Prikkelende filosofie

Door Carolien Lohmeijer

De maand april is traditiegetrouw de maand van de filosofie. In dat kader vinden uiteenlopende activiteiten plaats. Eén daarvan is de uitreiking van de Socrates Wisselbeker. Deze prijs wordt ieder jaar uitgereikt aan de auteur van ‘het meest urgente, oorspronkelijke en prikkelende Nederlandstalige filosofieboek dat in het voorgaande jaar’  verscheen. Uit de ruim 70 filosofische boeken die in 2011 verschenen is uiteindelijk een shortlist ontstaan van 5 titels. Deze shortlist is onlangs bekend geworden en ziet er als volgt uit:

– Denken over dichten – Theo de Boer en Peter Henk Steenhuis (Uitgeverij Lemniscaat)

Peter Henk Steenhuis (journalist bij Trouw) interviewde een aantal keer de filosoof Theo de Boer over de vragen: Wat kan de filosofie leren van de poëzie? En omgekeerd: hoe kan de dichter zich laten inspireren door het denken van de filosoof? In Denken over dichtenis de serie interviews gebundeld in Denken over dichten – aan filosoof Theo de Boer.

– De ongelovige Thomas heeft een punt – Johan Braeckman en Maarten Boudry, (Uitgeverij Houtekiet)

De ongelovige Thomas heeft een punt, schrijven Johan Braeckman en Maarten Boudry in hun gelijknamige boek. Zij binden de strijd aan met pseudowetenschap en bijgeloof. Juist intelligente mensen bezondigen zich vaak aan irrationeel denken; beter dan anderen weten ze hun verkeerde ideeën te rationaliseren.

– De verovering van de vrijheid – Alicja Gescinska, (Uitgeverij Lenmiscaat)

Alicja Gescinska verliet als zevenjarige het communistische Polen en ging met haar ouders naar het vrije Westen. De vrijheid die ze daar vond – onze vrijheid – viel tegen, schrijft ze in De verovering van de vrijheid. Ze ging filosofie studeren en vraagt zich nu af of er een andere, positieve vrijheid mogelijk is.

– En toen wisten we alles – Coen Simon, (Uitgeverij Ambo/Anthos) 

We dénken dat we alles weten, schrijft  Coen Simon in En toen wisten we alles. De wetenschap zou ons steeds beter laten zien beter hoe de wereld in elkaar zit. Volgens Simon gaat de focus op meetbaarheid ten koste van de ervaring  van de wereld. We zoeken het steeds dieper, maar we vergeten naar de oppervlakte te kijken. Simon houdt een pleidooi voor oppervlakkigheid.

– Zonder vrije wil – Jan Verplaetse, (Uitgeverij Nieuwezijds)


Hedendaagse neurowetenschappers ontkennen en masse het bestaan van de vrije wil. Jan Verplaetse gaat verder en vraagt zich af hoe we zonder vrije wil kunnen leven. ‘Heel goed’, is zijn conclusie: vaak wordt de wereld er alleen maar beter van als we aannemen dat die wil niet bestaat.

 

De uitreiking van de Socrates Wisselbeker vindt plaats tijdens de Filosofie Nacht op 13 april 2012 in Felix Meritis in Amsterdam.

In de jury van 2012 hebben zitting: Elma Drayer (Trouw), Anna Luyten (De Morgen), Florentijn van Rootselaar (Filosofie Magazine), Peter-Paul Verbeek (Universiteit van Twente)

De Socrates Wisselbeker is een initiatief van de Stichting Maand van de Filosofie

Recent

17 januari 2018

Rusland, mijn Rusland

Literair Nederland - 10 jaar geleden

28 januari 2008

Mevrouw Couperus,Sophie Zijlstra

Maandag 2 juli 1900 vroeg in de ochtend.

Na een doorwaakte nacht, wachtend op haar man, wil Elisabeth Baud-Couperus uit haar stoel opstaan als hij eindelijk thuiskomt. Dan blijkt dat ze niet meer kan lopen…

Hiermee begint het schitterende verhaal over mevrouw Couperus, een zeer intelligente vrouw. Zoals gebruikelijk in die tijd wordt haar verlamming, na allerlei onderzoeken, gezien als een 'hysterische aandoening'. Uiteindelijk besluit ze naar dokter Bende te gaan, een arts die vrij nieuwe methodes toepast om mensen te genezen, te weten…

Lees meer