Agenda

Tentoonstelling 'Keurkinderen' – Hitlers elitescholen in Nederland

Keurkinderen – Hitlers elitescholen in Nederland | 14.04.09 ? 07.06.09 | Centre Céramique, Maastricht

‘Keurkinderen’ is een tentoonstelling over twee Nederlandse Reichsschulen: onderwijsinstellingen voor kinderen van middelbare schoolleeftijd die waren voorbestemd de toekomstige elite van Hitlers Derde Rijk te vormen.

In 1942 kreeg Nederland twee van zulke instituten: één voor jongens in Valkenburg aan de Geul en één voor meisjes in Heythuysen, ook in Limburg.

In de tentoonstelling zijn nog nooit eerder vertoonde beelden te zien van nog niet eerder gebruikte negatieven. De tentoonstelling is gebaseerd op het boek Keurkinderen van journalist Paul van der Steen, dat tijdens de tentoonstelling gepresenteerd wordt.

Als cadeau voor Hitlers eerste verjaardag als kanselier werden eind januari 1933 de eerste Reichsschulen (Nationalpolitische Erziehungsanstalten) opgericht in Duitsland. Behalve de intellectuele kreeg ook de lichamelijke ontwikkeling veel aandacht: de middagen werden steevast gevuld met allerhande takken van sport. Daarnaast kregen de leerlingen veel muziekles. Zo ook in de Limburgse Reichsschulen, waar hoge eisen gesteld werden aan de leerlingen: ‘Onbetrouwbaar.’ ‘Vies.’ ‘Nog iets te meisjesachtig.’ ‘Niet zeer energiek, niet overbegaafd, beambtentype.’ De beoordelingen op de Reichsschule voor Jongens in Valkenburg zijn spijkerhard. ‘In onze ogen moet de Duitse jeugd van de toekomst zo slank en rank zijn als windhonden, zo taai als leer en zo hard als Krupp-staal’, vindt Adolf Hitler. Alleen de besten onder hen zullen heersen, de rest moet werken en gehoorzamen.

De tentoonstelling en het boek volgen de geschiedenis van de twee instituten en hun leerlingen tijdens de twee relatief zorgeloze jaren in Valkenburg en Heythuysen, tijdens de evacuatie naar het steeds verder ontregelde Duitsland en na de bevrijding, als het leven van de voormalige godenzonen en -dochters plotseling 180 graden draait en ze als verschoppelingen in de voormalige concentratiekampen belanden en daarna hun weg moeten vinden in een nieuwe werkelijkheid.

Paul van der Steen (1969) werkt als journalist voor onder meer NRC Handelsblad, nrc.next, Trouw en de Limburgse dagbladen. In 2004 promoveerde hij op de biografie Cals. Koopman in verwachtingen 1914-1971.