7 juni 2010

Recensie: Devah ? Jacques Thönissen

Recensie door: Rosalien Koster

Recensie door Rosalien Koster

De cover van het boek ziet er weinig aantrekkelijk uit met zijn feloranje kleur en onduidelijke en vreemde foto.

En toch, wie deze gebreken even vergeet, ontdekt dat Jacques Thönissen een bijzonder verhaal heeft geschreven. Thönissen beschikt namelijk over een grote verbeeldingskracht die hij met verve naar zijn hand heeft weten te zetten. Het resultaat is een spannend maar ook ongrijpbaar verhaal waarin bovennatuurlijke zaken een cruciale rol spelen.

Op een dag vindt de hoofdpersoon, een jonge zojuist afgestudeerde kunstenaar, een portretje van een jong meisje op een rommelmarkt. Het portret blijkt geschilderd te zijn door zijn eigen vader. Wanneer de jongen zijn vader het werkje laat zien, zakt deze bij de aanblik ervan in elkaar en overlijdt. De jongen is vastbesloten om uit te zoeken wie het afgebeelde meisje is. Hierbij wordt hij geholpen door Sirene, een meisje dat hem van kinds af aan bezoekt in zijn dromen.

De zoektocht naar Devah, zoals het geportretteerde meisje heet, brengt de jongen naar Lviv in de Oekraïne. Hij ontdekt dat Devah hier opgenomen is in de plaatselijke psychiatrische kliniek en dat er meer blijkt te zijn tussen hen beiden dan de jongen in eerste instantie kon vermoeden. En alleen hij kan Devah helpen om weer gezond te worden. Langzaam wordt het geheim ontrafeld en blijkt er meer achter het portretje schuil te gaan. En wat heeft Sirene met dit alles te maken? Maar dan slaat Devah op de vlucht. De jongen kan niet anders dan haar gaan zoeken. Een dwaaltocht door verschillende Europese landen is het gevolg.

Het magisch realisme, waar dit boek onder valt, is een genre dat in de Nederlandse literatuur op weinig populariteit kan rekenen. Boeken zoals Devah, waarin de geheimzinnigheid vrij spel heeft, zijn dan ook op één hand te tellen. Of dit iets te maken heeft met de aard van de Nederlanders durf ik niet te beweren, maar het blijft vreemd dat in andere landen dit soort boeken volop worden geschreven. Denk alleen maar aan Spaanstalige schrijvers als Gabriel García Márquez en Isabel Allende, beiden belangrijke vertegenwoordigers van het magisch realisme.

Net als zijn illustere voorgangers is ook Thönissen een meesterverteller. Hij laat op overtuigende wijze zien dat er meer is tussen hemel en aarde en dat de dingen niet gebeuren zonder reden. Ook heeft hij zijn verhaal omgeven met een prettig uitgebalanceerde raadselachtigheid en ontvouwt het verhaal zich op precies het juiste tempo. Thönissen neemt de lezer mee in een wondere wereld zonder te haasten of te verwachten van de lezer dat deze het bovennatuurlijke als waar aanneemt.

Thönissen is overduidelijk niet over één nacht ijs gegaan bij het schrijven van Devah. Het is hierom des te betreurenswaardig dat Thönissen er niet in is geslaagd om voor zijn woorden de juiste vorm te vinden. Het klungelige verheven stijltje dat hij zich eigen heeft gemaakt is een pijnlijke en krampachtige poging om zijn verhaal meer aanzien te geven. Hopeloos is hij op zoek geweest naar de juiste toon en een manier om fraaie volzinnen uit zijn mouw te schudden.

Er schort helaas echter meer aan het taalgebruik van Thönissen. Op sommige momenten lijkt Thönissen niet te weten wat hij wil en haalt hij zijn woorden uit verschillende taalregisters. Het ene moment schrijft hij op een wijze die doet denken aan spreektaal, het andere moment vervalt hij weer in zijn verlangen om voor een taalvirtuoos door te gaan . Onvergeeflijk zijn ook de vreemde en onjuiste wisseling van tijden en zijn neiging om gebeurtenissen af te raffelen.

Devah
Auteur: Jacques Thönissen
Verschenen bij: Uitgeverij In de Knipscheer (2010)
Prijs: € 19,50

Recensie: Devah ? Jacques Thönissen
ISBN: 9789062656523

2 reacties

  • Eric C. de Brabander schreef:

    Nou nou, gaat het magisch realisme Nederland voorbij? Ik meen me te herinneren dat Harry Mulisch met zijn magisch realistische roman De Ontdekking van de Hemel furore heeft gemaakt. Uitstekend verfilmd door Jeroen Krabbe. Vormgeving en spelfouten, het zal best. Het is mij niet zo opgevallen.
    Wat me wel opvalt is dat nederlandse recensisten telkenmale als er sprake is van magisch realisme vergelijkingen maken met Garcia Marques, en godbeter het, Isabel Allende. Misschien staan in NL alleen deze schrijvers voor het Magisch Realisme, maar dat is dan toch een ernstige tekortkoming in kennis van de spaanstalige literatuur.
    Hoe dan ook, mijn recensie van DEVAH staat op http://caraibischeletteren.blogspot.com/.
    Niet beter of slechter, maar wel anders.

  • Evert Otle schreef:

    Nou, recenseren blijkt voor sommigen ook een kunst, onder wie Rosalien Koster.

    Ze noemt de auteur Thönissen een ‘meesterverteller’, die ‘op overtuigende wijze [laat] zien dat er meer is tussen hemel en aarde’ en die ‘zijn verhaal [heeft] omgeven met een prettig uitgebalanceerde raadselachtigheid’. En dat alles op ‘precies het juiste tempo’.

    Dat verhoudt zich gevoelsmatig nogal lastig met Kosters bevindingen verderop, dat ‘Thönissen er niet in is geslaagd om voor zijn woorden de juiste vorm te vinden’, met zijn ‘klungelige verheven stijltje’ en zijn ‘pijnlijke en krampachtige poging’ waarmee hij ‘hopeloos […] op zoek [is] geweest naar de juiste toon’?

    Ik heb Devah óók gelezen. Gister had ik het uit! En om kort te zijn: het boek is niet super, maar zeker niet slecht. Het is een aardige poging weer eens een magisch realistisch werkstuk in Holland-Letterland af te leveren. Die poging steun ik als fan van het magisch realisme. Jammer derhalve dat Kosters positieve geluid ondergesneeuwd raakt door haar kritische kanttekeningen. Rosalien Koster haalt m.b.t. haar kritiek ook nérgens een voorbeeld aan. Vind ik een misser voor een recensente.

    Evert Otle





 

Recent

18 oktober 2017

‘Een luchtig sprookje’

Over 'Waterscheerling' van Rascha Peper
17 oktober 2017

Van poldercrimineel tot godfather in Frankrijk

Over 'Ondijk/Punt' van Barry Smit
16 oktober 2017

Nooit meer los van Indië

Over 'De Tanimbar-legende' van Aya Zikken
13 oktober 2017

Leven zonder moeder

Over 'Het intieme vreemde' van Jente Jong
12 oktober 2017

Een antikrimi

Over 'De rechter en zijn beul' van Friedrich Dürrenmatt