22 november 2009

Op de vlucht voor de dood en voor het leven

door Frank Heinen

Jean Mattern was tot op heden vooral bekend als uitgever van veel belangrijke Nederlandse auteurs. Nu is er zijn eigen debuut, De baden van Kiraly. Moet deze schoenmaker zich bij z’n leest houden of kan Harry Mulisch op zoek naar een nieuwe uitgever in Frankrijk?

De baden van Kiraly beschrijft een cruciale fase in het leven van Gabriël, net als Mattern een Franse intellectueel met roots in de Balkan. Gabriëls leven lijkt op het eerste gezicht een successtory: opgegroeid op het Franse platteland, zich dankzij de literatuur ontworsteld aan het ietwat proletarische dorpsleven verhuist naar Groot-Brittannië om daar te gaan studeren en wordt op de koop toe nog verliefd ook. Het kan niet op met Gabriël, die zich bovendien nog mag wijden aan de prestigieuze vertaling van Thomas Manns klassieker Doctor Faustus. Alles zit mee, zo lijkt het. Een groot deel van het boek wordt in beslag genomen door vele monologues intérieurs van Gabriël. Die bespiegelingen zijn echter treurig van aard en al spoedig wordt duidelijk waar het sluimerende verdriet van de jonge wetenschapper vandaan komt: zijn zus Marianne is lang geleden bij een verkeersongeval om het leven gekomen.

Deze roman is in de eerste plaats een ode aan de literatuur, meer specifiek aan Duitse grootheden als Stefan Zweig, Joseph Roth en, natuurlijk, Thomas Mann. Gabriël is een man op de vlucht en meer dan eens leidt zijn vluchtgedrag hem uiteindelijk de literatuur in. Hij is zowel voor de dood als voor het leven op de vlucht, want wanneer zijn vriendin Laura zwanger raakt, vertrekt hij spoorslags.

Mattern ? uitgever bij het prestigieuze Gallimard ? heeft zich er in zijn debuut niet makkelijk van afgemaakt. Integendeel, de man die Frankrijk liet kennismaken met auteurs als Gerbrand Bakker, Willem Jan Otten en Adriaan van Dis, heeft van zijn protagonist een mens van vlees en bloed trachten te maken. Een man met een uitzonderlijke familiegeschiedenis (want joods); met bindingsangst en met een ongezonde liefde voor literatuur. Ongezond ja, want juist op de belangrijkste momenten in zijn leven zijn het boeken die de boventoon voeren, niet de liefde.

Het is een boeiend proces dat Mattern beschrijft; de schrijver laat zien uit hoeveel verschillende dimensies onze levens zijn opgebouwd. Een hoogtepunt is de schitterend geformuleerde constatering dat niet het verdriet om het verlies van een naaste het meest schrijnt, maar juist de vaststelling dat dat verdriet langzaam gesleten is.

Toch is De baden van Kiraly niet de roman die het had kúnnen zijn. Mattern slaagt er niet in alle ballen die hij opgooit ? jeugdherinneringen, liefde voor literatuur, vriendschap, verliefdheid, dood, joods zijn ? weer netjes op te vangen. Het moet ook niet meevallen, om tegelijk circusdirecteur en hoofdact te zijn. Met dit boek toont Mattern echter wel dat er wel eens een grote roman in zijn pen schuil zou kunnen gaan. Snel stoppen dus met dat uitgeven van andermans werk en volledige concentratie bij het volgende boek!

Op de vlucht voor de dood en voor het leven
ISBN: 9789059362598

1 reactie





 

Meer van :

16 oktober 2017

Nooit meer los van Indië

Over 'De Tanimbar-legende' van Aya Zikken
13 oktober 2017

Leven zonder moeder

Over 'Het intieme vreemde' van Jente Jong
12 oktober 2017

Een antikrimi

Over 'De rechter en zijn beul' van Friedrich Dürrenmatt

Recent

11 oktober 2017

De stijl tekent de man

Over 'Mijn grote appartement' van Christian Oster
10 oktober 2017

Eindeloos gepieker

Over 'Parttime astronaut' van Renée van Marissing
5 oktober 2017

Op drift geraakt

Over 'Stille grond' van Sanneke van Hassel
4 oktober 2017

Overval op de westerse mens

Over 'De ontscheping' van Jean Raspail

Verwant