16 juli 2014

Sneeuwwitje – Donald Barthelme

Dit is niet Sneeuwwitje

Sneeuwwitje. Ze is nog te herkennen aan haar ebbenhoutkleurige haar en huid zo wit als sneeuw, maar afgezien daarvan bezit Donald Barthelme’s Sneeuwwitje geen archetypische kenmerken meer. Te intelligent en té bijdehand  is ze nog steeds op zoek naar haar droomprins, maar of de mannen kunnen voldoen aan de vele eisen die ze stelt?

Donald Barthelme’s Sneeuwwitje is enigszins vervreemdend. Verwacht geen simpele hervertelling van het sprookje, want dan kom je bedrogen uit. Begin dit werk te lezen zonder verwachtingen en leer dit werk waarderen. Dan zie je in dat je een waar kunstwerk in handen hebt.

Het gehele boek is een soort van hink-stap-sprong spel. De personages gaan op in hun filosofische mijmeringen over taal of kapitalisme, en uiten zonder een blad voor de mond te nemen hun kritiek op de maatschappij en op elkaar. Ze doen dit in mooi bloemrijk taalgebruik vol van sarcasme en woordspelingen met hier en daar een Franse term om hun scherpzinnigheid te versterken. Zonder waarschuwing gaan deze weloverwogen verhandelingen over in een scheldpartij, een serie van uitingen in slang of absoluut onnozele opmerkingen. Het kan verwarrend werken, maar het geeft de personages een prachtig complex karakter. Van de archetypes uit het sprookje blijft niets over. Het zijn multi-dimensionale personages met ieder hun eigen taalgebruik, die met hun deelname het verhaal verrijken en kleur geven.

Sneeuwwitje is een mooie jonge Amerikaanse vrouw die samenwoont met zeven mannen.

Met zijn zevenen vormen ze slechts het equivalent van ongeveer twee echte mannen zoals we die kennen uit films en uit onze jeugd, toen er nog reuzen op aarde waren. Het is natuurlijk ook mogelijk dat er op deze bol van halve waarheden, de aardkloot, helemaal geen echte mannen meer zijn. Dat zou een teleurstelling zijn. Dan moet je je tevredenstellen met de subtiele onechtheid van kleurenfilms over ongelukkige liefdes, geschoten in Frankrijk, met muziek van Mozart eronder.’

Deze mannen wassen ramen, maken Chinees babyvoedsel en houden van drugs, alcohol en Sneeuwwitje. Door haar opleiding en kennis is Sneeuwwitje boven hun niveau uit gestegen en zoekt ze wanhopig naar haar ruimdenkende prins die haar kan inspireren. Ze heeft haar hoop gevestigd op buurman Paul, die blauw bloed heeft. Maar ook Paul is niet haar man. Barthelme weet het karakter van deze naïeve sul die in alles mislukt zo goed te beschrijven, dat je het alleen maar eens kan zijn met Sneeuwwitje. Zij valt voor Hogo (de Bergerac), een bedorven wreedaard die een relatie heeft met de jonge, gemene Jane. Jane laat zich haar man niet zomaar afpakken en bedenkt een list.

Sneeuwwitje is een sprookje, maar niet het zoetsappige verhaal vol archetypes die je zou verwachten. Barthelme schept hier een kunstwerk vol personages die voor je ogen tot leven komen, door hun acties maar vooral door hun heerlijke humor en prachtige observaties.

 

Sneeuwwitje
Donald Barthelme
Vertaling door: Micha Hamel en Janneke van der Meulen
Verschenen bij: Atlas Contact, Uitgeverij
ISBN: 9789020413786
160 pagina's
Prijs: € 18,99

Meer van :

22 mei 2017

Herrijzende ster van Vaandrager en de tijd dat poëzie op straat lag

Over 'Vaan nu' van Bertram Mourits e.a.
18 mei 2017

Poëzie gefascineerd door het zijn, het aanwezig zijn.

Over 'Gebogen planken' van Yves Bonnefoy
17 mei 2017

Geloven in ongebakken lucht

Over 'Dans! Denk!' van Désanne van Brederode

Recent

16 mei 2017

Moord op de grachtengordel

Over 'Nachtwandeling' van Robbert Welagen
15 mei 2017

Wat een schrijver lijden kan

Over 'De Weergekeerde Bloem' van Wessel te Gussinklo
12 mei 2017

Meester in doorwrochte metaforiek en schitterende beeldtaal

Over 'Ik was een hond' van Thomas Möhlmann
10 mei 2017

Poëzie als vette klei en onomwonden vruchtbaar

Over 'Splendor' van H.C. ten Berge
9 mei 2017

Indrukwekkend boek dat tot nadenken stemt

Over 'Zo begin je een revolutie' van Nadja Tolokonnikova

Verwant