Recensie: Een hermelijn in Tsjernopol – Gregor von Rezzori

Recensie door: Hilde van Vlaanderen

Ruim vijftig jaar geleden, in 1959 stond de schrijver Gregor von Rezzori op de voorpagina van het gerenommeerde Duitse tijdschrift Der Spiegel. Een elegante man met een ietwat spottende blik kijkt de lezer aan. Wanneer je zijn boeken leest, herken je waarschijnlijk deze blik. Von Rezzori was een schrijver, die uitermate nauwkeurig observeerde en zijn waarnemingen op verfijnde, soms barokke wijze uitwerkte in zijn verhalen en romans.

‘Niemand doet ooit wat anders dan zijn eigen dood tegemoet lopen. Ook hoort hij niet de klaaglijk weemoedige lokroep van de treinen in de verte, die de stad Tsjernopol verlaten om eenzaam de verloren vlakte op te snellen, een andere eenzame en op zichzelf staande, weemoedig verloren werkelijkheid tegemoet: want eenieder is verloren in zijn eenzaamheid, mensen zowel als steden’.
Voordat het eerste hoofdstuk begint, hebben we deze intrigerende zin al in een soort voorwoord gelezen. Melancholie ten top: klaaglijk, weemoed, verloren, eenzaam. Zo portretteert Von Rezzori de mensen in de ? verzonnen ? stad Tsjernopol.
Maar de stad is niet alleen eenzaam, de stad kent ook de spotlach. De lach, die tot kunst verheven was, een waarachtige volkskunst. Hier geeft de schrijver een grappige, uitvoerige beschrijving van verschillende manieren van lachen en vertelt dat we ? de burgers van de stad ? hier heel goed in waren.

Von Rezzori beschrijft de bevolking van de stad, zoals de prefect Tarangolian, de Engelse gouvernante van het gezin miss Rappaport, de huzaar majoor Tilly en zijn vreemde vrouw, kolonel Turturiuk, de leraar Alexiame, meneer Adamovski , professor Ljubanarov en vele andere boeiende figuren. Hij vertelt over de onderlinge spanningen, de uitbundigheid op een bal, de spotlach, de jaloezie en het duel, dat iedereen meeneemt in voor- en tegenstanders. Al lezend vraag je je steeds af: is dit nu echt gebeurd? Waarschijnlijk niet, of misschien wel.

Hoewel voorin het boek vermeld staat, dat alle gebeurtenissen aan de verbeelding van de auteur zijn ontsproten, is het niet onwaarschijnlijk, dat Von Rezzori veel anekdotes en gebeurtenissen ooit, misschien in iets andere vorm, heeft meegemaakt in het stadje Czernowitz, waar hij is geboren en naar school gegaan. In het laatste hoofdstuk schrijft hij: ‘Maar ik zei toch al vanaf het begin dat wij, die verhalen vertellen, het altijd over onszelf hebben, op de manier dus hoe die verhalen onze verhalen zijn geworden ? en dat betekent niet alleen: hoe wij ze hebben ervaren, maar ook hoe we ze ons eigen hebben gemaakt door ze te vertellen.’
Dit laatste hoofdstuk heeft de titel: Liefde en dood van de hermelijn, er wordt een nieuw personage opgevoerd: Mititika Pjovartsjuk, een straatmadeliefje. Majoor Tilly zou haar hebben liefgehad, was bereid alles voor haar op te geven, zij wilde een bontmantel kopen, hij betaalt in de kroeg met zijn zegelring. Later komt hij om onder een tram en zij legt haar jas met de kraag van hermelijn over hem heen…

Voor dit boek moet je de tijd hebben, rustig lezen, soms herlezen. Er staan prachtige fragmenten in. Het heeft een enorme taalrijkdom, sommige overdenkingen zijn boeiend.
Het is geen boek, dat in de top-tien komt, maar voor fijnproevers is het zeer de moeite waard.

Gregor von Rezzori is in de Bukowina ? dat toen nog tot het Habsburgse rijk hoorde, geboren. Tegenwoordig ligt het in Oekraïne. Vanaf 1938 woonde hij in Berlijn en Hamburg. Hij schreef voor de Duitse radio en verschillende kranten. Later had hij een huis in Toscane en in New York. Hij is in 1998 in Italië overleden.

Een hermelijn in Tsjernopol

Auteur: Gregor von Rezzori
Vertaald door: Kris Lauwerys
Verschenen bij: Uitgeverij Atlas
Prijs: € 29,95

Recent

19 februari 2018

Spiegels van de tijd

Over 'Klok zonder wijzers' van Carson McCullers
16 februari 2018

Een moeder die van voetbal houdt

Over 'Geen kunst' van Péter Esterházy
14 februari 2018

Gedenkteken in woorden

Over 'Aantekeningen over het verplaatsen van obelisken' van Arjen Van Veelen
13 februari 2018

Rauwe en niets verhullende gedichten

Over 'Mammie' van Ronelda Kamfer
12 februari 2018

Failliet van het Nederlandse asielbeleid

Over 'Wat we weten' van Arthur Umbgrove