Pijnlijke ontleding van het mens-zijn

Een klein hotelletje aan de Engelse kust, juli 1962. Twee jonge mensen, Edward Mayhew en Florence Ponting zijn zojuist getrouwd. Ze worstelen zich door een onappetijtelijke maaltijd heen in de wetenschap dat weldra het moment aanbreekt dat zij zich naar het bed zullen begeven en de liefde zullen bedrijven. Allebei zijn ze onzeker over wat er komen gaat. Edward piekert over een te grote mate van opgewondenheid waardoor hij wellicht te vroeg klaar zal komen. Florence kampt met een onoverwinbare weerzin tegen alles wat met ‘de daad’ te maken heeft. Ze heeft plichtsgetrouw een handboek voor jonge bruidjes van kaft tot kaft gelezen, maar dat heeft voor haar de situatie er niet beter op gemaakt. Wanneer het dan zo ver is, nemen de gebeurtenissen een onvermijdelijke wending en met elk woord, elk gebaar, elke stap, raken Edward en Florence nog verder van elkaar verwijderd. Tot een weg terug voor eeuwig onmogelijk is geworden en de twee jonggehuwden elkaar na die ene nacht nooit meer zullen terugzien.

Ian McEwan ontleedt zijn hoofdpersonen zo nauwkeurig dat het bijna pijnlijk is. Hij legt laag voor laag iets bloot van het wezen van mens-zijn. In dit geval, hoe de verstikkende mores van de tijd het deze twee mensen onmogelijk maakt om vrijuit met elkaar te praten, hun hart te luchten en hun problemen en zorgen te delen. Nu zijn Edward en Florence er toe veroordeeld om ieder in hun eigen gesloten wereld te blijven. Ze kunnen geen wijs worden uit de wirwar van gevoelens en gedachten in hun eigen hoofd, laat staan dat ze zich in kunnen leven in de belevingswereld van de ander. Dat is een onbarmhartig leefklimaat: zowel Edward als Florence kunnen niet anders dan invullen voor de ander. Ze vinden beweegredenen en verklaringen die de werkelijkheid geen recht doen, en die een positief verloop van de gebeurtenissen onmogelijk maken. Ian McEwan heeft met Aan Chesil Beach voor zijn doen een vrij positief boek geschreven, omdat hij de suggestie wekt dat het in de huidige tijd wel makkelijker is geworden om op een opener manier met elkaar te communiceren. Het is te laat voor Edward en Florence, maar wellicht niet voor mensen die vandaag de dag in een evrgelijkbare situatie verkeren.

Hoewel McEwans schrijfstijl me soms het gevoel geeft ik me in een snijkamer bevind, zou ik het nooit kil of afstandelijk noemen wat hij doet. Integendeel: het getuigt van groot mededogen en een diep inzicht in zijn medemens die deze auteur in staat stellen om elke keer opnieuw een meesterwerk aan zijn oeuvre toe te voegen.

Aan Chesil Beach, Ian McEwan. De Harmonie, 2007. € 16,90. 152 pp. ISBN 978 90 6169 816 6

ISBN: 9789061698166

Recent

18 september 2018

Taal die bezinken moet en verwondering oproept

Over 'Laat de stilte' van Rui Cóias
17 september 2018

Twee meisjes en een oudere man

Over 'Twee meisjes en ik' van A.H. Nijhoff
14 september 2018

Een meer van wanhoop

Over 'Want de avond' van Anna Enquist
13 september 2018

Een gereedschapsset om te overleven

Over 'Materiaalmoeheid' van Marek Sindelka
12 september 2018

Wassende water wist alle zonden

Over 'Een dagje in de stad' van Ru de Groen

Verwant

Paradoxaal

Over 'De cultuur van de paradox' van Carel Peeters