12 oktober 2015

Pelgrim of niet? – Judith Vanistendael

Een tocht die meer is dan een wandeling

Recensie door Teunis Bunt

Er moet een tijd geweest zijn dat je ook in wat nu Nederland heet regelmatig pelgrims tegenkwam. Er zullen genoeg heilige oorden geweest zijn, waarnaar mensen wel een wandeltocht wilden maken. Wie nu op pelgrimsreis wil, zal naar het buitenland moeten.
De eerste plaats die je dan te binnen schiet, is Santiago de Compostela, in het noorden van Spanje. Daarheen wandelde ook Judith Vanistendael, vanuit Saint-Jean-Pied-de-Port, in Frankrijk, zodat ze aanzienlijk meer kilometers zou maken dan het voorgeschreven minimum: honderd kilometer.

Judith Vanistendael kennen we van haar beeldromans: De maagd en de neger en het ontroerende Toen David zijn stem verloor. Pelgrim of niet is anders van opzet dan de vorige boeken. Het is ook bescheidener van omvang. Het bevat tekeningen die Vanistendael maakte in de ongeveer veertig dagen dat ze onderweg was. Een getekend dagboek, waarbij tekst en tekeningen elkaar aanvullen.
Sommige tekeningen laten goed zien hoe snel Vanistendael ze maakte. Mannen in werkpak aan de bar bijvoorbeeld: snel geschetst en daarna wat ingekleurd. Zoals dat nu eenmaal gaat als je onderweg bent: je legt je indrukken vast, maar als het je te veel tijd kost, is het juiste moment alweer voorbij.Voor andere tekeningen is ze duidelijk gaan zitten: er zijn portretten die met aandacht getekend zijn en ook een van de laatste tekeningen, de kathedraal van Santiago de Compostela, is vrij gedetailleerd. Waarschijnlijk wist ze toen al wel dat het de tekening zou worden die haar reis moest afsluiten. Later tekende ze nog haar voeten in een bak water. Het bloed kleurt het water rood.

Als Pelgrim of niet alleen een verslag was van een voettocht, was het niet interessant genoeg geweest. Door de tekst komen we ook de overdenkingen van Van Istendael te weten. Hoe haar gemoed de grootte van haar schaduw volgt: ’s ochtends is haar schaduw groot en is ze vol goede moed, maar tegen de middag voelt ze zich net zo nietig als haar gekrompen schaduw is.
Aan het eindpunt moet ze vertellen wat voor haar de reden is geweest om de voettocht te houden: sportief, spiritueel of religieus. Ze vindt ze geen van drieën van toepassing.

Misschien dat ‘spiritueel’ toch het dichtstbij komt, al was het maar door de reflectie waartoe zo’n tocht je dwingt. Je moet van tijd tot tijd uit jezelf stappen en van een afstandje jezelf bezien.
De voettocht van Judith Vanistendael is bepaald geen ‘makkie’ geweest, wat uit tekst en tekeningen gemakkelijk op te maken is. Toch wordt het boek niet zwaar en zeker ook niet klagerig. Vanistendael signaleert het en de lezer mag er daarna een oordeel over hebben.

Diverse groepen mensen zouden geïnteresseerd kunnen zijn in Pelgrim of niet? Natuurlijk de bedevaartgangers die zelf de route hebben gelopen, maar ook lezers die geïnteresseerd zijn in zo’n tocht, die meer is dan een lange wandeling. En natuurlijk zijn er mensen die nu eenmaal alles van Vanistendael willen lezen. Dan pikken ze zo’n aardig boekje meteen mee.

 

 

Pelgrim of niet?
Judith Vanistendael
Verschenen bij: Uitg. Oog & Blik / De Bezige Bij,
ISBN: 9789054924470
88 pagina's
Prijs: € 19,90

Meer van Teunis Bunt:

16 januari 2017

Sprookjes hebben geen woorden nodig

Over 'Sprookjes van Grimm zonder woorden' van Frank Flöthmann
22 september 2016

Hoe lang kun je demonen bedwingen?

Over 'Jheronimus Bosch' van Griffo
30 augustus 2016

Een vliegtuigspotter wordt vader

Over 'Graphic novel: Spotters' van Michiel van de Pol

Recent

25 mei 2017

De andere kant van het land van beloften

Over 'Amerika, of de verdwenen jongen' van Franz Kafka
24 mei 2017

Het extreemrechtse drama

Over 'Ik had me de wereld anders voorgesteld' van Anil Ramdas
23 mei 2017

De man die niet kon liefhebben

Over 'Een onberispelijke man' van Jane Gardam
22 mei 2017

Herrijzende ster van Vaandrager en de tijd dat poëzie op straat lag

Over 'Vaan nu' van Bertram Mourits e.a.
18 mei 2017

Poëzie gefascineerd door het zijn, het aanwezig zijn.

Over 'Gebogen planken' van Yves Bonnefoy

Verwant

12 oktober 2015

Charles Burns rondt trilogie krachtig af

Over 'Suikerschedel ' van Judith Vanistendael
12 oktober 2015

Reportages - Joe Sacco

12 oktober 2015

Je kunt altijd opnieuw beginnen

Over 'De terugkeer van de wespendief' van Judith Vanistendael