. De vraag is even retorisch als logisch. Daarbij  kun je je ook nog afvragen of die tientallen bladen dan wel voor de lezer of voor de debuterende auteurs onder ons worden uitgegeven. Natuurlijk is het een incrowd volkje dat ze leest. Die de wereld liever in de vorm van literatuur tot zich neemt dan het onverwerkt naar binnen te werken. Literatuur zet alles op een hoger plan. En dat is fijn. Er bestaat ook een volkje dat uitsluitend puur wollen sokken en zijden hemdjes wil dragen. Zo simpel ligt het soms.

En dan het verschil tussen een digitale –  en een papieren debutant. Cottyn merkt terecht op dat een auteur die digitaal verschijnt nogal wat ‘drukte moet maken’ om onder de aandacht te komen. Op internet gepubliceerde teksten hebben een soort van houdbaarheidsdatum, want worden steeds door nieuwe berichten overspoeld. Papier is geduldiger, leest rustiger en aandachtiger. En dat is waar. Niets is heerlijker dan deze literaire ‘delicatessen’, zoals hij ze noemt, op jaargang onder te brengen en bij tijden als naslagwerk, of gewoon om nog eens door te neuzen, ter hand te nemen. En vergeet niet het moment van verwachtingsvolle vreugde wanneer een nieuwe editie op de deurmat valt!

Tirade 455, met nieuw werk van acht prozaschrijvers en vijf dichters viel al een tijdje geleden op de deurmat. De verhalen zijn van een kaliber zoals je ze graag wilt hebben. Sterke personages en beeldende ontwikkelingen die, zoals hierboven al geschetst, de onversneden werkelijkheid tot iets verhevens maakt. Want wat te denken van het verhaal Oom (vertaling Gilles van der Loo) van David Woodrell (1953), de country noir schrijver uit Missouri. Opent met: “In een wieg past mijn baby niet. Mijn baby weegt tweehonderd kilo met zijn rolstoel erbij)…)”. Een oudere man neemt jonge meisjes te grazen en sleept ze mee naar een oude hooischuur waar hij ze misbruikt. Ook zijn (inwonend) nichtje moet er aan geloven. Tot zij hem de hersens in slaat. Vanaf dat moment zorgt zij voor hem zoals een kind voor een babypop. En gooit de ‘pop’ van zich af wanneer ze er genoeg van heeft. Zoals dat gaat bij kinderen. Een pracht verhaal, een echt ‘histoire noir’.

Walter van den Berg gaat in zijn verhaal Een eiland, vanuit het water bekeken, verder in (denk aan zijn prachtige roman Van dode mannen win je niet) op het effect van een (slechte) stiefvader op het verdere leven van een kind. Van James Salter is Nog zo, het enige (proza)gedicht dat hij ooit schreef, opgenomen. Opmerkelijk zijn de uit het Italiaans vertaalde gedichten door Marko van der Wal van Ilja Leonard Pfeiffer. Wat is er te zeggen over een Nederlandse dichter die in het Italiaans dicht en die vervolgens vertaald worden naar het Nederlands?  In Nawoord bij de Italiaanse gedichten, licht Pfeiffer toe wat het effect is van in welke taal je schrijft.

Wytske van der Steeg schreef Overgave. Versteegs schijnbaar gevoelloze personages leveren een mooi verhaal op van meebewegen met de krachten die tegen je zijn. Dan zal je niets gebeuren. Verder onder meer proza van Arjaan van Nimwegen, Roos van Rijswijk, Valeria Luiselli. Poëzie van Amarantha Groen, Wim Brands en Eva Gerlach. In De Ambassadeur brengt schrijversduo Bindervoet & Henkes hun vroege liefde voor het werk van striptekenaar Aart Clerckx (1945) onder de aandacht. Kroniek van de roman door Carel Peeters (over De consequenties van Niña Weijers). De tirade van… is van Carolina Trujillo. Illustraties zijn van de hand van Floris Felix van Velsen. Een zeer rijkelijk en mooi gevuld nummer deze Tirade. Gewoon kopen is het advies.

Tirade
Verschijnt vijf keer per jaar
Jaarabonnement € 50,00 – studenten € 35,00
Uitgegeven door Van Oorschot
Kijk ook op Tirade.nu

10513416_10154379986980335_2473944956020619951_nKluger Hans is een Vlaams literair tijdschrift dat vrij jong, in 2013 in zijn vijfde jaargang ter ziele ging. Maar maakte begin 2014 met een vernieuwde redactie een doorstart. Kluger Hans #22 ( zomereditie, maar literaire tijdschriften zijn niet gauw gedateerd), is een op het Oosten  gerichte editie. In Het Oog vertelt  redactie lid Daan Oostveen dat Kluger Hans begin dit jaar werd vereerd  met een bezoek van twee Chinese monniken. Zij kwamen met een missie: leren mediteren bij een Nederlandse meester in de meditatie. Op zich is daar al wat voor te zeggen, maar wat ze op de burelen van Kluger Hans zochten, wordt niet duidelijk. Oostveen stelt voor zijn inleidend essay als leesadvies te gebruiken. Dit licht verwarrende advies vat hij als volgt samen: (…): lees de bijdragen in het nummer niet als ontvanger van de uitdrukking van een schrijver, maar als de actieve partner van de ontvangende geesten. Wij menen dat onze schrijvers liever niets hadden uitgedrukt, maar omdat het schrijvers zijn toch iets moeten uitdrukken. Misschien moet hierover gemediteerd worden om de boodschap over te laten komen.

Op de site is te lezen wat KH wil zijn en waar ze voor staan. Het komt nogal erg z’n bestdoenerig over, zodat je denkt: ‘show, don’t tell’. Tenslotte gaat het om de bijdragen die het blad moeten dragen. In deze editie werk van de Chinese schrijver Yu Jian met drie korte prozastukken (vertaling Audrey Heijns). Annet Bremen schreef tien jaar na 9/11, en gebaseerd op haar puberdagboeken, het gedicht 9.11.
Mooie verhaal, qua stijl en inhoud is van de Vlaamse schrijver Davy Reggers. Eigenlijk zijn het twee fragmenten uit zijn ‘roman in wording’, getiteld 288Waarin de vlucht wordt beschreven van een elfjarig Chinees jongetje met zijn oom en moeder naar een oude theeplantage in de bergen. Het verhaal is gebaseerd op het 228 Incident door de Kwomintang: een opstand tegen de regering in Taiwan die begon op 27 februari 1947 en werd onderdrukt door de Republiek China. Goed geschreven en met kennis van land en gebruiken.

Een essay van Wim Michiel over  wat literatuur zoal bewerkstelligt, of juist niet: Who’s afraid of Bertold Brecht? Over Brecht, China en de utopie. Hij richt zich op dat deel van het werk van Brecht, waarbij Brecht zich liet inspireren door de Chinese cultuur. Interessant Werk van de Canadees/Nederlandse schrijfster Willow Verkerk, The Same Face, is in het Engels opgenomen. Hierin maakt literatuur verschil, of beter, taal maakt het verschil. Mooi en intrigerend werk van de gezusters Clara en Lisa Spilliaert, Hotel Red Shoes. Op de naar binnen gevouwen achterflap van het tijdschrift een kleine biografie over deze beide dames en hun werk door Stefaan Willems. Een leuke verzameling van proza, poëzie en essay maar de gerichtheid van een thema kan als hinderlijk worden ervaren. Het neemt teveel wind uit de zeilen, daar waar de lezer zijn eigen richting wil zoeken. Maar ook Kluger Hans zou ik gewoon kopen.

Kluger Hans verschijnt vier keer per jaar
Prijs losse nummers: € 7,00
Abonnementen: € 25,00 (B) – € 29,00 (NL)
Uitgegeven door: redactie Kluger Hans

Meer van Ingrid van der Graaf:

29 mei 2017

Grasduinen in het poëzielandschap van Jozef Deleu

Over 'Het liegend konijn jaargang 15, nr. 1' van Onder redactie van Jozef Deleu
25 april 2017

Tijdschrift voor vertalers met verrassende opbrengst

Over 'Tijdschrift PLUK - De oogst van nieuwe vertalers' van Onder redactie van o.a. Anne Folkertsma, Betty Klaasse, Barbara de Lange, Anne Lopes Michielsen, Lisa Thunnissen
10 april 2017

De Duivelsverzen als vertrekpunt

Over 'Altijd Augustus' van Maria Barnas

Recent

25 juli 2017

Een Limburgse Rémi

Over 'De dagen' van Frans Budé
21 juli 2017

Vast in het ijs

Over 'Dwars door het ijs' van Cormac James
19 juli 2017

Kijk, lees en geniet!

Over 'Wonderwezens' van Ingrid Biesheuvel, John Rabou
17 juli 2017

Terug naar vroeger

Over 'Hier kom ik weg' van Annette Maas
14 juli 2017

Het barre landschap van de menselijke geest

Over 'Beest' van Paul Kingsnorth

Verwant

14 november 2014

Oogst van de week 18

14 november 2014

Een boek om te proeven